Iris: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Een verbazingwekkende plant, in de volksmond beter bekend als 'hanekam', is al meer dan 4000 jaar op onze planeet verspreid. Deze bloem is een van de meest herkenbare onder tuiniers over de hele wereld, want de overvloed aan soortendiversiteit stelt haar in staat om op alle continenten te groeien. Naast haar betoverende uiterlijk bevat de plant talloze geneeskrachtige eigenschappen en unieke chemische elementen die de mens al duizenden jaren in de geneeskunde gebruikt.

Chemische samenstelling

De olie van de plant verspreidt een unieke geur van viooltjes. Dit komt door de aanwezigheid van irisetherische olie in de wortel van de bloem. Het belangrijkste bestanddeel is keton irone, dat deze specifieke geur geeft. In het voorjaar verzamelde wortelstokken bevatten de meeste van deze genezende stof. Het percentage zal toenemen van 0,3 tot 0,42.

Naast keton irone bevat de geur van iris olie tonen van linalool en geraniol. De samenstelling van de unieke etherische olie is zeer rijk en bestaat uit 140 verschillende componenten, waaronder:

• methylethers;
• aldehyden – nonylaldehyde, aceetaldehyde en m-decylaldehyde;
• fenol;
• een keton met een muntachtige geur;
• furfural.

En ook zuren: undecaanzuur, oliezuur, laurinezuur, benzoëzuur, tridecaanzuur, myristinezuur.

Daarnaast werd in de wortels van de plant een hoog gehalte aan zetmeel (ongeveer 57%) en vette olie (ongeveer 9%) aangetroffen. Ook zijn er harsachtige en looistoffen, slijmstoffen, organische zuren, de isoflavonglycoside iridine. De groene bladeren van iris bevatten aminozuren en ongeveer 0,25% ascorbinezuur.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

De iris is een meerjarige, kruidachtige plant die maximaal 90 cm hoog wordt. Aan licht kronkelende, afgeplatte stengels kunnen zich tot 14 bloemen ontwikkelen. De evolutie heeft de stengel van de plant omgevormd tot een wortelstok. Dit is goed te zien aan de topgroei van de wortel (zoals bij een normale stengel). Bovendien ontwikkelen zich op de wortels geen vegetatieve knoppen. De krachtige wortelstok bereikt een diameter van 3 cm. Op de doorsnede ervan komt een diepe bruine tint naar voren. De stengels van de plant groeien zijwaarts dankzij de horizontale ligging van de wortel. De wortelstok vertakt zich voortdurend, vlecht en kruipt, en juist dit vormt de belangrijkste voorwaarde voor de snelle uitbreiding van de iris naar nieuwe gebieden.

In een rozet zijn brede, zwaardvormige bladeren verzameld die tot 2 m lang worden en qua uiterlijk lijken op de bladschijven van de kalmoes. De kleur van de bladeren en de stengel varieert sterk, van diep groen tot blauwachtig grijs. Tegen het midden van de zomer begint de bloeifase van de plant. Aan hoge, stevige stengels ontwikkelen zich bloemtrossen – gewoonlijk 4 tot 7 stuks op één plaats. De delen van het bloemdek hebben een eivormige plaat en zijn naar beneden gebogen. Ze zijn bleekgeel gekleurd, het centrale deel is gemarkeerd met een vuurrood cirkeltje en de nerven hebben een paarse kleur. De inwendig gelegen delen van het bloemdek hebben een lijnvormige structuur en zijn veel korter dan de stijl. De draadjes waarop de meeldraden zich bevinden, hebben een lichte roomtint. De bloem leeft slechts ongeveer 2–6 dagen.

Nadat de bloem is afgestorven, verschijnt bij de iris een vrucht. Deze bestaat uit een kleine doosvrucht met drie zijden. De doosvrucht is langwerpig en ovaal van vorm en is aan de bovenkant bekroond met een scherp snuitje. Binnenin de doosvrucht ontstaan ongeveer 40 zaden. Ze zijn allemaal groot, hebben een kenmerkende glans en veel ribbeltjes, en hun kleur varieert van de lichtste bruintinten tot de donkerste. De vruchten rijpen tegen half augustus. De iris, die zich zowel vegetatief als door zaden (generatief) kan voortplanten, is weinig veeleisend in de verzorging, groeit vrij snel en laat snel nakomelingen achter.

De weinig veeleisende iris is vrij wijdverspreid over de hele wereld. Zijn groeigebieden omvatten bijna heel Europa (met uitzondering van de meest noordelijke delen), Azië, delen van Zuid- en Noord-Amerika en zelfs gedeeltelijk Afrikaanse regio's. De iris die in natuurlijke omstandigheden groeit, geeft de voorkeur aan voldoende vochtige weidegronden waarin het gehalte aan zure substraten uiterst gevarieerd is. De vochtminnende plant is vaak te vinden langs de oevers van verschillende wateren en in riviervalleien.

Soorten

Op onze planeet is deze unieke plant vertegenwoordigd door meer dan 240 soorten. De kenmerken van elke soort hangen af van het klimaat en de omstandigheden van de plaatsen waar ze groeien. Soms zijn de verschillen te groot, maar zelfs de meest van elkaar verwijderde vertegenwoordigers van de geneeskrachtige bloem hebben belangrijke gemeenschappelijke overeenkomsten.

1. Gele en Kempfera. Deze variëteiten zijn 'Japans', groeien bij water en hebben constant beschutting nodig. Hun bladeren zijn langwerpig en smal, en de bloemen hebben een ongewone vorm en zeldzame kleuren.
2. Siberische. De enige vertegenwoordiger van irissen die een dichte, sterke zode vormt. De stengels en bladeren zijn lineair, en de kleine bloemen zijn buitengewoon mooi. Het heeft vele hybriden, waarvan Spuria de meest interessante is. Alle hybriden hebben een unieke eigenschap: winterhardheid. De bloem is wijdverspreid in een brede strook over Eurazië: van de noordelijke streken van Italië tot aan de oevers van het Russische Baikal. Daarnaast kunnen zeldzame populaties worden gevonden in Turkije, de republiek Komi en de Kaukasus.
3. Borstelige. Verschilt van alle andere vertegenwoordigers door de helderpaarse kleur van de bloem. De bladeren hebben echter een standaard zwaardvorm. Daaronder vallen laagblijvende planten op, waarvan de hoogte niet eens 20 cm bereikt. De bloemen zijn groot en helder. Een voorbeeld is de bladloze iris.
4. Dwerg-. De dwergiris is uniek vanwege zijn droogtebestendigheid en wordt daarom beschouwd als een steppeplant. De hoogte is gering en maximaal 10, zelden 15 cm. De bloemen zijn heldergeel of lila, en de grote bladeren zijn altijd breed.
5. Duitse (baard-). Dit is de populairste soort irissen, waaronder drie variëteiten worden onderscheiden: laagblijvend, middelhoog en hoog. Deze indeling gebeurt op basis van de hoogte van de stengel waarop de bloeiwijzen zich bevinden. De maximale stengellengte kan 80 cm bedragen, de minimale 20. Er wordt ook een indeling gemaakt op basis van de bloemkleur. Hier onderscheiden we eenkleurig, tweekleurig, omrande en vele andere.
6. Hollandse. Deze bloem houdt van veel warmte en verdraagt de winter slecht, dus heeft beschutting nodig in koude jaargetijden. Het onderscheidt zich van de anderen doordat het in plaats van een wortelstok speciale ondergrondse vruchten heeft. Elk jaar vormt de plant onder de grond meerdere grote bollen, waarin veel nuttige stoffen worden opgeslagen. De dikke stengel waarop de bloeiwijzen zich ontwikkelen, kan maximaal 90 cm hoog worden. Daarop zitten smalle, harde bladeren die de vorm van een goot hebben. De bloemen zijn eenkleurig of tweekleurig gekleurd.
7. Moerasiris. Deze vertegenwoordiger van de irissen is het meest gigantische exemplaar, want de hoogte kan 1 m bereiken. Het ras is niet alleen uniek door zijn grootte, maar ook door de bloeiperiode, die in mei begint en al in juni eindigt, en de kleur van de bloemen. De bloemen op de stengels hebben altijd een helder goudgele kleur, die wordt onderbroken door aderen in bruintinten. De plant houdt van direct zonlicht. Een ander kenmerk is dat hij, ondanks zijn warmteminnendheid, ook uitstekend winterkou verdraagt. De moerasiris is over de hele wereld verspreid, maar in de natuur is hij alleen te vinden in rivierdalen of nabij waterlichamen.
8. Zwaardvormig. De zwaardvormige iris onderscheidt zich van zijn soortgenoten door zijn late bloeiperiode. De groene bladeren op de stengel zijn altijd smal en laag. De bloemen hebben ook opvallende kenmerken: hun binnenste gedeelte is zeer klein en de bovenste bloemblaadjes zijn enorm groot. De stengel heeft een standaardlengte van ongeveer 80 cm. Over het algemeen heeft de bloem een afgeplatte, platte vorm. De verspreiding van de bloem is beperkt tot het grondgebied van de Japanse eilanden, Korea en China.

Oogst en opslag

In het eerste levensjaar van de plant mag er geen oogst plaatsvinden. Gedurende deze periode wordt hij verzorgd en opgekweekt tot de vereiste leeftijd. In het tweede jaar (of beter nog het derde) na het planten begint de oogst van irissen. Dit moet gebeuren in de laatste maand van de zomer of aan het begin van de herfst. Hiervoor moet de wortelstok voorzichtig worden uitgegraven, vervolgens grondig worden gereinigd van de zijwortels, daarna worden afgespoeld met water, en daarna moeten de in de lengte doorgesneden vruchten worden gedroogd in de zon of in speciale apparatuur. Hierbij moet men niet vergeten de stukjes regelmatig om te scheppen.

De verkregen grondstof moet worden bewaard in een donkere, droge en vooral koele ruimte. Van tevoren moeten de gedroogde delen in glazen potten of papieren zakjes worden gedaan. Deze omstandigheden helpen de iriswortels enkele jaren te bewaren. In de wortel zit de meeste etherische olie, maar desondanks zijn de bloemen van de plant ook geschikt voor oogst. Daarna wordt er via extractie een geneeskrachtige olie uit verkregen.

Geneeskrachtige eigenschappen van iris

Alle geneeskrachtige eigenschappen die de iris bezit, zijn verbonden met de unieke etherische olie en vele andere chemische elementen die in de wortel van de plant voorkomen. Irisolie wordt veel gebruikt in parfumerie, cosmetologie en geneeskunde. In de groene bladeren van de plant is een verhoogd gehalte aan vitamine C aangetroffen. Deze vitamine vertraagt de vroegtijdige veroudering van biologische cellen en is een zeer sterke antioxidant. Bovendien verbetert de vitamine in de bladeren de immuniteit van elk organisme aanzienlijk.

De in de wortel aanwezige fenolische stoffen maken het mogelijk verschillende ontstekingsziekten van de ademhalingsorganen, evenals van de urinewegen en het maag-darmkanaal te genezen. De flavonoïden in de chemische samenstelling van de plant kunnen de hartspier versterken en de bloeddruk normaliseren. Dit gebeurt door de verhoogde sterkte van de vaatcapillairen. Andere chemische stoffen van de iris kunnen de werking van het vrouwelijk lichaam tijdens de menopauze normaliseren en ontbrekende geslachtshormonen aanvullen.

Het gebruik van iris bij verschillende lever-, maag-darm- en keelaandoeningen wordt mogelijk gemaakt door de bitterstoffen en etherische olie die in de wortel zitten en krachtige antiseptica zijn.

Ook in de cosmetologie wordt de plant veel gebruikt, waar het een helende werking heeft op de huid van het gezicht en de hoofdhuid. Cosmetische preparaten met iris hebben regenererende eigenschappen en zijn zeer geschikt voor de verzorging van een gevoelige huid.

In de oogheelkunde worden ook delen van de kruidachtige plant gebruikt. Het extract, dat in veel oogdruppels zit, heeft een bacteriedodende werking en helpt zo zelfs ernstige oogziekten te genezen.

Iris in de volksgeneeskunde

De mensheid kent al sinds de oudheid de magische eigenschappen van de prachtige bloem. In de volksgeneeskunde worden verschillende delen van de plant veel gebruikt, van wortelstokken tot zaden. Van iris worden verschillende geneeskrachtige tincturen voor uitwendig gebruik gemaakt, en infusen en afkooksels voor inwendig gebruik. Ook wordt het vaak aan tandpasta's toegevoegd en worden er geneeskrachtige kompressen van de plant gemaakt.

Infusie van iriswortels, inwendig gebruikt

U moet de gedroogde wortel van de plant tot poeder malen. U bereidt 2 volle glazen heet water en voegt 1 theelepel van het geneeskrachtige poeder toe. Vervolgens roert u de oplossing goed door en laat u deze een paar uur staan. U neemt het doordrenkte preparaat 3 tot 4 keer per dag, 100 ml per keer, vlak voor de maaltijd.

Infusie van iriswortels, voor uitwendig gebruik

Een dergelijk infuus is goed voor open wonden en zweren. In dergelijke gevallen moet u het geneeskrachtige water gebruiken om te wassen, te spoelen en kompressen op de pijnlijke plekken te leggen. Het infuus wordt als volgt bereid. U maalt de droge wortelstok tot poeder. U doet vervolgens 1 kleine lepel van het van tevoren bereide materiaal in 250 ml water op kamertemperatuur, bij voorkeur koud. U roert het verkregen infuus door en laat het 9 uur op een donkere plaats staan. Daarna is het klaar voor gebruik.

Afkooksel voor de behandeling van acute epidemische hepatitis

U moet water koken. U neemt ongeveer 10 zaden van de dunbladige plant en giet er een glas kokend water over. Vervolgens zet u het fornuis aan en plaatst u het bereide mengsel van zaden en water op het vuur. U zet het vuur laag. U kookt het afkooksel ongeveer 6 minuten. U haalt het geneesmiddel van het vuur en laat het minstens 4 uur trekken. Na deze tijd moet u het afkooksel zorgvuldig filteren. Pas dan kunt u het geneesmiddel inwendig gebruiken. Doe dit als volgt: u vult een glas voor ongeveer 40% met het afkooksel. U neemt deze hoeveelheid elke keer, 2 uur na een maaltijd, en bij voorkeur 2 tot 3 keer per dag.

Infusie van iriszaad bij epidemische hepatitis

U maalt de zaden van de dunbladige iris tot poeder. U giet vervolgens een glas ijswater over een derde van een kleine lepel irispoeder. U zet het mengsel vervolgens op het vuur en brengt het aan de kook. Zodra het geneesmiddel kookt, noteert u de tijd. Na het koken laat u de oplossing nog precies 10 minuten koken. U laat het eindproduct afkoelen en trekken gedurende een uur, pas dan kan het worden gebruikt. U neemt het gezeefde afkooksel een half uur voor de maaltijd. U drinkt elke keer een derde van een glas. U doet dit 's ochtends, 's middags en 's avonds.

Recept voor een preventieve infusie van Iris furcata

Om de volgende infusie te bereiden, moet u één stengel van de gevorkte iris nemen. De gedroogde stengel wordt eerst in kleine stukjes gesneden en vervolgens tot poeder vermalen. Doe vervolgens 4 g van het poeder in een glas of een andere container van hetzelfde volume en giet er heet water bij. Kook het mengsel 2-4 minuten. Laat de afkooksel vervolgens minstens een uur trekken en filter het goed. Gebruik de resulterende preventieve infusie niet meer dan 4 keer per dag. Doe dit als volgt: vul elk glas voor de helft, voeg een eetlepel honing toe, meng alles goed en neem het in.

Alcoholische tinctuur van iriswortels

Voor het bereiden van de alcoholtinctuur is het belangrijk om alleen opgegraven wortels van de plant te gebruiken. Ze moeten grondig worden gewassen en vervolgens worden vermalen met een vleesmolen. Meng de verkregen pap in een verhouding van 1/1 met wodka of een alcoholoplossing (niet hoger dan 70 graden). Bewaar de verse alcoholtinctuur in de koelkast of op een donkere, koele plaats gedurende minstens 3 weken. Wanneer het geneesmiddel volledig klaar is, kan het op twee manieren worden gebruikt.

1. U moet een gaasdoek nemen en er een stukje uitknippen voor het maken van een verband. Maak het vervolgens goed nat in de alcoholtinctuur en wikkel het om uw benen op de plaats waar de hielspoor zit, bedek het daarbij met plasticfolie. Laat de aangedane plek een hele nacht in deze toestand. 's Ochtends het verband verwijderen. 's Avonds, voordat u gaat slapen, smeert u de aangedane plek goed in met vaseline en masseert u het grondig. Voer deze behandeling gedurende drie weken uit, waarbij u om de dag het genezende verband en de massage afwisselt.
2. Het innemen van de alcoholtinctuur op iriswortels is ook nuttig voor patiënten met tuberculose of bronchitis. Voeg hiervoor voor gebruik 1 theelepel tinctuur toe aan een glas kamille-infusie. Gebruik de resulterende infusie om de keel te spoelen, wat elke 2 uur moet gebeuren.

Waterige tinctuur van iriswortels

Snijd de gedroogde wortels van de plant in kleine stukjes, die vervolgens tot een genezend poeder worden gewreven. Doe vervolgens 2 eetlepels met een hoopje van het verkregen poeder in een thermoskan. Vul de thermoskan met gekookt water en sluit hem. Laat het mengsel een hele nacht trekken. Filter het daarna goed. Het preparaat is nu klaar voor gebruik. Er zijn verschillende manieren om de genezende irisinfusie te gebruiken.

1. Wordt gebruikt bij ernstige hoest. De patiënt moet 's ochtends, 's middags en 's avonds een derde glas van de infusie drinken.
2. Voor wie aan waterzucht lijdt of meerdere oedeem heeft, kan de irisinfusie ook helpen. Mensen moeten 3 keer per dag 1 eetlepel van het preparaat innemen.
3. Voor mensen met verschillende soorten tumoren en mastitis zijn gaasverbanden of wattenschijfjes, goed bevochtigd in de oplossing, zeer nuttig. Ze moeten gedurende ten minste 40 minuten op de aangedane plek worden aangebracht.

Recept voor een laxerend middel van irisstengels

Voor de bereiding van een universeel laxeermiddel is één kleine jonge stengel van de plant nodig. U moet deze in kleine stukjes snijden en een halve theelepel honing toevoegen. Neem de resulterende pasta in.

Recept voor kompressen van irisbladeren

Kompressen van irisbladeren helpen zeer goed bij het verwijderen van eelt op handen en voeten. Hiervoor worden specifiek de bladeren van de bleke iris gebruikt. Het recept is uiterst eenvoudig. U hoeft alleen de bladeren fijn te snijden en ze met kokend water te overgieten. Vervolgens legt u de stukjes plant gedurende minstens 3 uur op de pijnlijke plek. Het is belangrijk om niet te vergeten deze procedure nog 2 keer te herhalen.

Irisgeneesmiddel bij tandpijn

Voor de bereiding van dit drankje moet u 40 g gedroogde wortels van wateriris nemen. Maal de grondstof fijn en doe het in een geschikte container. Giet een glas rode wijn over het poeder. Meng alles grondig en sluit de pot af. Plaats het mengsel vervolgens een hele week op een droge, donkere plaats, bijvoorbeeld een kast. Vergeet niet dagelijks het mengsel in de pot te schudden. Wanneer de termijn is verstreken, filtert u de oplossing grondig met gewone kaasdoek, die u in meerdere lagen vouwt. Laat de vloeistof erdoorheen in een andere schone container. Gebruik het kant-en-klare medicijn niet vaak. Het mag ook niet preventief worden gebruikt. Gebruik is alleen toegestaan als de persoon tandpijn heeft. In dat geval moet de patiënt elke 3 uur ongeveer 20 ml van het aftreksel innemen.

Recept voor tandpasta van Iris germanica

In het begin moet u 4 g cellulose en 40 ml glycerine goed mengen. Maak vervolgens een poeder van de droge iriswortels door de vooraf fijngesneden stukjes tot stof te malen. Voor het maken van de pasta heeft u 20 g poeder nodig. Meng dit met 20 druppels etherische olie. Voeg nu de resulterende mengsels samen en kneed alle ingrediënten grondig. Terwijl u het mengsel voorzichtig roert, giet u er langzaam 70 ml gekookt water bij. Daarna kunt u naar wens 200 ml conserveermiddel en 0,4 ml melkzuur aan de pasta toevoegen. Meng alles nogmaals goed, de pasta is klaar. Dankzij de componenten in de tandpasta zal deze een lichte schuurwerking hebben.

Afkooksel bij hevige menstruatie

Voor de bereiding van een geneeskrachtig drankje heeft u 50 g fijngemalen iriswortelpoeder nodig. Giet dit met een glas koud, gezuiverd water. Plaats de oplossing vervolgens 15 minuten in een waterbad, waarna het klaar is voor grondige filtratie. Vul het afkooksel daarna aan tot het oorspronkelijke volume door gekookt water toe te voegen. Verdeel de inhoud van het glas in drie gelijke delen. Neem 's ochtends, 's middags en 's avonds één deel in met langzame, gelijkmatige slokken. Deze preventieve behandeling helpt overvloedig bloedverlies uit het lichaam te voorkomen.

Poeder van iriszaad

Voor de bereiding van het geneeskrachtige poeder dient u de zaden van de Duitse iris te gebruiken. De uit het doosje gehaalde zaadjes doet u in een porseleinen mortel en stampt u grondig tot een poeder. Vervolgens strooit u dit poeder op bloedende, open wonden.

Recept voor waterbehandelingen met iris

Aan het met heet water gevulde bad dient u ongeveer 10 druppels etherische iris-olie toe te voegen. Het is belangrijk om niet te vergeten 30 druppels emulgator toe te voegen. Het nemen van een dergelijk bad helpt het lichaam te ontspannen en heeft een regenererende werking op de huid.

Soorten geneeskrachtige bereidingen

De geneeskrachtige kruidachtige plant wordt in de meest uiteenlopende vormen, samenstellingen en mengsels gebruikt. De bereiding van een geneesmiddel uit iris hangt af van de aandoening die behandeld moet worden. Dit brede toepassingsgebied van de plant is te danken aan zijn unieke chemische samenstelling, die vele nuttige elementen bevat.

Aftreksel

Een aftreksel van verschillende delen van de iris kan zowel inwendig als uitwendig worden gebruikt. Uitwendig gebruik is mogelijk in de vorm van kompressen en het spoelen van wonden en zweren die geïnfecteerd kunnen zijn geraakt. Het aftreksel wordt inwendig ingenomen bij kanker, maagaandoeningen en schildklieraandoeningen.

Tinctuur

Iristincturen kunnen op alcohol of op water zijn gebaseerd. Ze worden gebruikt voor de behandeling van uiteenlopende aandoeningen van de luchtwegen en ademhalingsorganen, bij acute bronchitis, longontsteking en astma. De tinctuur heeft ook een zeer goed bloedstelpend effect.

Afkooksel

Een geneeskrachtig afkooksel van iris helpt bij uiteenlopende aandoeningen. Meestal wordt het gebruikt bij kiespijn. Hiervoor spoelt u de mond met het geneeskrachtige afkooksel. Het afkooksel helpt tegen roos, kanker en verschillende gezwellen.

Thee

De meest voorkomende toepassing van iristhee is voor mensen met aandoeningen van de borstholte of mastopathie. In dat geval heeft de thee een geneeskrachtige werking.

Olie

Irisolie biedt merkbare hulp bij ernstige aandoeningen van het maag-darmkanaal en de lever, maagzweren, kolieken, gastritis en zelfs galstenen.

Culinair gebruik

De prachtige viooltjesgeur die de wortels van de kruidachtige iris verspreiden, heeft deze wonderbaarlijke plant tot een van de ingrediënten van diverse gerechten gemaakt. Meestal worden de gedroogde en tot poeder vermalen iriswortels gebruikt bij de vervaardiging van diverse zoetwaren. Van de wortel wordt ook meel en zetmeel voor het bakken gemaakt. Maar daarnaast is het toepassingsgebied van de plant in de keuken zeer breed. Het poeder maakt deel uit van veel kruiden voor vis en vlees; het is een unieke specerij die de bijzondere smaak kan benadrukken. Het extract van de bloem wordt vaak gebruikt als smaakstof, door het toe te voegen aan allerlei dranken, ijs, gekonfijte vruchten, jam en confituren. Ook in de likeur- en wodkaproductie wordt iris veel gebruikt.

Ondanks dit brede toepassingsgebied van iris in de keuken, wordt het meestal gebruikt in exclusieve restaurants. De plant is immers uiterst specifiek en vereist een speciale behandeling waarover chef-koks beschikken.

Contra-indicaties voor gebruik

De belangrijkste factor om het gebruik van verschillende geneesmiddelen die welke irisvariëteit dan ook bevatten te vermijden, is een individuele intolerantie. Daarnaast doen ook mensen met een verhoogde bloedstolling er goed aan zich te onthouden. Ook kan iris schadelijk zijn voor kleine kinderen, zwangere vrouwen en vrouwen in de lactatieperiode.

Foto van een iris