Moerasparnassia: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Moerasparnassia is een kruidachtige vaste plant uit de familie van kardinaalsmutsplanten (Celastraceae). Deze mooie plant wordt in de volksgeneeskunde gebruikt als medicinale grondstof. De bloem heeft ook een andere naam: Iljinskaja-kruid. Parnassia begint te bloeien eind juli of begin augustus, wanneer volgens de orthodoxe kalender Sint-Eliaasdag wordt gevierd. De plant wordt gebruikt in landschapscomposities en combineert goed met grassen en struiken die van vochtige grond houden. Moerasparnassia ziet er goed uit aan de oever van kunstmatige waterpartijen.

Chemische samenstelling

De chemische samenstelling van de plant is onvoldoende onderzocht. Moerasparnassia bevat alkaloïden, die tot sterke vergiften behoren. In kleine doses hebben deze toxines echter een therapeutisch effect op het zenuwstelsel en het bloedvatenstelsel. Het gemiddelde gehalte aan alkaloïde stoffen is 0,03%.

Moerasparnassia bevat ook complexe organische verbindingen:

• flavonoïden;
• quercetine;
• rutine;
• kaempferol;
• hyperine;
• hyperoside;
• saponinen;
• luteoline.

In het bovengrondse deel en de wortels zitten ascorbinezuur (0,75%), coumarine (0,12%), looistoffen en bitterstoffen van de pyrocatechinegroep (3,6–7,2%), harsachtige verbindingen (3,38%). De bloemen van de plant bevatten veel leucoanthocyanen, rijpe zaden bevatten vette oliën.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

Moerasparnassia ziet er elegant en verfijnd uit. De bloemen, die groeien op lange kale bloemstelen, zijn mooi en ongewoon. Tussen de witte gestreepte bloemblaadjes en de groengele meeldraden bevinden zich enkele staminodiën. Daarop 'zitten' ronde knopjes met dunne, lange steeltjes en bolvormige kopjes die lijken op honingdruppels. Ze trekken bestuivende insecten aan.

Parnassia groeit tot een hoogte van 40 cm. Als de grond niet vochtig genoeg is, zal de bloem klein blijven. Het wortelstelsel van de plant is zwak en onvertakt. De bloem heeft één wortelstok, waaruit lange, dunne vezelwortels ontspringen.

Hartvormige, heldergroene bladeren met lange bladstelen groeien uit een basale rozet. Halverwege de zomer verschijnen er ook enkele blaadjes op de bloemdragende stengels.

Eind september rijpen de vruchtdozen. Wanneer de 4-kleppige doosvrucht opengaat, vallen er talrijke ovale zaden op de grond. Ze zijn erg klein, de gemiddelde lengte van een zaadje is 0,5 mm. In 1 g plantmateriaal zitten tot 1500 zaadjes. Lichte zaden worden door wind en water verspreid en vliegen alle kanten op wanneer de stengels worden geschud.

Het verspreidingsgebied van de moerasparnassia is zeer groot. De plant is wijdverbreid in de gematigde zone van Eurazië en het Noord-Amerikaanse continent.

De bloem groeit op beboste vlaktes, uiterwaarden en vochtige open plekken, in moerassige laagten en op veenmoerassen, en komt voor aan de oevers van rivieren, stuwmeren en meren. In de Verenigde Staten wordt deze bloem beschouwd als een bedreigde soort. In een aantal regio's van Rusland staat de plant op de Rode Lijst.

Oogst en opslag

U verzamelt het bovengrondse deel van de moerasparnassia op het hoogtepunt van de bloei, in juli-augustus. U snijdt de stengels en bladeren met een mes of schaar of plukt ze eenvoudigweg. Als u de wortelstok neemt, graaft u de plant op of trekt u hem eenvoudig uit de zachte grond. De wortels kunt u beter in de herfst, in september, oogsten.

U moet niet het risico nemen en met blote handen werken. Bij alle stadia van het verzamelen van grondstoffen moet u uw huid beschermen met rubberen handschoenen.

Direct na het verzamelen wast u de parnassia in stromend water en bereidt u een plaats voor om het kruid te drogen. U bindt het groen samen met de bloemen in bosjes en hangt de 'bezems' op in de schuur, op de veranda of onder een afdak, in een goed geventileerde ruimte waar geen zonlicht komt. U kunt de planten ook drogen op een rooster of op zeven, nadat u de bloemen en wortels van de stengels en bladeren hebt gescheiden.

U verzamelt de zaden pas na de rijping. Het is belangrijk het juiste moment niet te missen om de oogst niet te verliezen. Als de plant op het perceel wordt gekweekt, kunt u er een witte doek of plastic folie omheen leggen. U snijdt de doosvruchten af en droogt ze op een vlak, glad oppervlak, uit de buurt van direct zonlicht.

U bewaart de droge parnassia in een kartonnen doos, gaas- of stoffen zakjes, in een droge, goed geventileerde ruimte. In de buurt van deze giftige plant mogen geen voorraden van andere droge kruiden en levensmiddelen liggen. Op de verpakking wordt aanbevolen een duidelijk leesbaar opschrift aan te brengen: 'Giftig!'.

Geneeskrachtige eigenschappen van moerasparnassia

De plant wordt niet gebruikt in de officiële geneeskunde. Echter, selectieve onderzoeken hebben aangetoond dat het kruid parnassia de volgende effecten op het menselijk lichaam heeft:

• diuretisch;
• bloedstelpend;
• galafscheidend;
• wondhelend;
• samentrekkend;
• kalmerend.

Proeven uitgevoerd op dieren hebben het galafdrijvende effect bevestigd van het extract van moerasparnassia. Het laboratoriumpreparaat vertraagde de hartslag, verhoogde de tonus van de baarmoeder, versterkte de darmmotoriek en had een laxerende werking. De alcoholische oplossing van de plant had een bactericide werking op Staphylococcus aureus. De onderzoekers merkten geen toxische eigenschappen van het Ilyinskaya-kruid op. Momenteel produceert de farmaceutische industrie geen preparaten die extract of extracten van moerasparnassia bevatten.

Moerasparnassia in de volksgeneeskunde

De plant wordt al eeuwenlang gebruikt in de traditionele geneeskunde van verschillende volkeren over de hele wereld. Volgens aantekeningen van onderzoekers, reizigers en artsen werd het Ilyinskaya-kruid in het Europese Rusland van de 19e eeuw gezet voor kinderen en volwassenen. Met afkooksels en infusies werden problemen met plassen, buikpijn, druk in het hypochondrium en diarree behandeld. Dezelfde middelen werden voorgeschreven om bloedspuwing en inwendige bloedingen te stoppen en de lever te reinigen. Om braken te stoppen werden de zaden van moerasparnassia gezet, voor de behandeling van ooginfecties werd een 'pap' van bladeren gebruikt.

Volksgenezers uit Oost-Siberië gebruikten moerasparnassia om verkoudheid en kinderziekten te behandelen. De volkeren van de gebieden in het Verre Oosten geloofden dat Ilyinskaya-kruid long- en baarmoederbloedingen zou stoppen en epilepsie zou genezen. Volksgenezers uit Komi zetten moerasparnassia voor pas bevallen vrouwen om de placenta snel te laten lossen. Deze middelen werden ook voorgeschreven bij nierpijn, slapeloosheid, een opgeblazen gevoel in de maag, en om symptomen van hoge bloeddruk te verlichten.

Genezers van de Altai-volkeren gebruikten moerasparnassia bij diarree, blaas- en urethraontsteking. Bij reuma maakten ze kompressen van bladeren en dikke afkooksels, infusie werd aan kinderen gegeven om de darmen te versterken en verzakking van de endeldarm bij constipatie te voorkomen. Kruidenthee werd ook gebruikt bij de behandeling van verkoudheid.

In de Oeral werd Ilyinskaya-kruid gezet voor vrouwen om het lichaam na de bevalling te versterken, in de Kaukasus werd moerasparnassia gebruikt voor de behandeling van vaginale infecties die gepaard gaan met fluor. In Letland werd deze geneeskrachtige plant gebruikt voor de behandeling van maagpijn, en werd een pap van verse bladeren op wonden aangebracht.

In de Tibetaanse geneeskunde wordt de plant gebruikt om gal af te drijven en koorts te verlagen, de bloedvaten en het hart te versterken. Oekraïense en Wit-Russische genezers raden aan om infusies en afkooksels van Ilyinskaya-kruid te nemen ter preventie en behandeling van hysterische aanvallen, tachycardie en als anticonvulsivum. In Duitsland werden alle delen van de plant gebruikt voor de behandeling van maagkanker.

Tot de eerste helft van de 20e eeuw, voordat er effectieve medicijnen kwamen, werd moerasparnassia in de diergeneeskunde gebruikt voor de behandeling van rundvee. Met een afkooksel werden wonden van dieren gespoeld om te voorkomen dat vliegen er larven in legden.

De moderne volksgeneeskunde heeft moerasparnassia niet losgelaten. Volkspreparaten zijn effectief voor de behandeling van:

• hartneurose;
• tachycardie en alle soorten aritmie;
• epileptische aanvallen;
• hoofdpijnen;
• slapeloosheid;
• tuberculose;
• longontsteking;
• bronchitis;
• reuma;
• galsteenlijden;
• pijn in de wervelkolom en gewrichten;
• blaasontsteking;
• urethritis;
• nierstenen;
• longontsteking;
• bronchitis;
• acute luchtwegaandoeningen;
• leverziekten;
• ontstekingsziekten van de nieren;
• colitis;
• verhoogde nervositeit en hysterie.

Volksgenezers gebruiken parnassia ook als uitwendig middel. Het groen van de plant wordt gebruikt bij de behandeling van blefaritis en conjunctivitis. Fijngestampte zaden en verse bladeren helpen om krassen en kleine wondjes snel te genezen.

Parnassia kan worden gebruikt als enig medicinaal bestanddeel van een middel. Het wordt ook opgenomen in complexe mengsels, waar de geneeskrachtige planten in combinatie werken en elkaars gunstige eigenschappen aanvullen.

Tinctuur voor de behandeling van tachycardie, aritmie en neurosen

De tinctuur bevat 2 componenten: het kruid van parnassia en wodka. Het middel wordt bereid van gedroogde bladeren. U kunt de wortel en het gedroogde groen in gelijke hoeveelheden nemen.

Giet de wodka in een schone glazen fles. Voeg het plantaardige materiaal toe en sluit de fles af met een luchtdichte deksel. Laat het middel 2 weken op een donkere plaats bij kamertemperatuur staan. Schud de fles elke dag. Na 14 dagen zeef de vloeistof door een doek of papieren filter en giet het opnieuw in de fles. Pers de bladeren uit in de oplossing om de concentratie van de werkzame stoffen te verhogen.

Neem de tinctuur indien nodig, maar niet meer dan 3-4 keer per dag met gelijke tussenpozen. Giet in een glas koud gekookt water en voeg 30 druppels van het middel toe.

Afkooksel van zaden voor de behandeling van nierstenen (urolithiasis)

Voor de bereiding van het middel zijn zaden van parnassia (10 g) en een glas kokend water nodig. Weeg de benodigde hoeveelheid zaad af op een apothekers- of keukenweegschaal, doe het in een geëmailleerde mok en giet er net gekookt water overheen.

Dek de mok af met een deksel en laat hem een half uur in een kokend waterbad staan. Haal de mok eruit en laat de drank minstens 10 minuten trekken (onder het deksel). Zeef de vloeistof door een doek, pers de gezwollen zaden uit en voeg kokend water toe tot een volume van 250 ml. Drink het middel driemaal daags na de maaltijd, een eetlepel per keer. Ga ten minste een week door met de behandeling.

Het afkooksel dat volgens dit recept is bereid, kan worden gebruikt voor de behandeling van zenuwziekten, aandoeningen van het cardiovasculaire systeem, bronchitis, keelontsteking en verkoudheid.

Infusie om de bloeddruk te verlagen

Giet een eetlepel gedroogd moerasspireakruid met een glas kokend water en laat het 1,5-2 uur trekken. Pers de gestoomde kruiden uit in de oplossing en zeef de vloeistof door een doek. Neem het middel driemaal daags, na de maaltijd, een half glas. De infusie werkt ontspannend en kalmerend en helpt de hoge bloeddruk te verlagen.

Kompres van verse bladeren

Dit middel heeft een ontstekingsremmende en antimicrobiële werking. Het kompres (omslag) wordt bereid van vers geplukte bladeren van parnassia. Wrijf het groen in een gietijzeren vijzel tot het zacht wordt en sap afgeeft.

De patiënt sluit de ogen en brengt een laag fijngestampte parnassia aan, bedekt het kompres vervolgens met een tissue. Laat het kompres 15–20 minuten zitten.

Op dezelfde manier kunt u ontsteking van de oogleden bij blefaritis verminderen. Het kompres wordt niet alleen voor de ogen gebruikt. De fijngestampte bladeren en hele bladeren worden aangebracht op schrammen, huiduitslag en kleine wondjes.

Diuretisch mengsel in een thermosfles

Dit complexe mengsel bevat droge grondstoffen van 6 geneeskrachtige planten met vergelijkbare eigenschappen. Voor de bereiding heeft u nodig:

1. Kruid van moerasparnassia, nierthee (Orthosiphon stamineus), berendruifbladeren, kruid van polpala – elk 1 theelepel.
2. Kruid van duizendknoop en koerilenthee – elk 2 theelepels.

Meet de kruiden af en doe ze in een kom, meng de grondstoffen grondig en doe ze in een papieren zak. Voor een portie kruidenthee neemt u 2 eetlepels van het mengsel en doet u het in een thermosfles van 0,35–0,5 liter. Giet er een glas kokend water (250 ml) bij, sluit de deksel van de thermosfles en laat de thee 30–35 minuten trekken. Giet het middel vervolgens in een glazen pot en sluit deze af. De diuretische thee wordt driemaal daags ingenomen, 80 ml (een derde glas), voor de maaltijd.

Infusie voor de behandeling van maagkanker

Volksgenezers bereiden een infusie van parnassia als aanvullend middel voor de behandeling van maagkanker. De kruidenmix vervangt de hoofdtherapie niet, maar begeleidt deze alleen, waardoor de toestand van de patiënt wordt verlicht.

Voor de bereiding neemt u 40 g gedroogde wortels en bladeren van iljinskruid. Meng de ingrediënten in een verhouding van 1:1. Doe de grondstoffen in een glazen pot van een halve liter en giet er kokend water bij (tot de rand). Sluit de pot af met een luchtdicht plastic deksel. Nadat de pot is afgekoeld tot kamertemperatuur, zet u de infusie 2 weken in de koelkast.

Het middel wordt 3–4 keer per dag ingenomen, 20–25 ml, op een lege maag. Als de behandeling goed wordt verdragen, kan de enkelvoudige dosis worden verhoogd tot 40 ml. Het middel kan continu of in kuren worden ingenomen. Raadpleeg een arts over de duur van de behandeling.

De infusie bereid volgens dit recept verlaagt de bloeddruk, werkt als een kalmerend en ontstekingsremmend middel. Het kan worden gebruikt voor natte kompressen en op de huid worden aangebracht om ontstekingsprocessen te verminderen.

Afkooksel voor de behandeling van leverziekten

Witte waterranonkel bevordert de vernieuwing van levercellen, de afkooking heeft een genezende werking op het maag-darmkanaal. Voor de bereiding heeft u 1,5 eetlepel witte waterranonkel (droge grondstof) en 250 ml gekookt water nodig. De afkooking wordt bereid zonder gebruik van een waterbad.

Doe de kruidengrondstof in een grote geëmailleerde mok en giet er heet water bij. Zet de mok op het fornuis, verwarm de vloeistof en kook het middel gedurende minimaal 5 minuten. Haal de mok vervolgens van het fornuis, dek af met een goed sluitend deksel en laat 2–3 uur trekken.

Wanneer de oplossing is afgekoeld, zeef u de vloeistof, knijpt u de gekookte kruiden uit, giet u de afkooking in een glazen pot, sluit u de pot goed af en zet u deze in de koelkast. Het middel wordt dagelijks ingenomen, één eetlepel, ongeacht het tijdstip van de dag of de maaltijd.

Tinctuur tegen migraine, tachycardie en bloedingen

Dit middel kan worden bereid van gedroogde kruiden van de parnassia. U neemt:

• 40–45 g kruid;
• een fles wodka.

U doet het kruid in de wodka en sluit de fles af met een luchtdichte dop. Het mengsel laat u minstens 14–15 dagen trekken op een donkere plaats in huis. U schudt de tinctuur dagelijks, zodat de werkzame stoffen goed in de vloeistof vrijkomen. Nadat het middel heeft getrokken, giet u de vloeistof door een kaasdoekfilter. U neemt de tinctuur 1 keer per dag. U vult een glas met water en meet met een pipet 20–30 druppels van het middel af. U zet de behandeling voort totdat de toestand verbetert.

Nierkruidenmengsel tegen oedeem

Om een aftreksel te bereiden met een ontstekingsremmende en vochtafdrijvende werking, moet u van een aantal planten gedroogde, in de apotheek verkrijgbare kruiden kopen. Het mengsel bevat:

• parnassia;
• anemoon;
• glad breukkruid;
• springkomkommer;
• engbloem
• vlasbekje;
• zeepkruid;
• witte heggerank;
• hennep;
• balsemien (groot springzaad);
• cyclaam (cyclamen);
• Eucommia ulmoides.

Voor het bereiden van het aftreksel maakt u een mengsel van de geneeskrachtige planten. In een kopje doet u 1 theelepel van elke soort kruid en mengt u de ingrediënten.

Voor een portie van het geneesmiddel neemt u een eetlepel van de kruiden en doet u deze in een glazen of keramische kom. U giet er kokend water overheen, sluit het deksel en laat het middel 2,5–3 uur trekken. U perst de gestoomde planten uit, laat de medicinale oplossing afkoelen en bewaart deze 2–3 dagen in de koelkast. U neemt het middel 3 keer per dag, voor het ontbijt, de lunch en het diner. De hoeveelheid per portie is 20–30 ml.

Infusie van bloemen voor de behandeling van fluor vaginalis en gonorroe

Voor het bereiden van het afkooksel zijn gedroogde bloemen van de parnassia geschikt. Het middel wordt inwendig gebruikt; over spoelingen dient u een gynaecoloog te raadplegen. Aandoeningen die gepaard gaan met jeuk en onaangename afscheidingen worden veroorzaakt door schimmels en bacteriën, en parnassia kan de pathogene microflora vernietigen en de ontsteking verminderen. Volksgenezers geven ten minste twee recepten voor de behandeling van gonorroe en fluor albus.

1. U doet een eetlepel gedroogde bloemen in een geëmailleerd pannetje en giet er een glas heet water (200–250 ml) bij. U plaatst de pan in een kokend waterbad en laat het 10 minuten staan. Vervolgens haalt u de pan eruit, giet u de vloeistof door een doek en vult u aan met kokend water om het verdampte water te compenseren. U neemt het middel 4 keer per dag, een eetlepel, na de maaltijd.
2. U doet de gedroogde bloemen in een halveliterpot en giet er 400–450 ml kokend water bij. Laat de vloeistof 1 uur trekken. De pot moet worden afgesloten met een deksel. Na de aangegeven tijd giet u het aftreksel. U drinkt het geneeskrachtige middel tot 6 keer per dag, 1 theelepel, tijdens of na de maaltijd.

Complexe infusie voor de behandeling van vegetatieve dystonie

Het mengsel bevat 12 geneeskrachtige planten die de hartfunctie normaliseren, de bloeddruk verlagen en een kalmerend en ontspannend effect hebben. U kunt het mengsel zelf maken door alle benodigde ingrediënten bij de apotheek te kopen. Voor de bereiding van het middel hebt u nodig:

1. Moerasparnassia, wilde marjolein, kluwenklokje, Panzeria lanata, driekleurig viooltje, stinkende gouwe, echte kamille, ganzerik (elk 2 delen).
2. Dillezaden (2 delen).
3. Rozenbottels (4 delen).
4. Hopbellen (2 delen).
5. Wortel van Patrinia sibirica (1 deel).

U meet de benodigde hoeveelheid van elke soort droog plantaardig materiaal af, mengt de componenten in een grote kom, doet ze in een papieren zak of kartonnen doos. Voor het bereiden van een aftreksel neemt u 2 eetlepels van het mengsel en plaatst u het in een thermosfles. U giet er een halve liter kokend water bij en draait het deksel dicht.

U laat het middel 7–8 uur trekken, waarna u de thermosfles opent, de vloeistof in een pot giet (tegelijkertijd de gestoomde plantenresten eruit filtert). Voor de behandeling van vegetatieve dystonie neemt u het aftreksel drie keer per dag, een half glas, 25–30 minuten voor de maaltijd. U kunt het middel in kuren van 1,5 tot 2 maanden innemen, met pauzes van 2 tot 3 weken.

Soorten geneeskrachtige bereidingen

Bij het bereiden van geneesmiddelen dient u zich aan de traditionele receptuur te houden om een overdosis van niet alleen nuttige, maar ook schadelijke stoffen in planten te voorkomen. Aftreksels, afkooksels en tincturen verschillen van elkaar in bereidingswijze.

Aftreksel

Voor aftreksels gebruikt u de bladeren, stengels, wortels en bloemen van moerasparnassia. In klassieke recepten neemt u 1–2 eetlepels droog materiaal en giet u er kokend water overheen. U plaatst de container in een kokend waterbad en laat het 3–10 minuten staan.

In recepten van volksgenezers wordt de thermische behandeling in een waterbad vaak achterwege gelaten en wordt volstaan met het laten trekken van de vloeistof onder een deksel. Dergelijke preparaten raadt men aan te bereiden in dikwandige containers die de warmte goed vasthouden. Dat kan van glas of keramiek zijn. U sluit de container met een deksel en laat het middel 1,5–2 uur trekken. Wanneer de vloeistof lauw is, zeef en perst u het plantenmateriaal uit.

Tinctuur

U bereidt tincturen op alcohol of wodka, en de dosering meet u in druppels. Medische alcohol heeft een sterkte van 70 graden. U kunt het verdunnen met gekookt water en de concentratie ethylalcohol verlagen tot 40 volumeprocent.

Voor het bereiden van 500 ml tinctuur neemt u 3–4 eetlepels droog materiaal (wortel, bladeren en stengels) en een halve liter alcoholbasis. U sluit het vat luchtdicht af en zet het in een keukenkastje met deuren of een andere donkere plaats (maar niet in de koelkast). Na 2–3 weken is de tinctuur klaar voor gebruik. U bewaart het middel in de koelkast tot zes maanden of langer.

Afkooksel

Een afkooksel bereidt u op dezelfde manier als een aftreksel, maar u verlengt de verhittingstijd. Voor het bereiden heeft u 1–2 eetlepels gedroogde worteltjes of bladeren van moerasparnassia nodig. Soms worden ook bloemen gebruikt.

In klassieke recepten doet u het materiaal in een geëmailleerde metalen pan, giet u er heet water over en plaatst u de pan in een waterbad. Het afkooksel wordt 10 tot 30 minuten verwarmd. Daarna haalt u de pan eruit, perst u de plantenresten uit in de vloeistof, zeef en koelt u het afkooksel.

Door de vrij lange warmtebehandeling is de concentratie van werkzame stoffen in een afkooksel hoger dan in een aftreksel. In recepten van volksgenezers wordt een au bain-marie vaak vervangen door eenvoudig koken op het fornuis.

Contra-indicaties voor gebruik

Moerasparnassia mag niet worden gebruikt door mensen die aan trombofilie lijden. De plant is gecontra-indiceerd bij een lage bloeddruk en bradycardie. Moerasparnassia is giftig; de stoffen in de plant kunnen een vergiftiging veroorzaken. Daarom is het raadzaam om, voordat u zelfgemaakte geneesmiddelen bereidt, een ervaren kruidengenezer of arts te raadplegen.

Middelen die van moerasparnassia zijn bereid, mogen niet worden gebruikt voor de behandeling van kinderen en zwangere vrouwen, omdat volledig onderzoek naar de werking van de plant op het menselijk lichaam nog niet is uitgevoerd. Om dezelfde reden is moerasparnassia gecontra-indiceerd voor vrouwen die borstvoeding geven.

Middelen op basis van Iljinskaja-kruid mogen niet worden ingenomen door mensen bij wie een allergische reactie op zelfgemaakte plantaardige preparaten is opgetreden. In dat geval zal men moeten afzien van volksmiddelen.

In het wild komen 55 soorten moerasparnassia voor. De planten verschillen in grootte, uiterlijk en de bouw van bloemen, bladeren en wortelstelsel. Alle vertegenwoordigers van de familie bevatten alkaloïden en behoren tot de giftige planten. U mag kinderen niet toestaan moerasparnassiabloemen te plukken, ermee te spelen, ze in boeketten te verzamelen of ze zelfs te proeven. Bij een vergiftiging moet u de maag met een grote hoeveelheid warm water spoelen en een ambulance bellen.

Foto van moerasparnassia