Herfsttijloos: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Deze plant heeft zijn mooie naam met een vleugje romantiek in de volksmond gekregen omdat de bloemen verschijnen op een ongebruikelijk tijdstip voor bloei – eenvoudig gezegd, buiten de tijd. Hij bloeit in de late herfst, wanneer de natuur begint te stilvallen; daarom is zijn tweede volksnaam 'herfstbloeier'. Botanici noemen deze vaste plant vaker 'colchicum', naar het woord Colchis. Men denkt dat dit historische gebied aan de oostkust van de Zwarte Zee de oorsprong is van de herfsttijloos.

Chemische samenstelling

De samenstelling van de herfsttijloos is door wetenschappers vrij grondig onderzocht; zij hebben meer dan 20 alkaloïden in de plant aangetroffen. Daaronder bevinden zich colchicine en colchamine, die qua samenstelling dicht bij elkaar liggen en een vergelijkbare werking hebben, evenals colchicerine en speciosine, die ook verwant zijn en bij verhitting worden afgebroken tot colchamine. Colchicine en colchamine zijn in wezen giffen die de deling van de celkern kunnen remmen en de celvermenigvuldiging kunnen vertragen. De plant is in zijn geheel giftig, vooral veel alkaloïden zitten in de bladeren en zaden; door hun verschijning tussen ander gras worden weilanden onbruikbaar. Zo zit de dodelijke dosis alkaloïden in slechts 6 gram zaden van de herfsttijloos. Maar juist vanwege de alkaloïden wordt hij in de farmacie gebruikt.

Naast de alkaloïden bevat de plant fytosterolen, die de hoeveelheid cholesterol kunnen verlagen en kanker kunnen voorkomen, evenals de flavonoïde apigenine, die een ontstekingsremmende, antioxiderende en antitumorale werking heeft. De zaden zijn rijk aan lipiden, die de energiebehoeften van het lichaam aanvullen en fungeren als een natuurlijke barrière die cellen beschermt. Bestanddelen zoals harsen dragen bij aan het verminderen van ontstekingsprocessen, wondgenezing, pijnvermindering en verhogen de immuunkracht van het lichaam. De in de herfsttijloos aanwezige tanninen bevrijden het lichaam van afvalstoffen en gifstoffen, tot en met het opheffen van de gevolgen van blootstelling aan straling, stoppen het bloed en beschermen tegen infecties.

Daarnaast bevat de plant een breed scala aan macro- en micro-elementen in hoge concentratie: kalium, ijzer, calcium, zink, koper, magnesium en selenium.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

Herfsttijloos is een overblijvende, kruidachtige bolplant. Afhankelijk van de soort en de groeiplaats kan de plant 20 cm hoog worden of uitgroeien tot meer dan een halve meter – tot 60 cm. De bol is tamelijk groot en ovaal van vorm; in de lengte bereikt hij gewoonlijk 5–6 cm, in diameter is hij kleiner: 3 tot 4 cm. De bol weegt ongeveer 40 g; uitzonderlijke exemplaren kunnen 70–80 g bereiken.

Van buiten is de bol bedekt met dichte, leerachtige, vliezige omhulsels van donkerbruine kleur. Deze lopen als een trechtervormige huls door tot aan de stengel van de plant en omvatten het onderste deel ervan.

Herfsttijloos heeft gewoonlijk vier tot zes bladeren. Ze zijn tamelijk breed, ovaal-langwerpig en hebben een nette, afgeronde top. In de lengte bereiken ze 18–25 cm, terwijl de breedte verschilt: de bovenste bladeren zijn ongeveer 3,5 cm breed, de onderste zijn groter en breder, in de orde van 7 cm. Elk donkergroen, glanzend blad zit op een lange bladschede, die voor een stengel kan worden aangezien.

De grote bloemen verschijnen in de late herfst, wanneer de bomen al lang hun blad hebben laten vallen en ook de herfsttijloos zelf geen blad meer heeft. Het komt regelmatig voor dat ze al vanonder de eerste sneeuw tevoorschijn komen. De bloem ontstaat op de plaats waar het bovenste blad groeide – direct vanuit de bladoksel. Bij planten in hun natuurlijke omgeving hebben de bloemen een roze-lila-paarse tint. In particuliere tuinen kweekt men herfsttijloos met bloemen in andere kleuren, waaronder wit, geel en blauwachtig.

Uit elke bol kunnen een tot vier bloemen tevoorschijn komen, met een vorm die tegelijk op een klokje en op een trechter lijkt. De bovenrand van de 'trechter' is verdeeld in uitstaande bloembladen; hun lengte is 5 tot 6,5 cm, hun breedte 1,5 tot 2,5 cm. Binnen de bloemkroon bevinden zich zes meeldraden met grote helmhokjes, waarboven een tamelijk dikke stamper uitsteekt. Hoewel het buiten herfst is, weet de plant zich nog te bestuiven. Wanneer de herfsttijloos is uitgebloeid, buigt de bloemkroon met de gevormde vruchtbeginsels naar beneden en overwintert rustig, bedekt door een laag dode bladeren en sneeuw. De temperatuur is daar comfortabel genoeg om de vruchtbeginsels langzaam te laten vormen en rijpen. En in het late voorjaar – begin van de zomer zijn de ronde, bruine zaden met een diameter van 2–3 mm klaar om leven te geven aan een nieuwe plant.

Herfsttijloos is een lichtminnende plant uit de subtropen. Hij groeit op open plaatsen en geeft de voorkeur aan vochtige, voedselrijke bodems van weiden en loofbossen in de zuidelijke breedten van Europa. Ook voelt hij zich thuis in Azië, Noord-Afrika en het Middellandse Zeegebied, evenals in het Kaukasusgebergte, in de regio Krasnodar, en in het westen van Wit-Rusland, Litouwen en Oekraïne.

Tuinliefhebbers en bloemkwekers hebben geleerd herfsttijloos ook in de gematigde zone te kweken; in veel regio's groeit deze zelfs zonder extra winterbedekking, net als tulpen.

Soorten

Herfsttijloos is een groot geslacht van kruidachtige planten, waartoe meer dan honderd soorten behoren. Veel daarvan zijn favoriet geworden bij tuiniers en bloemkwekers en bezetten, ondanks hun giftigheid, actief de bloembedden van particuliere tuinen.

In Rusland groeien in het wild twee soorten: herfsttijloos en prachtige herfsttijloos. Ze groeien in de kraj Krasnodar, in de zuidwestelijke gebieden, van de uitlopers van de Kaukasus stijgen ze langs de hellingen van de Kaukasus op tot aan de subalpiene zone.

Herfsttijloos
Je kunt zeggen dat dit de meest gewone herfsttijloos is, die past bij alle klassieke beschrijvingen. Hoewel hij in Rusland voorkomt, geeft hij de voorkeur aan Europa – haar gematigd warme vochtige weiden en open plekken in kastanje- en haagbeukbossen. Hij wordt tot 40 cm hoog.

Vrolijke herfsttijloos
Dit is de jongere broer van de herfsttijloos. Hij groeit in beperkte gebieden – alleen in de laaggelegen gebieden van de Kaukasus en in de benedenloop van de Don en de Wolga. Lokale steppen en weiden zijn zijn favoriete groeiplaats. Deze plant is iets kleiner dan zijn voorouder – de herfsttijloos, en dienovereenkomstig wordt zijn bol niet groter dan 3 cm. Maar hij is vroegrijp: hij bloeit in de herfst, net als alle verwanten, en in april van het volgende jaar draagt hij al vruchten.

Prachtige herfsttijloos
Ook een endemische plant, die in een beperkt gebied voorkomt. Zijn leefgebied is de Kaukasus en Transkaukasië. Hij klimt langs de hellingen tot een hoogte van 3000 m. Omdat hij halfschaduw verdraagt, groeit hij zowel in weilanden als in beuken-, haagbeuk- en kastanjebossen.

Hij staat sinds 1988 in het Rode Boek van de USSR, en het is nog steeds verboden hem te verzamelen.

Deze soort is prachtig genoemd vanwege zijn koninklijke schoonheid. Hij heeft lange, indrukwekkende bladeren van heldergroen met een golvende rand. De bloemen zijn zelfs in de knop al verbluffend – zo mooi zijn ze door hun felroze kleur. Als ze zich openen, tonen ze de binnenkant van de kelk in een blekere roze of witte kleur.

Cilicische herfsttijloos
Komt ook in Rusland voor, maar neigt naar de Middellandse Zeekust van Turkije. Daar zijn de belangrijkste locaties. Hij kan tot 60 cm hoog worden, de bol is ook groot – 5 cm in diameter. Hij produceert een enorm aantal bloemen in vergelijking met andere herfsttijlozen – tot 25 stuks.

Agrippa's herfsttijloos
Zijn tweede naam is bonte herfsttijloos. Dit komt waarschijnlijk door de kleur van de bloemen. Ze zijn helder, roze-paars, met donkere vlekken, als een schaakbord. De meeldraden zijn niet geel zoals bij andere planten, maar oranje. Je kunt ze alleen bewonderen in de landen van Klein-Azië.

Ankarse herfsttijloos, of driebladige herfsttijloos
Hoewel hij Ankara wordt genoemd, heeft hij niets met Ankara te maken. In Turkije zijn er wel velden van, maar niet in het centrum van het land waar de stad ligt, maar in het westen, langs de zeekust. In het Europese deel groeit hij in de bergen van Moldavië, in de steppen van het zuidwesten van Oekraïne, en komt hij vaak voor in Griekenland en Bulgarije, waardoor hij de Zwarte Zee en de Egeïsche Zee omcirkelt. Hij groeit op niet erg gunstige kleigronden. Zijn hoogte is niet meer dan 15 cm.

Deze herfsttijloos behoort tot de soorten die in de lente bloeien, niet in de herfst. En hij heeft slechts drie bladeren, niet meer, wat weerspiegeld wordt in zijn tweede naam.

Donkerpaarse herfsttijloos
Kleine plant – 10 tot 15 cm hoog. In september begint het de natuur te versieren met zijn bloemen. Wanneer ze net open zijn, hebben ze een lichtpaarse kleur, maar na een paar dagen worden ze dieper van tint en veranderen ze in fuchsia-rood. Deze plantensoort is de nauwste verwant van de Ankara-herfsttijloos.

Bornmüllers herfsttijloos
Het is vernoemd naar de Duitse botanicus Josef Bornmüller, die in de jaren 20-30 van de vorige eeuw meerdere expedities naar de Balkan en Griekenland ondernam en vele plantensoorten beschreef, waaronder ook herfsttijlozen.

Deze soort komt voor in Iran en de bergen van Klein-Azië. De bladeren worden tot 30 cm lang en de roze-paarse bloemen hebben een groot wit vlekje in de kelk.

Byzantijnse herfsttijloos
Botanici vermoeden dat deze soort de naaste verwant is van de Cilicische herfsttijloos, waarvan hij mogelijk is ontstaan. De bloemen zijn groter dan die van de herfsttijloos, en de bol is misschien wel de grootste en bereikt een diameter van 7 cm. De vorm is onregelmatig, maar dat belet niet dat er tot wel 12 bloemen per bloei ontstaan. De bladeren zijn ook bijzonder – breed, soms tot 15 cm, en geplooid.

Trosherfsttijloos
Deze soort onderscheidt zich door bijna witte en sneeuwwitte bloemen, die in de natuur zeldzaam zijn. Meestal worden zulke door kwekers gekweekt voor landschapsontwerp. Ze staan in hele bundels – meer dan 20 per bundel, vandaar de naam. De bloei begint ongebruikelijk – in het vroege voorjaar.

De plant zelf is laag – 10 tot 20 cm hoog, de bladeren ontwikkelen zich tegelijk met de bloemen.

Fomins herfsttijloos
Komt alleen voor in Oekraïne, in de oblast Odessa, en is als bedreigde soort opgenomen in het Rode Boek van de USSR en staat nog steeds in het Rode Boek van Oekraïne. Het is een onopvallende plant van 6 tot 15 cm hoog. Elke bol produceert meestal één bloem, 2 of 3 worden als zeldzaam beschouwd. Het verschilt van andere herfstbloeiende herfsttijlozen doordat het zelfs in droogte bloeit.

Waterminnende herfsttijloos
Nog een mediterrane Turkse bewoner. Lage plant – tot 20 cm. Onderscheidt zich door een kleine ronde bol – ongeveer 2,5 cm. Behoort tot de voorjaarsbloeiers – de bloemen verschijnen zodra de sneeuw smelt. Op elke bol worden tot 8 zachtroze bloemen gevormd.

Gele herfsttijloos
De meest mysterieuze en ontoegankelijke plantensoort. Hij vestigt zich hoog in de bergen, vlak bij gletsjers, en bloeit gelijk met het smelten van de sneeuw. En hoewel de plant laag is, slechts 15 cm, en er maar 1 tot 3 bloemen per plant verschijnen, zien ze er in deze wilde, vrijwel levenloze omgeving adembenemend uit. Ze te zien is een waar geschenk voor bergbeklimmers die de Pamir of de Tien Shan beklimmen, en ook voor degenen die de bergen van India, Afghanistan of Pakistan bedwingen.

Kwekers hebben talrijke rassen en hybriden op basis van herfsttijloos ontwikkeld. De nadruk lag vooral op de kleur. Daarom zijn er nu zo veel witte herfsttijlozen in tuinen, die in het wild zeldzaam zijn. Het gaat zowel om witte met een geel hart als om prachtige gevuldbloemige exemplaren, waarvan de bloemen uit wel 50 bloemblaadjes kunnen bestaan.

Oogst en opslag

Voor het verzamelen als geneeskrachtige grondstof zijn in de eerste plaats de knollen van herfsttijloos geschikt. U moet ze voorzichtig met wortels en al uitgraven en proberen ze niet te snijden of te beschadigen, want door beschadigingen raken ze zeer snel beschimmeld en gaan ze rotten. De wortels mag u er ook niet af trekken; ze vallen er vanzelf af wanneer ze droog zijn.

Schud de aarde voorzichtig van de uitgegraven knollen, maar was ze in geen geval – door water gaat de grondstof ook zeer snel broeien en bederven. Leg ze vervolgens in de zon in een laag van niet meer dan 8–10 cm, zodat ze goed drogen. Bewaar ze daarna in een droge, koele en goed geventileerde ruimte. De grondstof kan niet langer dan 3 maanden worden bewaard in glazen potten met geslepen stoppen, omdat de geur van de bereide grondstof niet erg aangenaam is, hoewel niet scherp.

De beste tijd voor het verzamelen is de bloeiperiode van herfsttijloos, van eind augustus tot eind oktober. U moet beslist met handschoenen en een masker werken, omdat alle delen van de plant uiterst giftig zijn. Het is niet raadzaam knollen van minder dan 4 cm lang te nemen; ze zijn niet erg rijk aan nuttige stoffen. U moet eraan denken dat veel soorten herfsttijloos als zeldzame en bedreigde planten worden beschouwd en daarom op de Rode Lijst staan. Het is dus beter de grondstof op particuliere erven te verzamelen.

Zaden verzamelen is heel goed mogelijk: de plant zelf blijft immers rustig groeien en de mensen om zich heen plezier doen. De meest geschikte zaden zijn reeds gevormde, rijpe zaden met een bruine kleur. Tegen het begin van de zomer, wanneer de zaaddozen de juiste conditie hebben bereikt, moet u ze afsnijden en in de schaduw op een goed geventileerde plaats te drogen leggen. Daarna haalt u de zaden eruit; deze bewaart u in papieren zakjes op een droge plaats.

Geneeskrachtige eigenschappen van de herfsttijloos

De officiële geneeskunde gebruikt preparaten op basis van herfsttijloos in de oncologie vanwege het gehalte aan de alkaloïde colchamine. Het verhindert dat kankercellen zich vermenigvuldigen en stimuleert het oplossen ervan. Deze stoffen zijn bijzonder doeltreffend bij oncologische aandoeningen van de thymus, de prostaat, de alvleesklier, de hersenen, de lever, de milt en de bijnieren.

Bovendien heeft colchamine verdovende eigenschappen. De alkaloïde wordt langzaam uit het lichaam uitgescheiden, en dankzij dit cumulatieve effect houdt zijn geneeskrachtige werking gedurende een langere periode aan.

Vroeger zette de wetenschappelijke geneeskunde ook colchicine in voor de behandeling van oncologische aandoeningen, maar tegenwoordig zijn artsen ervan afgestapt, omdat het ongeveer 7 tot 8 keer giftiger is dan colchamine.

Colchamine in tabletvorm wordt meestal voorgeschreven in combinatie met andere antitumormedicijnen, en wordt ook gebruikt als zalf bij verschillende huidkankers. Naast het vermogen om kankercellen te bestrijden en te verdoven, draagt het bij aan het verlagen van de bloeddruk en verkort het de behandeltijd van ontstekingsprocessen. Farmaceutische preparaten van colchamine worden alleen in het ziekenhuis voorgeschreven voor behandeling, onder 24-uurs toezicht van een arts.

Maar niet alleen voor oncologie brengen apothekers preparaten op basis van herfsttijloos op de markt. De geneeskrachtige plant helpt bij reuma, gewrichtsaandoeningen, versnelt de wondgenezing, waarvoor het door tandartsen wordt gebruikt.

Vloeibare preparaten – tincturen en aftreksels – hebben een diuretisch effect, wat ook door de officiële geneeskunde wordt gebruikt. Binnen enkele innames kunnen dergelijke middelen zand en stenen uit de nieren verwijderen en zwellingen verminderen.

Herfsttijloos in de volksgeneeskunde

Volksgenezers zijn van mening dat de plant zoveel geneeskrachtige eigenschappen heeft dat men ze niet mag verwaarlozen; het belangrijkste is om de dosering exact te volgen. De plant wordt gebruikt als laxeermiddel en diureticum, als gal- en zweetdrijvend middel, als pijnstiller en braakmiddel.

1. Al sinds de oudheid behandelden artsen ernstige jichtaanvallen met herfsttijloos, en de volksgeneeskunde zet deze praktijk nog steeds voort.
2. Een sterk verdund waterig aftreksel wordt in kleine doses gebruikt voor de genezing van kinkhoest, waterzucht, reuma, geelzucht. Het wordt aanbevolen om van pijn in de botten tijdens verkoudheid af te komen, en het behandelt hartzwakte en neuralgieën van verschillende aard.
3. Een alcoholtinctuur, bereid op zowel bollen als zaden, is ook een goed middel tegen jicht, neuralgieën, reuma en andere gewrichtsproblemen.

Tinctuur tegen reuma en jicht

Voor het inwrijven van zieke gewrichten wordt een tinctuur van bollen bereid. De verhouding is: op 1 deel grondstof moet 5 delen 50% alcohol. Droge bollen fijnmaken, in een glazen vat met alcohol doen, goed afsluiten en drie weken in een donkere ruimte laten staan. Het middel regelmatig schudden, na de aangegeven periode zeven. Gebruiken voor inwrijvingen bij jicht en reuma.

Infusie tegen artritis en jicht

Dit middel wordt op water bereid: u heeft 500 ml kokend water nodig, waarmee u in een aardewerk of porseleinen schaal een halve theelepel gedroogde en gemalen bol overgiet. Laat het 2 uur trekken, zeef het en pers de resten goed uit. Begin met druppels in te nemen en verhoog de dosis geleidelijk; dagelijkse inname: 6 keer. Maximaal kunt u per keer 8 ml waterig aftreksel drinken. Neem het middel met warm water, drink zeker een glas vloeistof. Het aftreksel wordt aanbevolen voor de behandeling van jicht, artritis, reuma en ischias. U kunt inwendig gebruik combineren met uitwendig gebruik als kompres.

Tinctuur op azijn bij ischias

Van de herfsttijloos kunt u een azijn-tinctuur bereiden, die u vervolgens met succes kunt gebruiken voor pijnverlichting bij ischias en osteochondrose, reuma en artritis. Neem op 1 deel droge, gemalen bollen van de plant 12 delen azijn. Doe de medicinale plant in een glazen fles, giet de azijn erover, laat 2 weken trekken en zeef het dan. Voor het inwrijven van de pijnlijke plek is een theelepel van de genezende samenstelling voldoende.

Tinctuur van zaden voor gewrichten

De tinctuur op zaden van herfsttijloos kan zowel uitwendig worden gebruikt als in kleine doses worden gedronken. Het effect zal hetzelfde zijn – de zeurende gewrichts- en spierpijn zal afnemen. Voor de bereiding ervan moet u op 1 deel zaden 10 delen 70% alcohol nemen. Meng ze in een glazen fles en laat ze 3 weken in een donkere kast trekken. Schud de fles af en toe. Zeef en drink driemaal daags 15–20 druppels, onafhankelijk van de maaltijd. De maximale behandelingsduur is 2–3 weken. Als u besluit het middel uitwendig te gebruiken – wrijf dan de pijnlijke plek ook niet vaker dan 3 keer per dag in.

Tinctuur van verse bollen bij blaasontsteking

Voor wie lijdt aan blaasontsteking, nierstenen, ochtendzwellingen, kan een tinctuur van de bollen van de geneeskrachtige plant worden aanbevolen. Neem 2 vers gerooide, verse bollen. Trek handschoenen aan en rasp de bollen voorzichtig, giet er goede wodka (200 ml) over. Laat 3 weken in een donkere ruimte trekken, af en toe schudden. Neem driemaal daags in, niet meer dan 2 druppels per inname, met een glas warm gekookt water. Om te controleren hoe het lichaam op herfsttijloos reageert, kunt u de eerste keer beter de dosis verlagen en slechts één druppel innemen, en ten minste een halve dag observeren of er tekenen van vergiftiging of allergie zijn.

Zalf tegen reuma

Voor het bereiden van de zalf zijn alle delen van de plant geschikt. Neem bladeren, bollen en zaden in gelijke hoeveelheden. Meng ze en giet 200 ml kokend water over 3 eetlepels van het mengsel van de medicinale plant. Kook de resulterende infusie in een pannetje op laag vuur tot er een grijze, viskeuze massa ontstaat. Meng de hete massa met plantaardige olie in een verhouding van 1:1. Als het is afgekoeld, kunt u het voor het slapengaan op de pijnlijke gewrichten aanbrengen. Voor één behandeling is een derde van een theelepel zalf voldoende. Verhoog de dosis niet. Het middel verzacht gewrichtspijn bij reuma, artrose en osteochondrose.

Infusie tegen constipatie

Verkruimel de zaden van herfsttijloos, neem een halve theelepel van de grondstof en giet er een halve liter kokend water over. Wikkel goed in en laat 3 uur trekken. Neem na het zeven, portie – een halve theelepel, weggespoeld met een glas gekookt water. Dagelijkse dosis – 4 innames. Het middel reguleert de darmwerking bij constipatie. Gebruik het slechts in zeldzame gevallen, maak het middel niet een dagelijks gebruik.

Tinctuur bij oncologische aandoeningen

Om pijn bij kankerziekten te verlichten, neemt u 10 g zaden van de geneeskrachtige plant en giet daar 120 ml medische alcohol over. Laat dit 3 weken trekken. Neem na het zeven één druppel in de ochtend, 's middags en 's avonds. Als de pijn ondraaglijk is, kunt u 2 druppels innemen. Drink de tinctuur met warm water.

Soorten geneeskrachtige bereidingen

De volksgeneeskunde gebruikt middelen op basis van herfsttijloos als plasmiddel, laxeermiddel, pijnstiller en braakmiddel. De plant is zeer giftig; daarom mag u geneeskrachtige oplossingen thuis alleen bereiden met handschoenen aan en met inachtneming van de nodige voorzorgsmaatregelen. Stuur kinderen in die tijd liever mee uit wandelen, zodat ze niet per ongeluk afgesneden stukken of een afgebroken deel van de plant pakken.

Aftreksel

Een infusie van herfsttijloos wordt met gewoon water bereid en vervolgens gebruikt om oedeem bij waterzucht te verminderen, kinkhoest en geelzucht te behandelen. Ook worden de pijnstillende eigenschappen ervan ingezet wanneer de botten pijn doen bij verkoudheid en griep, artritis en reuma. Het middel verbetert de toestand van de patiënt bij neuralgische pijn, radiculitis en ook bij hartzwakte.

Om een infusie van de geneeskrachtige plant te bereiden, neemt u een halve theelepel fijngemaakte droge bol, giet er 500 ml kokend water over en laat dit 2 uur trekken. Gebruik de bereiding na het zeven voor inwendig gebruik.

Tinctuur

Als voor de bereiding van de tinctuur alcohol of wodka wordt gebruikt, zijn de regels voor het laten trekken hetzelfde voor gebruik bij verschillende geneeskundige doeleinden: giet de vloeistof over het geneeskrachtige materiaal in een vat van glas of porselein. Handiger is natuurlijk een fles van donker glas, omdat het mengsel tijdens het trekken dagelijks geschud moet worden. Het trekproces moet bij kamertemperatuur plaatsvinden in een ruimte waar geen licht bij het geneesmiddel kan komen; u kunt het gewoon in een donkere kast zetten. Bewaar de kant-en-klare vloeistof in de koelkast. Het is belangrijk dat u bij inwendig gebruik de tinctuur met een glas warm gekookt water inneemt.

Voor inwendig gebruik van een verse bol
U hoeft niet op de herfst te wachten om bollen te verzamelen en daar geneeskrachtige middelen van te maken; bij dringende behoefte kunt u ze ook in de zomer uitgraven. Rasp een verse bol of snijd deze zeer fijn, giet er 100 ml kwaliteitswodka over en laat dit 3 weken trekken in een glazen houder in een donkere ruimte, waarbij u het regelmatig schudt. Filter het mengsel en neem het bij jicht, neuralgie en gewrichtspijn dagelijks één druppel in. Zonder medische controle mag dit middel niet langer dan 2 weken worden gebruikt.

Voor pijnverlichting
Giet medische alcohol over gedroogde en fijngemaakte bollen van herfsttijloos. Neem naar volume vijf keer zoveel vloeistof als geneeskrachtig materiaal. Laat dit 15 dagen trekken en gebruik het op twee manieren om lijden bij reumatische pijn te verlichten. U kunt voor het slapengaan 1–2 druppels inwendig innemen of de pijnlijke plekken inwrijven.

Diureticum
U hoeft de droge bollen niet te malen, maar kunt ze gewoon fijndrukken en overgieten met 200 ml goede wodka. Laat het 2 weken trekken, zeef het en drink 's ochtends, 's middags en 's avonds 2 druppels bij oedeem, blaasontsteking, nierstenen of nierzand.

Tinctuur van zaden voor pijnverlichting
Deze tinctuur is effectief bij inwendig gebruik en voor uitwendig gebruik. Voor de bereiding hebt u 100 g zaden en een half glas medicinale alcohol nodig. Druk de zaden een beetje fijn, doe ze in een bak met de alcohol en schud goed door elkaar. Laat het 3 weken trekken, zeef het en neem dagelijks één druppel. U kunt de pijnlijke ellebogen, knieën of onderrug inwrijven met dit helende mengsel als de gewrichten pijn doen. Het is belangrijk de dosering niet te overschrijden; een halve eetlepel per wrijving is voldoende.

Zalf

Om thuis een zalf te maken, moet u 3 bollen van de herfsttijloos (300 g) fijnmaken, een deel kan worden vervangen door fijngesneden bladeren. Giet water (2 glazen) over het medicinale materiaal en plaats het op een waterbad. Laat het mengsel minstens 30 minuten inkoken, haal het van het vuur, laat afkoelen, zeef het en meng met vaseline.

Als u geen vaseline heeft, is ook boter geschikt tot een romige consistentie. Bewaar de zelfgemaakte zalf in de koelkast met een goed afgesloten deksel. Het mengsel wordt gebruikt om pijn te verlichten bij opflakkeringen van artritis, reuma, ischias of jicht. Smeer de zalf één keer per dag op de pijnlijke plek; voor de behandeling wordt aanbevolen niet meer dan een derde theelepel van het helende middel te gebruiken.

Contra-indicaties voor gebruik

Gezien het feit dat de herfsttijloos giftig is, moet iedereen zonder uitzondering serieus omgaan met het gebruik ervan, en vóór het gebruik van preparaten op basis van deze medicinale plant absoluut overleggen met uw behandelend arts en al zijn aanbevelingen nauwkeurig opvolgen. Als er in verband met de beslissing om uzelf met herfsttijloos te behandelen aanvullende onderzoeken nodig zijn voor of tijdens de behandelingskuur, moet u deze allemaal ondergaan en de nodige tests laten doen. De werkzame stof colchamine kan bij overdosering namelijk leukopenie veroorzaken – dat wil zeggen een stoornis van het bloedvormingsmechanisme – en ook een reeks andere bijwerkingen teweegbrengen. Daarom zijn preparaten van herfsttijloos ten strengste verboden voor zwangere vrouwen, mensen met nier- of leverinsufficiëntie, problemen met het beenmerg en etterende ziekten.

Om dezelfde reden mag de zalf van deze medicinale plant niet in de buurt van met slijmvliezen beklede organen worden aangebracht – zoals de oogleden, mond, endeldarm. De slijmvliezen nemen colchamine veel sneller op dan de huid.

Herfsttijloos is gecontra-indiceerd bij diarree, omdat het zelf diarree veroorzaakt, en ook bij aandoeningen zoals urinevloed, omdat het een diureticum is.

Preparaten van deze medicinale plant worden niet voorgeschreven aan patiënten die als gevolg van een of andere ziekte een ernstige complicatie hebben ontwikkeld, zoals neutropenie, waarbij het aantal neutrofielen in het lichaam snel afneemt, wat een belangrijke rol speelt bij het vernietigen van pathogene micro-organismen.

Als er ook maar het geringste vermoeden van inwendige bloeding bestaat – teerachtige ontlasting of bloedbijmenging in het braaksel – is herfsttijloos ook verboden.

Eerste hulp bij vergiftiging door herfsttijloos

Bij overdosering en vergiftiging door herfsttijloos verschijnt eerst een branderig gevoel in de keel, daarna misselijkheid en braken, hevig, met gal, maagslijm en zelfs bloed. De buik en de mondholte doen veel pijn. De ontlasting wordt erg dun en krijgt een onaangename, scherpe geur. De persoon heeft constante dorst, het gezicht wordt bleek, de lippen blauw. Op de huid kan slijm verschijnen.

De pols wordt zeer onregelmatig – soms versneld, soms vertraagd. Tachycardie wordt naarmate de bloeddruk daalt, afgewisseld met bradycardie. Het beeld van hartritmestoornissen gaat gepaard met pijn achter het borstbeen. Als er geen spoedmaatregelen worden genomen, kan dit leiden tot krampen, verlamming en spasme van de luchtwegen.

Deze symptomen zijn kenmerkend voor vergiftiging tijdens de behandeling, als de aanbevolen dosis van het geneesmiddel wordt overschreden, en ook bij het niet naleven van de veiligheidsregels bij de verzorging van de plant of bij het bereiden van geneeskrachtige grondstoffen. In het tweede geval zal het klinische beeld natuurlijk niet zo uitgesproken zijn. Maar medische hulp is in ieder geval onmiddellijk vereist. De tweede tot derde dag na de vergiftiging worden als het gevaarlijkst beschouwd. Als de patiënt zonder medische hulp blijft, kunnen de inwendige organen beginnen uit te vallen.

Terwijl de ambulance onderweg is, kan men een capsule van het middel Sorbex of enkele tabletten actieve kool innemen (berekening – één tablet per kilogram lichaamsgewicht van de vergiftigde persoon) en daarna de maag spoelen met een lichtroze oplossing van kaliumpermanganaat. Ook moet men vóór de komst van de arts veel gewoon gekookt water of melk drinken.

Het beeld van vergiftiging ontwikkelt zich langzaam, het strekt zich uit over meerdere dagen, dus het is belangrijk om de situatie niet op zijn beloop te laten. De medici zullen alle reddingsmaatregelen nemen en een behandeling voorschrijven, oplossingen van natriumchloride (fysiologische zoutoplossing) en glucose toedienen. Als er ademhalingsstoornissen worden waargenomen, zullen ze zuurstof toedienen.

Maar men moet bedenken dat er geen tegengif bestaat voor de gifstoffen van herfsttijloos. De behandeling zal gericht zijn op het verlichten van de symptomen van vergiftiging. Bovendien, als de vergiftiging ernstig was en de patiënt lange tijd zonder medische hulp bleef, kan er tijdens het herstel nog een teken optreden: haaruitval.

Foto van herfsttijloos