Parelgortpap: samenstelling, gezondheidsvoordelen, recepten

Parelgortpap is een van de gezondste gerechten uit de Russische keuken. Helaas is de reputatie van de pap bedorven omdat het in school- en legermessen verkeerd werd bereid. Maar in werkelijkheid is parelgort zeer gezond, en als het goed wordt bereid met kwaliteitsgrutten, is het ook nog eens erg lekker.

Van welk graan wordt parelgort gemaakt?

Niet iedereen weet dat parelgort wordt gemaakt van gerst, die op zichzelf een betere bron is van voedingsstoffen die het lichaam nodig heeft – zelfs vergeleken met tarwe. In de voedingsindustrie worden zowel hele als gebroken grutten van gerst gemaakt. Er is nog een ander product van de verwerking: gerstegrut, fijngemalen en goed kookbaar. Maar verwar het niet met parelgort, want het zijn fundamenteel verschillende producten.

Om parelgort te produceren, moeten de zemelen (de bovenste laag) van de gerstkorrel worden verwijderd. De overgebleven korrel wordt geschuurd en gepolijst. Dit zorgt ervoor dat er een aanzienlijke hoeveelheid mineralen, vitamines en aminozuren behouden blijft, die verantwoordelijk zijn voor het behoud van de jeugd en de normale werking van het lichaam.

Soorten parelgortgrutten

Tegenwoordig blijven producenten parelgort produceren die voldoet aan de normen van de Sovjet-goederenleer. Toen was het gebruikelijk om ze op grootte te sorteren en aan elk type een bepaald nummer toe te kennen. Bijvoorbeeld:

1. Grutten nr. 1 en nr. 2 onderscheiden zich door grote korrels met een ovale vorm, met in het midden een donkere lengtegroef, kenmerkend voor onbewerkte gerstkorrel.
2. Grutten nr. 3, 4 en 5 zijn varianten met kleine korrels die een bolvorm hebben.

In het dagelijks leven gebruiken velen echter de classificatie die aan het begin van de 20e eeuw ontstond. Toen werden de grootste korrels 'gewoon' genoemd, vervolgens in aflopende grootte 'Hollandse' en 'half-Hollandse'. En de kleinste grutten werden 'royale' genoemd, dat wil zeggen 'koninklijk', omdat ze in die tijd het meest werden gewaardeerd.

Tegenwoordig is de kijk op gezonde voeding veranderd en voor degenen die op hun gezondheid en figuur letten, zijn juist de gewone grutten met grote korrels het meest waardevol. Dit zijn gepolijste korrels, ze bevatten meer vezels en worden als het meest dieetvriendelijk beschouwd, hoewel ze het langst moeten worden gekookt.

Tegelijkertijd wordt de 'Hollandse' volledig ontdaan van de zemelen, en vervolgens krijgt de korrel een ronde vorm. Dergelijke gort kookt veel sneller, maar bevat meer koolhydraten en heeft een hogere glycemische index, daarom wordt het niet aangeraden om deze te kiezen bij diabetes.

Samenstelling en caloriegehalte

De energetische waarde van parelgortpap bereid met water bedraagt slechts 110 kcal per 100 g product. Uiteraard zal deze bij bereiding met melk aanzienlijk hoger zijn.

Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat parelgort aanzienlijk meer vezels bevat dan de varianten die van tarwe zijn gemaakt. De erin aanwezige eiwitten hebben een hogere voedingswaarde dan tarweeiwitten. Ook is vastgesteld dat parelgort natuurlijke antibacteriële stoffen bevat, waarvan de eigenschappen hieronder zullen worden besproken.

Parelgortpap bevat:

1. Vitamines van de B-groep, D, PP, en ook de antioxidanten vitamines A en E. Over het geheel genomen geeft deze samenstelling parelgort een ontstekingsremmende werking. Ook heeft het een gunstig effect op de stofwisseling, de bloedsomloop, het zenuwstelsel, enz.
2. Triglyceride en tocotrienol – twee stoffen die het niveau van 'slechte' cholesterol in het bloed aanzienlijk kunnen verlagen.
3. Een hele reeks macro- en micro-elementen, waaronder niet alleen zink met zijn ontstekingsremmende eigenschappen, of fosfor dat verantwoordelijk is voor cognitieve vermogens, maar ook zeldzamere componenten zoals molybdeen, chroom, kobalt, enz.
4. Selenium – qua gehalte overtreft parelgort zelfs rijst, en dit element wordt zelfs bij verhitting niet afgebroken.
5. Hordecine – een natuurlijk antibioticum en antischimmelmiddel.

Bijzondere vermelding verdient het in parelgort aanwezige aminozuur lysine. Het heeft een antivirale werking, maar onderzoek heeft aangetoond dat het ook microben doodt, waaronder die welke verkoudheid veroorzaken, zodat parelgort beschouwd kan worden als een uitstekend middel tegen verkoudheid.

Waarom is parelgortpap goed voor u?

Algemene voordelen

De voordelen van parelgortpap zijn te danken aan de unieke chemische samenstelling. Dankzij alle hierboven beschreven stoffen heeft parelgort de volgende eigenschappen:

• voorziet het lichaam van noodzakelijke aminozuren;
• bezit ontstekingsremmende eigenschappen;
• helpt gifstoffen uit het lichaam te verwijderen;
• verbetert de conditie van tanden en botten;
• voorkomt de vorming van vetophopingen;
• heeft een mild vochtafdrijvend effect, waardoor zwelling kan worden verminderd.

In vroeger tijden werd deze pap gebruikt voor de behandeling van verschillende ziekten. De moderne geneeskunde erkent de voordelen ervan, voornamelijk in diëtische therapeutische voeding bij diverse lever- en maag-darmziekten. Zeer gaar gekookte pap, evenals slijmerige soepen en aftreksels bereid uit deze gort, hebben omhullende eigenschappen.

Voor vrouwen

Parelgort is voor u als vrouw gunstig omdat het vele nuttige stoffen bevat, maar een lage energiewaarde heeft. Bij correct gebruik kunt u hiermee gewicht verliezen. Daarnaast bevat parelgort aminozuren die zorgen voor de stevigheid en elasticiteit van de huid. Met name het eerder genoemde aminozuur lysine is ook verantwoordelijk voor de aanmaak van collageen – dat zorgt voor een jeugdige huid.

De vitamine D in parelgort versterkt de botten, wat vooral belangrijk is voor u als vrouw tijdens de menopauze, omdat in die periode osteoporose kan ontstaan.

Voor mannen

Zoals bekend hebben mannen vaker last van hart- en vaatziekten dan vrouwen. Daarom is het voor u als man gunstig om parelgort in uw dieet op te nemen, omdat het stoffen bevat die het hart- en vaatstelsel versterken en het niveau van slechte cholesterol helpen verlagen.

Wat betreft de voordelen van parelgort voor mannen, moet worden opgemerkt dat één portie de helft van de dagelijkse dosis selenium bevat – een stof die nodig is voor de gezondheid van de prostaat. Dat wil zeggen dat het opnemen van deze pap in uw dieet kan dienen als preventie van prostatitis en erectiestoornissen, waar veel mannen tegenwoordig last van hebben.

Tijdens de zwangerschap

Parelgort is tijdens de zwangerschap zeer gunstig. Deze bewering wordt door vele factoren onderbouwd:

1. Vezels hebben een positieve invloed op de spijsvertering en helpen gifstoffen op natuurlijke wijze uit het lichaam te verwijderen, zonder dat u medicijnen hoeft te gebruiken.
2. Het fosfor in de grutten versnelt de stofwisseling, helpt uw gewicht op peil te houden en is ook nodig voor de vorming van het skelet van de foetus.
3. B-vitaminen zijn betrokken bij de stofwisselingsprocessen en normaliseren de werking van het zenuwstelsel; ze helpen ook bij de synthese van hemoglobine, zonder welke een normale bloedcirculatie en zuurstoftoevoer naar het lichaam onmogelijk zijn.
4. Vitamine D is voor u nodig om tanden en botten te versterken, wat erg belangrijk is, omdat er uit uw lichaam als aanstaande moeder een grote hoeveelheid calcium wordt gebruikt voor de vorming van de botten van de foetus.
5. Vitamine E versterkt het immuunsysteem en verbetert de bloedcirculatie; het is ook een antioxidant die de huid elasticiteit geeft en helpt striae te voorkomen.

Tot slot verlaagt parelgort het niveau van 'slechte' cholesterol in het bloed en heeft het een gunstige invloed op het hart- en vaatstelsel (en het hart moet tijdens de zwangerschap omgaan met een dubbele belasting door de toegenomen bloedvolume).

Bovendien heeft parelgort een diuretisch effect, zij het zwak. Dit helpt om vocht uit het lichaam te verwijderen en zwellingen te voorkomen.

Er zijn geen bijzondere beperkingen voor het gebruik van parelgort tijdens de zwangerschap. U moet er alleen aan denken dat artsen aanbevelen om het 's ochtends of 's middags te eten, en tijdens het diner meer lichte gefermenteerde zuivelproducten in het menu op te nemen.

Tijdens de borstvoeding

Bij zwangerschap komt u onvermijdelijk aan. In de periode na de bevalling probeert u ervan af te komen, en daarbij is parelgortpap de ideale helper. Het zorgt namelijk voor een volledige set voedingsstoffen terwijl het een lage energie-inhoud heeft. Dat betekent dat de jonge moeder haar kind gezonde borstvoeding kan geven, met alle benodigde vitamines, zonder zelf aan te komen.

Parelgortpap normaliseert bovendien de spijsvertering en helpt constipatie te voorkomen, waar veel jonge moeders in de periode na de bevalling mee te maken krijgen. Het heeft ontstekingsremmende eigenschappen, wat zeer nuttig is als u tijdens de zwangerschap last heeft gehad van nier- of blaasproblemen. Daarnaast bevat deze graansoort natuurlijke antischimmelstoffen die de ontwikkeling van spruw kunnen voorkomen, wat ook zeer relevant is in de periode na de bevalling.

Het kookvocht van parelgort, dat ontstaat tijdens het bereiden, bevat stoffen die de melkproductie niet verhogen, maar wel de toevoer en afgifte vergemakkelijken, waardoor borstvoeding op gang kan komen.

Voor kinderen

Voor veel baby's is pap een van de eerste gerechten die ze als bijvoeding krijgen. Ze beginnen echter met glutenvrije pap, en parelgortpap hoort daar niet bij, omdat deze graansoort gluten bevat. Baby's jonger dan 1,5–2 jaar krijgen helemaal geen gerstepap. Daarna, nog een jaar lang, mag u het kind alleen goed doorgekookte gerstebrij aanbieden, omdat die beter verteerbaar is. Als er geen allergische reactie is opgetreden en het kind geen glutenintolerantie heeft, kan het vanaf de leeftijd van drie jaar parelgortpap krijgen.

Deze graansoort is nuttig voor het kind omdat het veel vezels, vitaminen en mineralen bevat die nodig zijn voor de goede ontwikkeling van het kinderlichaam. Bovendien groeien kinderen die pap van ongeraffineerde granen krijgen, dus klassieke parelgort, sneller. De stoffen die erin zitten verbeteren namelijk de synthese van somatotropine, het hormoon dat verantwoordelijk is voor de groei en lichamelijke ontwikkeling van het kind.

Voordelen van parelgortpap voor gewichtsverlies

Parelgortpap wordt beschouwd als een zeer nuttig dieetproduct. Het voordeel voor mensen die willen afvallen staat buiten twijfel. Bovendien zijn er verschillende diëten die juist op parelgort zijn gebaseerd, omdat deze pap helpt gewicht te verliezen en tegelijkertijd het lichaam voorziet van alle benodigde nuttige stoffen. Qua vitamines is het vergelijkbaar met boekweit, maar het lichaam verteert het vrij langzaam, waardoor het verzadigingsgevoel langer aanhoudt. Dit kan worden beschouwd als een belangrijk voordeel, ook omdat het vanuit een puur psychologisch oogpunt gemakkelijker is om zo'n dieet vol te houden.

De keuze voor een geschikt dieet hangt af van hoe serieus iemand gemotiveerd is. Sommigen houden het beter vol met langere, maar minder strikte diëten, anderen geven de voorkeur aan het tegenovergestelde – strikte crashdiëten die op een paar dagen zijn gericht.

Een mildere variant van het dieet met parelgort is bedoeld voor een week. Per dag mag u 550–600 g goed gekookte parelgort eten, om het werk van het maag-darmkanaal niet te belasten. De gort moet beslist in water worden gekookt. De totale hoeveelheid wordt verdeeld over drie maaltijden. 's Ochtends wordt de parelgort bereid met toevoeging van gedroogd fruit – abrikozen, vijgen of pruimen (maar geen calorierijke rozijnen). Bij de lunch kan aan de pap een klein stukje gekookt kip- of kalkoenvlees worden toegevoegd. Voor een betere spijsvertering wordt ook een salade van verse seizoensgroenten aanbevolen. 's Avonds wordt de portie pap aangevuld met een glas magere kefir. Dit dieet is in totaal bedoeld voor 7 dagen, en in die tijd kunt u 4–5 kg overtollig gewicht verliezen.

Er is een variant van een strenger monodieet. Per dag mag u dezelfde 500–600 g parelgort eten, gekookt in water zonder toevoeging van zout, alleen wordt deze hoeveelheid verdeeld over 5 porties om de hele dag te duren. Een uur voor het slapengaan kunt u een glas kefir drinken. Het dieet is bedoeld voor 3 dagen. Maar niet iedereen kan zelfs zo'n kort dieet volhouden, omdat het inderdaad erg streng is. Om het gemakkelijker te maken, kunt u gedurende de dag 1 zure appel of wat bessen zoals cranberry's of rode bosbessen aan de pap toevoegen. In deze 3 dagen kunt u ook 4–5 kg kwijtraken. Het dieet is goed omdat het u in staat stelt zeer snel in vorm te komen, bijvoorbeeld voor een belangrijke gebeurtenis. Tegelijkertijd vereist het geen aankoop van dure producten of vaardigheden om ingewikkelde gerechten te bereiden.

Parelgortpap in de geneeskunde

De moderne geneeskunde beschouwt parelgortpap als een gezond product. Men moet echter begrijpen dat het niet bij alle ziekten even gunstig is. Bovendien zijn er bepaalde regels die moeten worden gevolgd bij het consumeren van het product.

Bij diabetes mellitus

De glycemische index van parelgortpap gekookt in water is slechts 20–30 eenheden, dus het kan veilig worden opgenomen in het dieet van mensen met diabetes. Het wordt echter afgeraden om de in melk gekookte gort te eten, omdat de glycemische index van het gerecht in dat geval aanzienlijk hoger is – 60–70 eenheden.

Opgemerkt moet worden dat parelgort vooral helpt bij diabetes type 2. Regelmatige consumptie kan deze ziekte zelfs voorkomen – gezien het directe verband tussen obesitas en het risico op het ontwikkelen van diabetes.

Diabetici kunnen parelgort zowel als droge als als kleverige pap eten. Het mag worden toegevoegd aan dieetsoepen. Per dag mag niet meer dan 150–200 g parelgort worden gegeten. Bij overschrijding van deze hoeveelheid neemt het risico op winderigheid, dyspepsie toe, de spijsvertering kan in het algemeen worden verstoord, en diabetici mogen in geen geval te veel eten.

Bij pancreatitis

Bij acute pancreatitis is therapeutisch vasten en een zeer streng dieet geïndiceerd. Parelgort wordt alleen in het dieet opgenomen bij de chronische vorm van de ziekte, als deze al in remissie is. En daarbij moet u weten hoe u het moet bereiden om onaangename gevolgen te voorkomen.

Het probleem is dat parelgort een zeer grote belasting voor de alvleesklier vormt. Om het werk van dit orgaan te verlichten, moet de pap zeer goed worden gegaard. Hiervoor neemt u niet te grote parelgort (1 kopje), spoelt u deze minstens 2-3 keer grondig met heet water. Vervolgens giet u de aangegeven hoeveelheid gort met 1 liter water of magere kefir en laat u het 8 uur weken. Het beste doet u dit 's nachts. 's Ochtends giet u de vloeistof af, giet u de al licht gestoomde gort met heet gekookt water in een verhouding van 1:3 en kookt u de pap gedurende 5-6 uur. Roeren is niet nodig. Het beste kunt u het bereiden in de oven of au bain-marie.

Bij pancreatitis mag u geen hete gerechten eten, u moet wachten tot de pap is afgekoeld. Het moet lauw zijn, maar niet koud, omdat het bij volledig afkoelen zowel de juiste consistentie als de smaak verliest.

Bij gastritis

Bij acute gastritis is parelgortpap verboden. Maar bij de chronische vorm kunt u slijmsoepen eten die van parelgort zijn gekookt. Ook kunt u sterk gekookte pap eten, bereid op de hierboven beschreven wijze.

Bovendien wordt van parelgort een afkooksel bereid dat de slijmvliezen bedekt en ontstekingsprocessen kan elimineren. Voor 100 g parelgort heeft u 1 liter gekookt water nodig. Eerst wordt de gort met water overgoten, daarna minstens 5–6 uur laten staan, vervolgens wordt de pap aan de kook gebracht en 15 minuten op het vuur gekookt. Daarna wordt de pan van het vuur gehaald, de pap een half uur laten trekken en dan gezeefd. De overgebleven gort kan daarna worden bereid tot een kleverige pap. Het gezeefde afkooksel wordt echter voor therapeutische doeleinden gebruikt: het wordt tweemaal daags 50 ml ingenomen. De duur van de behandeling is ten minste twee weken. Uiteraard wordt aangeraden vooraf een arts te raadplegen.

Voor de darmen

Bij darmaandoeningen, ook die gepaard gaan met inflammatoire veranderingen van de slijmvliezen, wordt een zeer zacht dieet voorgeschreven. In de acute periode maakt parelgort geen deel uit van een dergelijk dieet, omdat het een vrij grote hoeveelheid vezels bevat, waardoor de darmperistaltiek toeneemt en de belasting van dit orgaan in het algemeen toeneemt. Maar bij de chronische vorm en in remissie kunt u parelgortpap in het dieet opnemen, maar alleen bereid van goed gaar gekookte gort – het recept is hetzelfde als bij pancreatitis.

Er is nog een belangrijke beperking. Als iemand glutenintolerantie heeft, dan is parelgort bij deze aandoening verboden, omdat het alleen maar de problemen met de darmen zal verergeren, stoelgangstoornissen zal veroorzaken, enz.

Bij constipatie

In de regel wordt parelgortpap aanbevolen als middel tegen verstopping, omdat het een grote hoeveelheid vezels bevat die de darmperistaltiek versterken en de ontlasting zachter maken. Zelfs als verstopping gepaard gaat met aambeien, wordt parelgortpap als een uitstekend laxerend middel beschouwd. Maar u moet het alleen bereiden volgens het hierboven beschreven dieetrecept. Verbetering treedt zelfs op na eenmalige consumptie van dit gerecht. Maar voor een blijvend effect moet u het regelmatig in uw dieet opnemen.

Bij jicht

Deze aandoening wordt veroorzaakt door een verstoring van de zoutstofwisseling. Daarom houdt medische voeding in dat u producten vermijdt die rijk zijn aan purines – deze zijn de boosdoeners van de ophoping van urinezuur. Parelgort bevat geen purines en heeft geen invloed op de zoutstofwisseling, dus het is toegestaan bij jicht. Bovendien verbetert parelgort over het algemeen de stofwisselingsprocessen en vermindert het ontstekingen (deze aandoening wordt gekenmerkt door hevige pijn veroorzaakt door ontstekingen in bepaalde gewrichten).

Nadelen en contra-indicaties

Er is een categorie mensen voor wie parelgortpap ten strengste verboden is. Dit zijn vooral mensen die lijden aan glutenintolerantie – en de graankorrel bevat vrij veel van dit eiwit. Over coeliakie, oftewel glutenintolerantie, wordt pas sinds relatief kort gesproken; bij kinderen wordt het vrij snel opgespoord, maar veel volwassenen weten niet eens dat ze glutenintolerantie hebben. Het kan echter worden herkend aan de volgende symptomen: winderigheid, een opgeblazen buik, diarree, als deze verschijnselen optreden na het eten van parelgortpap. Als er geen maatregelen worden genomen, kan coeliakie na verloop van tijd spierdystrofie en verminderde cognitieve vermogens veroorzaken. Dus als de genoemde symptomen aanwezig zijn, moet u parelgort vermijden.

Overigens kan onvoldoende gekookte gort ook irritatie van het maagslijmvlies, winderigheid, diarree of juist constipatie veroorzaken. U moet er dus voor zorgen dat de pap op de juiste manier is bereid.

Parelgort is gecontra-indiceerd bij acute vormen van aandoeningen van het maag-darmkanaal en de lever. In dergelijke gevallen wordt het meestal vervangen door rijst of havermout.

Hoe parelgort te kiezen en te bewaren

Parelgort kiezen is in principe niet moeilijk. Zelfs bij visuele inspectie kunt u zien hoe kwalitatief het product is.

1. Goede gort moet een witte of geelachtige tint hebben, maar niet bruin. Het is beter om het product in een doorzichtige verpakking te kopen, zodat u kunt zien of er onzuiverheden in zitten of niet.
2. De verpakking moet luchtdicht zijn, anders kan het product niet worden bewaard en kan de gort een ranzige smaak krijgen en al zijn heilzame eigenschappen verliezen.

Wat betreft de verschillende soorten gort, moet u begrijpen dat de gerechten die ervan worden gemaakt ook verschillend zijn, en dat u daar rekening mee moet houden bij het kiezen.

Grote parelgort (hierboven genoemd nr. 1 en nr. 2) wordt aanbevolen voor het bereiden van kruimelige pap en soepen. Vooral rassolnik en paddenstoelensoepen worden er goed mee. Van fijne parelgort maakt u ovenschotels, dikke pap (omdat het goed uitkookt) en vegetarische schnitzels.

Net als elke andere graansoort moet u parelgort op een donkere en droge plaats bewaren. Zorg ervoor dat er geen zonlicht op valt, want de korrels bevatten toch wat vetten en die oxideren in het licht. Het is duidelijk dat de gort geen vocht mag opnemen – het bederft gewoon. Bewaar het op kamertemperatuur. Het is niet aan te raden om het in plastic bakjes te bewaren, en ook niet lang in een plastic zak. De beste optie is een glazen of keramische pot met een goed sluitend deksel.

Parelgort kan lang worden bewaard, zelfs langer dan granen van tarwe of haver, dus u kunt het gerust op voorraad kopen. Mits alle bewaarregels worden nageleefd, kan het anderhalf jaar goed blijven, terwijl gierst en havermout niet langer dan 9–10 maanden houdbaar zijn.

Hoe parelgortpap te koken: recepten

Ongeacht welk recept uiteindelijk wordt gekozen, moet u de parelgort eerst laten weken. Daarvoor moet u het op de juiste manier voorbereiden. De korrels moeten worden uitgezocht en grondig gewassen om zetmeelachtige bestanddelen te verwijderen. Maar daarmee is de voorbereiding nog niet klaar. Eerst wordt het graan in koud water geweekt. Als het om grote varianten gaat, moet u ze 10–12 uur laten weken; kleine kunnen sneller zacht worden. De verhouding van gort tot water moet 1:5 zijn, dat is de gulden verhouding – een glas gort op 1 liter water.

Als alles goed is gedaan, kunt u de pap vrij snel koken. Er zijn verschillende manieren om het te bereiden. U kunt parelgortpap koken in water, in vlees- of groentebouillon, of in melk.

Gekookte parelgortpap wordt geserveerd met vis, vlees, paddenstoelen en groentesalades. Soms is het voldoende om de parelgort te koken en te mengen met fijngesneden en licht gebakken ui, hoewel dat geen dieetvariant is. Tijdens de vastentijd kunt u parelgortpap serveren met gehakte noten, maanzaad, gedroogde pruimen en gedroogde abrikozen, en honing gebruiken om te zoeten.

Met water

De gort wordt geweekt zoals hierboven beschreven. 's Ochtends wordt het water afgegoten, de korrels kunnen nog een keer worden gewassen en vervolgens worden overgoten met vers gekookt water in een verhouding van 1:3. Het beste kunt u de pap bereiden in een kazan. U kunt deze in de oven zetten, dan wordt de pap smakelijker en kruimeliger. Moderne soorten parelgort worden gewoonlijk 1–2 uur gekookt. De hele tijd moet het onder het deksel staan, roeren is niet nodig. De afgewerkte pap moet een mooie beige tint hebben. Voor het serveren wordt er wat boter aan toegevoegd. Indien gewenst kunt u in plaats daarvan vette room toevoegen voor een zachtere smaak.

Met melk

Een in melk bereide pap kan geen dieetgerecht worden genoemd, maar het is nog steeds gezond. U moet de gort weken zoals hierboven beschreven. 's Ochtends giet u het water waarin de parelgort heeft gestaan af. Ondertussen neemt u magere melk en verwarmt u deze tot 40 graden. De verhouding is in dit geval 1:10. Dat wil zeggen, op 200 g parelgort hebt u 2 liter melk nodig. U giet de melk over de gort, brengt de pap aan de kook en kookt deze 5–6 minuten zonder deksel. U moet erop letten dat de melk niet aanbrandt. Daarna haalt u de pan van het vuur en stoomt u de pap verder in een waterbad – zo kunt u in een gewone keuken dezelfde omstandigheden nabootsen als in een traditionele Russische oven. De pap hoeft gedurende deze tijd niet te worden geroerd. Uiteindelijk kan dit 5–6 uur duren, maar de smaak van het gerecht zal dan zeer zacht zijn.

In de slowcooker

Het bereiden van parelgort in een slowcooker is eenvoudig. Hiervoor neemt u 1 kopje gort op 3 kopjes water, en u voegt zout naar smaak toe. Nadat u de gort hebt toegevoegd en het water in de kom van de slowcooker hebt gegoten, stelt u de stand 'Stoven' of 'Pilaf' in, afhankelijk van het model. Als u de gort van tevoren lang hebt geweekt, zal deze in een uur gaar zijn. Maar daarna laat u hem nog 5–10 minuten in de slowcooker staan, zodat hij kan nagaren.

Met vlees

Parelgortpap combineert goed met verschillende soorten vlees, waaronder varkensvlees. U kunt het als volgt bereiden: op 150 g parelgort neemt u 100 g magere varkensvlees, 2 teentjes knoflook, 1 ui, 0,5 liter groentebouillon. U weekt de parelgort 6 uur in water en kookt deze tot halfgaar. U fijnt de ui en knoflook, bakt ze vervolgens licht aan in een koekenpan, voegt het in stukjes gesneden vlees toe en bakt ook dit licht aan. Daarna voegt u de parelgortpap toe, roert u zodat deze doordrenkt wordt met olie, giet u de groentebouillon erbij en laat u het geheel minimaal 40 minuten op laag vuur met het deksel erop sudderen, tot de parelgort zacht is. De afgewerkte pap kunt u bestrooien met geraspte Parmezaanse kaas.

Met groenten

Parelgortpap kan met allerlei groenten worden bereid, bijvoorbeeld met tomaten, met sperziebonen, met pompoen enz. U kunt bijvoorbeeld het volgende recept gebruiken: op 1 kopje fijne parelgort, die snel gaart, neemt u 1 zoete paprika, 200 g verse of gedroogde tomaten (afhankelijk van het seizoen), 100 g sperziebonen en evenveel doperwten, 400 ml water, één ui, peper, zout, olie – naar smaak.

U snijdt de ui fijn en bakt deze licht aan, daarna voegt u de fijngesneden tomaten, in blokjes gesneden paprika, de bonen en de erwten toe en laat u dit enige tijd sudderen op laag vuur. Vervolgens voegt u de voorgeweekte gort toe, giet u water erbij, voegt u zout toe, roert u om en brengt u het aan de kook. U laat het met een deksel op laag vuur sudderen tot de gort gaar is.

Met champignons

Parelgortpap met paddenstoelen is een traditioneel gerecht uit de Russische keuken. Meestal wordt er gedroogd eekhoorntjesbrood voor gebruikt. Maar u kunt het ook met cantharellen bereiden, en in moderne omstandigheden worden vaak champignons gebruikt.

Voor de bereiding van de pap heeft u nodig: 1 kopje parelgort, een handvol gedroogd eekhoorntjesbrood, 1 wortel, 2 uien van gemiddelde grootte, 2 tomaten, zout naar smaak.

U dient te weten dat de paddestoelen en de grutten voor dit gerecht in verschillende schalen worden geweekt. De paddestoelen hoeven maar 2 uur in water te worden gehouden, terwijl de parelgort, afhankelijk van de soort, 5 tot 8 uur nodig heeft. De pap wordt apart gekookt. Na ongeveer een uur voegt u de fijngehakte paddestoelen toe, waarvan u eerst het water aftapt. Wanneer de pap begint te koken, schept u voorzichtig het schuim eraf. Ondertussen schilt en snijdt u de ui en de wortel op de gebruikelijke manier. Van de tomaten trekt u het vel af (het gemakkelijkst is ze met kokend water te overgieten) en snijdt u ze in blokjes. U fruit de ui en de wortel lichtjes, voegt de tomaten toe en laat ze een beetje sudderen. Wanneer de pap bijna gaar is, legt u de groenten er bovenop en laat u het geheel nog 5 tot 10 minuten op een laag vuur onder een gesloten deksel staan.

Kan men parelgortpap aan honden geven?

Hoewel u sommige papsoorten aan honden kunt geven om de voorraad vitaminen en mineralen aan te vullen, behoort parelgort niet tot de toegestane producten. Deze pap mag u niet aan honden geven. Interessant is dat de oorzaak hiervan het grote vezelgehalte is. Voor het menselijk lichaam is dit eerder een voordeel. Maar bij honden kan parelgort een allergische reactie en hevige diarree veroorzaken. Bovendien wordt deze pap, zelfs goed doorgaarkookt, door het dierlijke lichaam slecht verteerd.

Interessante feiten over parelgort

Lange tijd werd parelgort enigszins minachtend boerenrijst genoemd (en in later tijden werd het onmiskenbaar ‘shrapnel’ genoemd, omdat slecht gekookte pap de gasvorming bevordert). Maar in werkelijkheid kwam dit gerecht in de oudheid ook op de tafels van de aristocratie voor. Tsaar Peter de Grote was bijvoorbeeld dol op parelgortpap. Er wordt aangenomen dat dit gerecht juist door zijn toedoen in het legerrantsoen is gekomen.

Het is waar dat men in die verre tijden de korrels 10 tot 12 uur in koud water weekte om een smakelijke, kruimelige pap te krijgen. Maar het levenstempo versnelde geleidelijk, het langdurig voorweken werd al snel vergeten, en de meesten herinneren zich parelgort uitsluitend als een slijmerige, wat rubberachtige pap waarmee men in de pionierskampen en legereetkamers werd gevoed. Interessant is dat men in het Russische leger tegenwoordig de traditionele parelgort vrijwel heeft verlaten en deze heeft vervangen door duurdere soorten: rijst en boekweit. Toch wordt het nog gebruikt voor het binderen van soepen en het bereiden van ovenschotels. De reden is dat parelgort fytogormonen bevat – dat zijn hormoonachtige stoffen die qua werking op oestrogenen lijken. Als u het van tijd tot tijd in het dieet opneemt, heeft dit geen effect op de hormoonhuishouding. De overvloed aan parelgort in het legerrantsoen in het begin van de jaren 1990 had echter een negatieve invloed op de gezondheid – tot die conclusie kwamen artsen.

Trouwens, niet alleen Peter de Grote hield van gortpap. Het werd ook geserveerd aan de tafel van de laatste Russische tsaar Nicolaas II. Sommige bronnen beweren echter dat de liefde van de tsaar voor deze pap, evenals het serveren ervan aan de feesttafel, niet meer is dan een mooie legende. En de laatste Russische tsaar gaf de voorkeur aan gerechten uit de Engelse en Franse keuken, al waren ze dan ook eenvoudig.

De legende beweert dat Hippocrates al de voordelen van parelgort erkende. Waarschijnlijk gaat het echter gewoon om gerstekorrels, omdat men toen nog geen pap volgens moderne technologieën produceerde en niemand zich bezig zou houden met het meervoudig zeven en polijsten van de korrels. Gerst werd echter gerespecteerd in de antieke wereld en maakte deel uit van het dieet van Romeinse gladiatoren om hen kracht en uithoudingsvermogen te geven.

Er bestaat ook een legende dat de naam 'parelgort' zou zijn ontstaan omdat de gerstekorrels mensen aan parels deden denken. Taalkundigen zijn het echter meestal niet eens met deze theorie. Een meer aannemelijke verklaring is dat de naam pas in de 19e eeuw ontstond, toen men het traditionele product wilde veredelen. Als boeren in de Middeleeuwen echter net zoveel over parelgort hadden geweten als wetenschappers vandaag de dag, dan zouden ze deze pap waarschijnlijk 'parelachtig' hebben genoemd.

Foto van parelgort