Heide: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Heide is een plant die officieel niet als farmacopee wordt beschouwd. In de volksgeneeskunde wordt het echter met groot succes gebruikt voor de behandeling van allerlei aandoeningen.

Chemische samenstelling

De geneeskrachtige eigenschappen van heide zijn te danken aan de chemische samenstelling van de bloemen en scheuten. In de volksgeneeskunde worden soms ook de wortels van de plant gebruikt, maar meestal is het het bovengrondse deel. De meest waardevolle grondstof zijn de bloemen die op de toppen van de scheuten groeien. Ze bevatten:

1. Flavonoïden (voornamelijk quercetine en zijn derivaten) met ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen.
2. Fytosterolen, dat zijn plantaardige hormoonachtige stoffen (in dit geval met eigenschappen die steroïde verbindingen kunnen vervangen).
3. Organische zuren, voornamelijk chlorogeenzuur en cafeïnezuur. Het eerste vermindert het risico op hart- en vaatziekten, is actief tegen Staphylococcus aureus en Escherichia coli, en heeft hepatoprotectieve en antitumorale werking. Cafeïnezuur heeft ontstekingsremmende en immunomodulerende eigenschappen. Het remt ook carcinogenese.
4. Glycosiden, voornamelijk arbutine, dat een natuurlijk antisepticum is. In de cosmetica wordt het ook gebruikt voor het bleken van de huid, maar in afkooksels en infusies van heide zit het precies genoeg om de huid een gezonde kleur terug te geven.
5. Looistoffen, vitamines, mineralen die betrokken zijn bij verschillende biochemische processen in het lichaam.

Als geneeskrachtige grondstof kunnen ook de bovenste delen van de scheuten worden gebruikt. Ze bevatten de reeds genoemde flavonoïde quercetine en herbacetine, met vergelijkbare eigenschappen. Ook looistoffen zijn aanwezig. De scheuten bevatten ook organische zuren, maar voornamelijk citroenzuur en fumaarzuur, die qua eigenschappen onderdoen voor cafeïnezuur en chlorogeenzuur.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

Heide is in het wild een relatief lage, kruipende struik. De hoogte is slechts 30–100 cm. De blaadjes van deze plant zijn klein, driehoekig van vorm, hun breedte is ongeveer 2 mm en ze worden 2,5 mm lang. Er is geen steel.

Heide bloeit zeer mooi, de klokvormige bloemen zijn verzameld in een eenzijdige tros. Ze kunnen lila of dieppaars zijn, en er is ook witte heide, maar die wordt als zeldzaam beschouwd (mogelijk daarom werden er in de oudheid bijzondere magische en geneeskrachtige eigenschappen aan toegeschreven).

De vrucht van de heide is een kleine doos die veel kleine zaadjes bevat. Overigens vermeerdert men deze plant niet door zaad, maar door deling van de wortels die aan de zijtakken van de struik verschijnen. Wanneer ze afbreken, schieten ze wortel en worden na enige tijd zelfstandige struiken.

Bij de meeste mensen wordt heide geassocieerd met Engeland en Schotland. Inderdaad vormen de heidevelden van het Verenigd Koninkrijk een zeer schilderachtig beeld (en zijn trouwens unieke ecosystemen). In het wild groeit heide echter ook in andere Europese landen, en ook in Noord-Afrika, sommige delen van Groenland, Noord-Amerika en zelfs in Azië. In Rusland komt het in de natuur voor in Siberië en in het Europese deel. Maar tegenwoordig wordt heide vaak doelbewust in tuinen gekweekt.

In de natuur komt het zelden voor op heidevelden, maar het houdt meer van dicht struikgewas, dennenbossen en mosveen.

Soorten

Er moet worden opgemerkt dat, vanuit botanisch oogpunt, de gewone heide de enige vertegenwoordiger is van het geslacht Calluna. Maar het geslacht zelf behoort tot een vrij grote familie, waartoe ongeveer 4000 struiken, bomen en zelfs kruiden behoren.

Alle soorten heide die men tegenwoordig in tuinen aantreft, zijn speciaal gekweekte variëteiten, die verschillen in hoogte, kleur van de bloemblaadjes en bloeitijd. Bijvoorbeeld, hiertoe behoren:

1. Sierheide, die een hoogte bereikt van 50 cm. De bloemen kunnen paars, lila of wit zijn. Het is een laagblijvende struik en wordt vaak binnenshuis gekweekt – onder die omstandigheden bloeit hij van de herfst tot januari.
2. Boomheide – dit is eerder een boom, hoewel hij op een struik lijkt. De hoogte kan tot 5 m bedragen. Hij bloeit in maart-april met witte bloemtrossen die een aangename geur hebben. Het is een van de oudste tuinvariëteiten, al in 1658 gekweekt.
3. Roze heide – dit is een mooie struik die een diameter van tot 50 cm kan hebben. Hij wordt niet hoger dan 90 cm. De stam is dun en de takken zijn stijf. Hij bloeit in april-juni met klokvormige bloemen, verzameld in lange trossen in een dieprode of roze kleur. Wordt beschouwd als een uitstekende honingplant.
4. Fijne heide. Zijn oorsprong ligt in Zuid-Afrika. Het is een lage (50 cm) struik. De bloemen zijn kelkvormig, zeer talrijk en verzameld in een bloeiwijze die meer op een bol lijkt. Dit ras verdraagt vorst slecht en wordt vaker in een wintertuin gekweekt.

Tot de populaire variëteiten behoren ook heide Carmen en Hamilton. De eerste van deze variëteiten heeft roze-paarse bloemen en behoort tot de laagblijvende planten – de hoogte bedraagt niet meer dan 40 cm. Hamilton is een Engelse variëteit, gekweekt in 1935. Hij wordt ook als laagblijvend beschouwd en zijn belangrijkste kenmerk is de dubbele bloemstructuur. In totaal zijn er meer dan 300 variëteiten van deze plant.

Oogst en opslag

Als medicinaal kruid wordt het bovengrondse deel van de plant verzameld. Men gelooft dat de bloeiwijzen de sterkste helende eigenschappen hebben. Maar meestal worden ze samen met de top van de scheuten afgesneden, waarvoor een snoeischaar wordt gebruikt. Het kruid moet worden verzameld tijdens de actieve bloeiperiode van de plant, voor de meeste soorten is dat augustus.

Het kruid wordt altijd gesorteerd en vervolgens gedroogd door het in een dunne laag op katoenen doek of op papier uit te spreiden (maar niet op kranten, zodat er geen inkt op de bloemblaadjes komt). Het kruid kan het beste in de open lucht worden gedroogd, maar in de schaduw. Een zolderruimte is ook geschikt (mits deze goed geventileerd is). Na een paar dagen drogen zullen de bloemen en bladeren gemakkelijk van de takken vallen. Zij vormen het meest waardevolle kruid. Vervolgens moet het worden bewaard in papieren zakken of linnen zakjes op een donkere en droge plaats.

Minder vaak worden de wortels als medicinaal kruid gebruikt. Maar als ze specifiek nodig zijn, worden ze eind oktober opgegraven. Men moet voorzichtig te werk gaan om de wortelstok niet te beschadigen. De wortels worden van de grond ontdaan, gewassen en vervolgens op de gebruikelijke manier gedroogd.

Wat is het verschil tussen heide en jeneverbes?

In werkelijkheid zijn heide en jeneverbes twee volledig verschillende planten. Uiterlijk lijken ze totaal niet op elkaar, en de verwarring ontstaat doordat in veel regio's nog steeds de oude Slavische naam voor jeneverbes wordt gebruikt – 'veres'.

Jeneverbes is een conifeer. In een warm klimaat kan hij twee keer per jaar bloeien, waarna er kegels verschijnen met een karakteristieke geur en een blauwachtige tint. De naalden van de plant zijn donkergroen, de lengte van elke naald is 5–25 mm, zodat ze zelfs langer zijn dan de bladeren van de heide.

Geneeskrachtige eigenschappen van heide

Heide bezit geneeskrachtige eigenschappen, waarvan vele zijn bevestigd door wetenschappelijk onderzoek. In het bijzonder is vastgesteld dat de plant:

1. Bevordert de uitscheiding van overtollig urinezuur, wat zeer nuttig is bij jicht.
2. Heeft een ontstekingsremmende en antibacteriële werking, waardoor het kan worden ingenomen bij pyelonefritis en andere nierziekten.
3. Heeft de eigenschappen van een mild diureticum, waardoor het met zwellingen kan omgaan.
4. Het heeft slijmoplossende en zweetafdrijvende eigenschappen. Hierdoor kunnen afkooksels en aftreksels van heide worden gebruikt bij ORVI en aandoeningen van de luchtwegen die met hoesten gepaard gaan.
5. Verbetert de bloedstolling.
6. Heeft een mild kalmerend effect en bestrijdt slaapstoornissen.

De aanwezige tannines in deze plant, evenals enkele andere verbindingen, hebben samentrekkende en omhullende eigenschappen. Daarom wordt het in de farmaceutische industrie gebruikt voor de productie van verschillende geneesmiddelen, waaronder die bedoeld voor de behandeling van het maag-darmkanaal. Bovendien wordt heide, dankzij het vrij hoge gehalte aan glycosiden, gebruikt als grondstof voor medicijnen die het cardiovasculaire systeem stimuleren. Het extract wordt ook gebruikt voor de behandeling van ontstekingsziekten van de mondholte.

Voor vrouwen

Voor vrouwen is heide interessant omdat het veel antioxidanten bevat, waaronder provitamine A en anthocyanen (die de paarse bloemen hun karakteristieke kleur geven). Al deze stoffen helpen de processen van vroegtijdige veroudering te stoppen.

De ontstekingsremmende eigenschappen van heide helpen ook om het te gebruiken bij de behandeling van bepaalde aandoeningen van de bekkenorganen.

De fytosterolen in de bloemen maken deze plant tot een uitstekend middel bij de menopauze of pijnlijke menstruaties (meestal wordt dit materiaal in dergelijke gevallen als thee gezet).

Voor mannen

Zoals bekend worden mannen vaker geconfronteerd met een aandoening als jicht. Deze wordt veroorzaakt door overmatige productie van urinezuur en gaat gepaard met zeer pijnlijke gevoelens in de kleine gewrichten, vooral in de tenen. Het bijzondere aan heide is juist dat het de overmatige productie van urinezuur onderdrukt, dus de oorzaak van de aandoening wegneemt. En tegelijkertijd heeft het pijnstillende eigenschappen, waardoor de toestand van de patiënt verbetert.

Bovendien remmen de organische zuren in heide de groei van tumoren, wat zeer belangrijk is bij aandoeningen zoals adenoom en prostatitis.

Tijdens de zwangerschap

Aanstaande moeders krijgen vaak te maken met het probleem van vochtretentie, en ook met nieraandoeningen die worden veroorzaakt doordat de groeiende baarmoeder alle inwendige organen samendrukt. In dergelijke gevallen is het gevaarlijk om kant-en-klare farmaceutische preparaten te gebruiken, omdat deze een negatieve invloed kunnen hebben op de toestand van het kind. Heide heeft echter geen contra-indicaties, verlicht tegelijkertijd ontstekingen en heeft een mild vochtafdrijvend effect, waardoor het mogelijk is om pyelonefritis te bestrijden en vochtretentie te verhelpen.

Voor kinderen

Voor jonge kinderen wordt het niet aanbevolen om infusies en afkooksels van heide te geven, evenals honing, om het ontstaan van een allergische reactie te voorkomen. De kennismaking met deze middelen kan pas beginnen wanneer het kind minstens 3 jaar oud is. Dan wordt heidethee gegeven aan snel prikkelbare kinderen als een mild kalmerend middel. Hiermee worden luchtwegaandoeningen behandeld.

Heide in de volksgeneeskunde

Hoewel de officiële wetenschap het onderzoek naar heide voortzet en het nog niet op de lijst van geneeskrachtige kruiden heeft opgenomen, wordt het in de volksgeneeskunde al sinds de oudheid gebruikt. Zo wordt heide onder andere gebruikt bij de volgende aandoeningen:

1. Ontstekingen van de blaas en de nieren, chronische pyelonefritis. In dat geval wordt het afkooksel als volgt bereid: 2 theelepels droog gemalen materiaal worden met een glas net gekookt water overgoten en gedurende 15 minuten in een waterbad laten trekken, en vervolgens onder een gesloten deksel laten staan tot het afkoelt. Het middel wordt gedurende de dag in kleine hoeveelheden gedronken.
2. Gewrichtsaandoeningen met een inflammatoir karakter (artritis, reuma, polyartritis). U kunt het afkooksel drinken dat volgens het bovenstaande recept is bereid. Maar voor de behandeling van deze aandoeningen worden ook kompressen gebruikt. Hiervoor neemt u 1 eetlepel gedroogde bloemen op 300 ml kokend water (anderhalve kop) en laat u dit middel 2 uur in een thermoskan trekken. Het kompres wordt gemaakt van in meerdere lagen gevouwen gaas, dat in de warme infusie wordt gedompeld, licht wordt uitgewrongen en op het aangetaste gewricht wordt aangebracht, vastgezet met een elastisch verband en bedekt met een wollen doek of sjaal. Het kompres blijft 30–60 minuten zitten. Herhaal de procedure dagelijks.
3. Stomatitis, ontstekingsziekten van het tandvlees of de tong. Het afkooksel wordt als volgt bereid: 2 eetlepels gedroogde bloemen worden met 0,4 liter kokend water gegoten, 15 minuten op een waterbad gehouden en laten afkoelen. De bereidingswijze is dus dezelfde, maar het afkooksel is geconcentreerder. Hiermee gorgelt u elke 2–3 uur uw keel en mondholte. U kunt ook tandheelkundige baden doen door simpelweg vloeistof in de mond te nemen en 3–5 minuten vast te houden (daarna uitspugen, een nieuwe portie nemen en herhalen).
4. Keelontsteking, tonsillitis en andere keelaandoeningen. Ook wordt een warm afkooksel van heide gebruikt om te gorgelen.
5. Bronchiale astma en luchtweginflammatie. Heidethee wordt als volgt bereid: 1 theelepel bladeren en bloemen wordt met een kop kokend water gezet en 10–15 minuten laten trekken. Hoewel men denkt dat het beter is om een kop van deze thee 's avonds te drinken omdat het een kalmerend effect heeft, moet u dit niet vlak voor het slapen gaan doen (de drank heeft een diuretisch effect). Drink de thee liever een paar uur voor het slapengaan.
6. Colitis, diarree, buikpijn in verband met het prikkelbare darmsyndroom. In dergelijke gevallen drinkt u ook heidethee – niet meer dan een kop per dag.
7. Om een diuretisch effect te bereiken, gebruikt u 100 ml heidehoning bereid volgens het onderstaande recept. Dit middel wordt ook effectief geacht voor het verwijderen van stenen uit de blaas en nieren, maar alleen als de concrementen klein zijn.
8. Zenuwstoornissen, huidziekten, artritis en reuma. Aanbevolen worden baden op basis van heide. Hiervoor is een infusie in grote hoeveelheid en met een hoge concentratie nodig. Voor de bereiding neemt u een half kopje gedroogd bloemmateriaal op 5 liter heet water, dat net heeft gekookt. Laat dit middel een half uur trekken, filter het vervolgens door een gaasfilter en giet het in het bad. De duur van de waterbehandeling mag niet langer dan 20 minuten zijn. Doe dit het beste 's avonds, eventueel elke dag, omdat het geen bijwerkingen heeft.
9. Huidziekten. Voor de behandeling kan poeder van gedroogde heide worden gebruikt. Hiervoor worden zowel de bloemen als de bladeren genomen en bijna tot stof vermalen. Dit poeder wordt op een wond gestrooid die maar niet geneest, en er wordt een steriel verband overheen gelegd. Heidepoeder werkt als een natuurlijk antibioticum. De procedure wordt dagelijks herhaald tot de wond geneest. Ook kan dit poeder worden toegevoegd aan medicinale zalven die worden gebruikt voor de genezing van brandwonden.

De hierboven beschreven kompressen worden ook gebruikt bij allergische uitslag, dermatitis en eczeem. Ze worden beschouwd als een effectief middel tegen korstmos, brandwonden en oppervlakkige wonden.

Heidehoning (een bijenteeltproduct, geen drank op basis van de plant) kan als kalmerend middel werken; het is voldoende om dagelijks 1 theelepel in te nemen, bij voorkeur 's avonds.

In de volksgeneeskunde kan ook heidesap worden gebruikt, dat niet uit gedroogde maar uit verse grondstoffen wordt verkregen. Het wordt voornamelijk gebruikt voor gorgelen en bij de behandeling van stomatitis en tandvleesaandoeningen. Het wordt ook inwendig ingenomen - het wordt beschouwd als een goed middel om de bloedsuikerspiegel te normaliseren. Maar het kan ook uitwendig worden gebruikt, onder andere voor de behandeling van conjunctivitis.

Soorten geneeskrachtige bereidingen

Heide wordt voornamelijk gebruikt in de vorm van waterige en alcoholische infusies, evenals als aftreksel of thee (deze verschillen in concentratie).

Aftreksel

Dit is een universeel middel dat helpt bij alle ontstekingsziekten. Het wordt als volgt bereid: neem 10 g gedroogde bloemen en giet er een glas kokend water overheen. Het middel wordt nog een half uur op een waterbad op laag vuur verwarmd, vervolgens nog een uur in een thermosfles gedaan en daarna gezeefd. Het kan worden gebruikt bij de behandeling van hart- en vaatziekten, gastritis en andere ontstekingsprocessen in maag en darmen. Drink viermaal daags 20 ml van het middel vóór elke maaltijd.

Tinctuur

Voor de alcoholische tinctuur worden meestal de wortels van de plant gebruikt. Het wordt als volgt bereid: op 10 g grondstof, 50 ml medicinale alcohol. Het middel wordt 2 weken op een droge, donkere plaats bewaard, waarbij de container af en toe wordt geschud. De afgewerkte tinctuur wordt altijd gezeefd. Het wordt ingenomen bij de behandeling van prostatitis en tuberculose, 30–40 druppels 3–4 keer per dag, vlak voor het eten, bij voorkeur verdund met een kleine hoeveelheid water. Dit middel kan ook worden gebruikt als een algemeen versterkend supplement bij verkoudheid of bronchitis.

Afkooksel

In de klassieke bereiding wordt het als volgt gemaakt: men neemt 2 eetlepels (20 g) fijngemalen gedroogde blaadjes of bloemen en giet er een glas kokend water overheen. Het aftreksel wordt 15 minuten in een waterbad gehouden, maar niet aan de kook gebracht (dit is belangrijk, anders gaan de medicinale stoffen in de grondstof verloren). Het bereide middel wordt 40–45 minuten gekoeld, vervolgens door een filter gehaald. De dosering hangt af van de aandoening waarvoor het wordt gebruikt. Bijvoorbeeld bij nierstenen of leverziekte wordt de totale hoeveelheid verdeeld in 3 gelijke porties en een half uur voor de maaltijd gedronken, 2–3 keer per dag.

Thee

Heidethee wordt niet altijd voor medicinale doeleinden gebruikt. Soms wordt het puur voor het plezier gedronken, en dan combineert de heide in de samenstelling goed met andere plantaardige ingrediënten, zoals gedroogde aardbeien, rode bosbessen, frambozen of zelfs rozenbottels. Men moet er echter rekening mee houden dat de laatste de urineafdrijvende werking van heide versterkt, dus men moet niet te veel van deze drank gebruiken.

Voor medicinale doeleinden wordt heidethee op de klassieke manier gezet: men neemt 1 theelepel gedroogde bloemen op een glas kokend water en laat het kort trekken, ongeveer 10–15 minuten, en voor gebruik wordt het beslist gefilterd.

Olie

In deze vorm wordt heide voornamelijk voor cosmetische doeleinden gebruikt, alsook bij de behandeling van huidziekten. Men neemt een glazen pot, vult deze voor 2/3 met verse of gedroogde heidebloemen en giet er volledig geraffineerde plantaardige olie overheen (niet alleen olijfolie, maar ook zonnebloemolie is mogelijk). Het middel wordt 15 dagen lang getrokken, af en toe geschud.

Toepassing in de cosmetologie

Uit de bloemen wordt een extract gewonnen dat veel wordt gebruikt in de cosmetologie, omdat het flavonoïden, looistoffen, organische zuren en etherische oliën bevat. Hierdoor heeft heide wondhelende en ontstekingsremmende eigenschappen, bovendien kan het verouderingsprocessen vertragen. Ook is bewezen dat heide een soort natuurlijke fotobeschermer is, omdat het de huid kan beschermen tegen zonnebrand. In het algemeen compenseert het de werking van ultraviolette stralen, die vaak de oorzaak zijn van vroegtijdige veroudering. Dit alles wat betreft huidverzorging.

Maar heide is ook nuttig voor het haar. Het wordt vooral gewaardeerd om zijn antiseborroïsche effect. Heide helpt namelijk de talgproductie te normaliseren, ook op de hoofdhuid, dus het is zeer gunstig voor vet haar, dat na een dergelijke lotion gezond en glanzend oogt.

In de cosmetologie worden heidepreparaten dus gebruikt voor:

• antibacteriële bescherming;
• het verlichten van huidirritatie;
• het versterken van de verouderende huid;
• stimulering van regeneratieve processen;
• behandeling en preventie van seborroe;
• versterking van het haar;
• als reinigend, antiseptisch en samentrekkend middel bij acne en andere huiduitslag.

In de thuiscosmetica kan heide worden gecombineerd met andere ingrediënten. Bijvoorbeeld met extracten en essentiële oliën van lavendel, alsem, cichorei, munt, citroenmelisse; ze worden vaak samen gebruikt voor de huidverzorging. In combinatie met afkooksels van brandnetel, hop of klit is heide zeer nuttig voor de haarverzorging.

In de thuiscosmetica wordt de plant als volgt gebruikt:

1. Voor de verzorging van een droge en verslapte huid gebruikt u heideolie, bereid volgens het volgende recept: vul een glazen container voor 2/3 met de bloemen van de plant, giet er vervolgens olijfolie, druivenolie of amandelolie bij en laat het gedurende twee weken op kamertemperatuur trekken. De olie wordt gebruikt voor massage. U smeert er huiduitslag, eczeem, wonden en brandwonden mee in.
2. Bij acne wordt een aftreksel van heide gebruikt, bereid volgens het hierboven beschreven recept. U wrijft de huid ermee in in plaats van een tonic, tweemaal per dag – 's ochtends en 's avonds.
3. Op basis van een afkooksel van heide worden kompressen gemaakt, die op de aangetaste huidgedeelten worden aangebracht – bijvoorbeeld bij eczeem of bij het ontstaan van huiduitslag.
4. Om seborrhea te bestrijden, wrijft u een aftreksel van heide in de hoofdhuid, bereid volgens de hierboven beschreven methode. Dit doet u ongeveer een half uur voordat u uw haar wast. Bij droog haar wrijft u heideolie in, maar die moet u daarna zeer grondig uitspoelen.
5. Om het haar glanzend en gezond te maken, gebruikt u een afkooksel van heide als spoeling. Het is voldoende dit na het wassen van het haar 1–2 keer per week te doen.

In winkels kunt u heidehydrolaat kopen (dat is in wezen een waterig extract), dat wordt gebruikt om de huid te hydrateren en toe te voegen aan diverse cosmetische producten – van maskers en zalven tot scrubs voor gezicht en lichaam.

Bovendien wordt een afkooksel of aftreksel van heide gebruikt voor het spoelen van de mondholte – als een therapeutisch en preventief middel tegen ontstekingsziekten en een slechte adem.

Hoe is heidehoning nuttig?

In de regel wordt met heidehoning een drank op basis van deze plant bedoeld – zoals de drank die wordt genoemd in de ballade van Robert L. Stevenson. Het bereiden van zelfgemaakte heidehoning is een vrij arbeidsintensieve klus. Maar het resultaat is de moeite waard, omdat het wordt beschouwd als een van de beste middelen tegen migraine, dat qua effectiviteit en veiligheid aanzienlijk beter is dan niet-steroïde ontstekingsremmende geneesmiddelen.

Heidehoning heeft ook een kalmerend effect en kan zelfs worden gebruikt als een licht slaapmiddel. Het heeft een verjongende werking en geeft de persoon een energieboost.

Op de klassieke manier bereidt u heidehoning als volgt. U neemt gedroogde heidebloemen – 2 eetlepels, mengt ze met 1 eetlepel bloemen van wilgenroosje en 2 eetlepels van een willekeurige bloemenhoning. Dit alles giet u aan met 0,6 liter kokend water en laat u gedurende twee dagen trekken.

U neemt 3 handenvol verse heidescheuten met bloemen, giet ze over met 2 liter bronwater (of zeer goed gezuiverd water) en kookt ze lang op laag vuur totdat het plantaardige materiaal op de bodem ligt. Wanneer het afkooksel iets is afgekoeld, zeven u het en voegt u bloemenhoning toe (dit gebeurt in de laatste fase om te voorkomen dat de nuttige stoffen verloren gaan). U voegt de honing naar smaak toe, zodat de drank niet bitter wordt. U roert alles om, bedekt de container met een schone doek en laat het op een donkere plaats bij kamertemperatuur staan zodat de drank begint te gisten. Aanvankelijk zal het troebel zijn, maar na enkele maanden wordt het helder – dat betekent dat het klaar is. U drinkt het met voorzichtigheid, omdat het sterk bedwelmend is.

Sommige soorten heide zijn uitstekende honingproducenten. Echte heidehoning, die welke een bijenteeltproduct is, is zeer gezond. Het kenmerkt zich door een mooie roodachtige tint, een sterke geur en een licht bittere smaak. U kunt het ook herkennen aan de vele kleine belletjes in de structuur. Echte heidehoning wordt beschouwd als een uitstekend antisepticum. Het wordt ook gebruikt bij bronchiale astma en zelfs bij longontsteking. Kruidkundigen menen dat het het bloed effectief reinigt van toxines, en de moderne wetenschap heeft de antimicrobiële eigenschappen ervan bewezen (hoewel het synthetische antibacteriële middelen niet vervangt). De honing heeft ook versterkende eigenschappen.

Contra-indicaties voor gebruik

Heide wordt als een veilige plant beschouwd, het veroorzaakt zelden een allergische reactie, maar men kan deze mogelijkheid niet volledig uitsluiten. Daarom moet u bij het optreden van symptomen van individuele overgevoeligheid (uitslag, zwelling, enz.) het gebruik van het middel staken.

Infusies en afkooksels van heide mogen niet worden gebruikt bij obstipatie, omdat ze de situatie verergeren. Om dezelfde reden zijn deze middelen gecontra-indiceerd bij gastritis met een lage zuurgraad - ze zullen deze nog verder verlagen.

Bij de aanwezigheid van grote concrementen in de nieren of de blaas wordt het afgeraden om middelen op basis van heide te gebruiken, omdat ze niet in staat zijn de stenen te verwijderen, maar alleen de afvoerkanalen kunnen blokkeren.

Heide wordt ook niet gebruikt bij gastritis en maagzweren, op voorwaarde dat deze aandoeningen in een acute fase verkeren. In het algemeen moet u er rekening mee houden dat u voor het innemen van een van de genoemde middelen vooraf een arts moet raadplegen.

Interessante feiten over heide

Hoewel de distel officieel het symbool van Schotland is, associeert de meerderheid dit land feitelijk met de heidevelden. Dat is niet verwonderlijk, want deze plant werd vaak bezongen in de gedichten van de Schotse dichter Robert Burns, en de heidevelden komen ook voor in de werken van de zusters Brontë – bijvoorbeeld ‘Jane Eyre’ en ‘Woeste Hoogten’, die een romantisch decor vormen voor de drama’s die zich in deze boeken afspelen. Maar de grootste bekendheid kreeg de ballade over de heidehoning van Robert L. Stevenson.

Lange tijd werd het recept van dergelijke honing (of Schotse ale) als verloren beschouwd. In de 20e eeuw is het gelukt de bereidingstechniek van de drank te herstellen; hij wordt net zo aromatisch en met een lichte bitterheid, zoals beschreven door schrijvers en dichters uit het verleden.

Met betrekking tot heide in Schotland bestaat er nog een legende. Zij luidt dat op de onvruchtbare grond in het bergachtige gebied geen enkele plant wilde groeien behalve heide. Maar de Heer schonk deze struik niet alleen levenskracht, maar ook een fijn aroma en een verrassende schoonheid van de bloemen. Heide is inderdaad bijna de enige plant die prachtig bloeit op zandgrond, zelfs als deze vrijwel geen stikstof en fosfor bevat.

In Schotland werden deze bloemen overigens ook voor praktische doeleinden gebruikt. Men verkreeg er een gele kleurstof uit voor traditionele geruite tartans.

In Schotland gelooft men dat heide geluk brengt. Daarom wordt het vaak in bruidsboeketten verwerkt. Bovendien draagt men vaak takjes bij zich voor geluk.

Heide is zeer populair in Noorwegen. Ook daar wordt het beschouwd als een geluksbloem, en symboliseert het bovendien jeugd en zelfs onsterfelijkheid. Vroeger geloofde men dat deze bloemen zelfs hevige bloedingen konden stoppen.

Heide werd zelfs gebruikt in Slavische rituelen. Wel werd het verzameld lang voordat het bloeide. Men moest jonge scheuten snijden aan de vooravond van Pasen om ze in de oven te verbranden (voor geluk). Ook gebruikte men takjes als beschermingsmiddel – in dat geval werden ze tussen balken ingemetseld of aan het plafond gehangen.

Magische eigenschappen van heide

Zoals elk ander geneeskrachtig kruid, bezit heide ook magische eigenschappen. Van oudsher geloofde men dat een meisje dat een takje van deze plant in haar handtas draagt, gelukkig een verkrachting vermijdt. Als men ritueel een beetje heide samen met varenbladeren verbrandt, kan men regen opwekken, maar deze eigenschap van de plant zult u waarschijnlijk nodig hebben wanneer u sjamaan wordt van een of andere Afrikaanse stam.

Vroeger werden aan heide magische eigenschappen toegeschreven. Het moest beschermen tegen boze krachten. In Keltische magische rituelen werd het gebruikt om de binnenplaats en woning te reinigen van onreine geesten.

Bij de Kelten werd heide ook gebruikt ter versiering van altaren en magische cirkels die werden gemaakt tijdens bepaalde heidense feesten – bijvoorbeeld op Brigid's Day, dat wil zeggen 2 februari, op Lammas, gevierd op 1 augustus, en op Halloween (bij de Kelten Samhain genoemd) – 31 oktober.

Vroeger werden bijzondere beschermende eigenschappen toegeschreven aan witte heide. Men geloofde dat het niet alleen geluk brengt, maar ook vrouwen beschermt tegen verkrachting.

Oude legenden vertellen dat als iemand van plan is ergens heen te gaan waar men hem of haar kan beheksen, men dan een paar heidetakjes in de zak moet stoppen (maar zo dat niemand het ziet). Hetzelfde ritueel wordt uitgevoerd wanneer het nodig is dat de persoon tijdens een ontmoeting geluk heeft. In sommige oude boeken staat dat men heide in de portemonnee moet dragen om het geld erin te laten vermeerderen.

Er werd geloofd dat als in een huis voortdurend alles kapotging, als het niet te luchten was (er bleef een muffe geur hangen), als men regelmatig werd aangevallen door bedwantsen en vlooien, dat er dan toverij op was losgelaten. En daartegen kon men alleen met heide iets doen – men rookte de ruimte ermee uit. Bovendien geloofde men dat dit meerdere keren moest gebeuren. De eerste keer moest deze procedure plaatsvinden op de eerste avond van de volle maan, daarna nog vier keer – met een tussenpoos van twee avonden, dus op de derde.

Dit ritueel ziet er als volgt uit. Men neemt een aantal witte schoteltjes, één per vertrek (inclusief zelfs het toilet, de wasruimte en de voorraadkast). Op elk schoteltje legt men een hoopje gedroogde heide. Men begint bij de voordeur en beweegt tegen de klok in. Men brengt een schoteltje met heide de kamer binnen, steekt het aan en loopt er driemaal de hele kamer mee rond, wederom tegen de klok in. Daarna laat men het schoteltje met nog smeulende heide achter in de uiterste rechterhoek (gerekend vanaf de deur). Vervolgens doet men dezelfde procedure in de volgende kamer, enzovoort. Vroeg in de ochtend verzamelt men al deze schoteltjes, waarop dan alleen nog heide-as ligt. Deze as verstrooit men in het veld naast het huis. In de volgende dagen herhaalt men de beschreven procedure.

Er werd ook geloofd dat men heide kon gebruiken om regen op te roepen. Of men daarin gelooft of niet – dat beslist ieder voor zichzelf. Maar de geneeskrachtige eigenschappen van heide zijn een onbetwistbaar feit, bewezen door de wetenschap.

Foto van de heide