Scheefbloem: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Scheefbloem is een bodembedekkende, kruidachtige eenjarige plant. Zij behoort tot de familie van de kruisbloemigen (Brassicaceae) en bezit een groot aantal eigenschappen die gunstig zijn voor de menselijke gezondheid. De plant is giftig, maar bij correct gebruik kan zij helpen bij de behandeling van aandoeningen van het hart- en vaatstelsel, de maag en de darmen, evenals van een scala aan infectieuze, verkoudheids- en ontstekingsziekten.

De medische naam van het kruid is Iberidisherba. In de volksmond bestaan namen als 'raznolepestnik', 'peretsjnik', 'derevenskaja gortsjitsa' en 'stennik'.

Chemische samenstelling

De samenstelling is nog niet volledig onderzocht, wat het gebruik beperkt tot specifieke gebieden. Tegelijkertijd hebben de zaden en de stengel van de plant een reeds bekende structuur met unieke eigenschappen. Zij bevatten:

1. Cucurbitacine van de groepen E, I, J, K (antitumorale, antimicrobiële en anthelmintische eigenschappen).
2. Glucoiberine (antioxidant).
3. Glucocheirolin (plantaardige antibiotica, antiviraal middel).
4. Flavonolen (regulering van de enzymvorming).
5. Glucosinolaten (aminozuren).

De belangrijkste werkzame componenten van de scheefbloem zijn bitterstoffen, een complexe ester, mosterdolieglucoside, cucurbitacine en andere stoffen. Deze lijst vormt de basis voor de opbouw van de chemische samenstelling.

Let op: de plant bevat giftige stoffen. Daarom kan gebruik zonder overleg met een arts en zonder strikte dosering ernstige onomkeerbare gevolgen voor het lichaam hebben.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

De eenjarige plant met een kale, ruwe, geribde stengel bereikt gemiddeld een grootte van 35–40 cm. De plant zelf kan uitgroeien tot meer dan een halve meter. De basis is dicht vertakt; de blaadjes zijn kenmerkend donkergroen, veervormig-wigvormig en langwerpig. De plant heeft kleine witte bloemblaadjes met een diameter tot 2 cm, verzameld in grote trossen, violet of roze van kleur. De scheefbloem heeft altijd vier bloemblaadjes; de randen zijn kenmerkend langwerpig.

De bloeiperiode van Iberis is beperkt tot de zomermaanden (juni tot augustus), waarna de plant vrucht draagt. Afhankelijk van de weersomstandigheden kan hij opnieuw vruchtzetten. De optimale temperatuur schommelt rond 18–20°C. Tot eind september kunnen aan de takken tweekleppige, ronde, afgeplatte hauwtjes worden gezien, waarin zich bruine (in sommige gevallen gele of rode) zaden bevinden, waarmee de vermeerdering plaatsvindt.

De oorspronkelijke vindplaats wordt beschouwd als Spanje (vroeger Iberië genoemd).

Aanvullende informatie: Volgens de overlevering genas de Oud-Romeinse schrijver en geleerde Plinius de Oudere, terwijl hij in Iberië verbleef, met behulp van Iberis zijn vriend van maag-darmklachten. Daarom zijn de naam van het kruid en zijn herkomst aan deze plaats gebonden.

Deze soort is warmteminnend en hittebestendig, daarom is het verspreidingsgebied van de Iberis Centraal-Europa en het Middellandse Zeegebied. In Rusland kan men haar aantreffen in de zuidelijke gebieden (de Krim, de Kaukasus, de Don), soms in het Europese deel van het land.

Het kruid groeit voornamelijk in bergachtige, rotsachtige gebieden in losse grond met een hoog kalkgehalte. Voor een weelderige groei heeft het veel zonlicht en een matige luchtvochtigheid nodig. De plant is al lang gedomesticeerd, dus is teelt in de tuin en vermeerdering door stekken mogelijk.

Soorten

Dankzij zijn pretentieloosheid en uiterlijke kenmerken wordt de halfstruik niet alleen voor medicinale doeleinden gebruikt, maar ook in de landschapsarchitectuur, wat van groot belang is voor tuinliefhebbers en veredelaars. Dankzij hen zijn er meer dan 30 variëteiten gekweekt, waarvan sommige vaste planten zijn, wat betekent dat ze vorstbestendig zijn en de winter zonder problemen kunnen doorstaan. Over het algemeen verschillen de ondersoorten van elkaar in bladvorm, in sommige gevallen in de kleur van de knoppen. De volgende variëteiten zijn bijzonder populair:

Iberis sempervirens (groenblijvende scheefbloem)
Een overblijvende, grootwordende halfstruik (30–40 cm). De bladeren zijn langwerpig, donkergroen, tot 7 cm lang. De knoppen van deze ondersoort zijn schermbloemig, licht van kleur, tot 5 cm in diameter. De bloei begint in de zomer en duurt ongeveer 20–25 dagen. Het bijzondere aan deze soort is dat de knoppen tijdens het opengaan de takken bijna volledig bedekken. De plant kan aan het einde van de zomer opnieuw bloeien en draagt vrucht.

Rassen:

1. Little Gem – lage, weelderige kussenvormige planten met een diameter tot 50 cm. Heeft grote, glanzende, groenblijvende bladeren. Bloeit in april-mei, in deze tijd telt de plant tot 200 trossen per border.
2. Winterzauber – herkenbaar aan de extreem vroege bloei, die al in maart begint.
3. Zwerge Schneeflocke – een van de gedomesticeerde rassen, pretentieloos in de verzorging en groeit uitstekend in rotstuinen. Een klein, kruidachtig ras (tot 15 cm). De kleur van de bloemen is lichtblauw. Opmerkelijk vanwege de lange bloeiperiode.
4. Findel – lage (20 cm) en brede (tot 1 m) halfstruik, sterk vertakt aan de zijkanten. De bloeiperiode is kort.
5. Dana (Dana) – een variëteit van de witbloeiende iberis. Rijkbloeiend, niet hoger dan 15 cm.

Gibraltarse iberis
Spaanse laagblijvende halfheester. U kunt hem in het zuiden van het land en in Marokko aantreffen. In het voorjaar bloeit hij met roze pluimen, bereikt een hoogte van 25 cm en een diameter van 40 cm. Voor de teelt moet u een goed arboretum voorbereiden dat van veel zonlicht wordt voorzien. Hij komt voor in Rusland. De meest voorkomende zijn:

1. Gibraltarse scheefbloem (Gibralter Candytuft) – een lage kruidachtige plant (grootte varieert van 15 tot 35 cm). Bij het in bloei komen raakt hij bedekt met een dichte kap van bloemhoofdjes, van wit tot diep lila. Hij is warmteminnend en vraagt om een goed opgewarmde plek en niet-zure grond.
2. Snoepscheefbloem (Candy Tuff) – een van de grootste rassen van de Gibraltarse iberissen. De grootte van de bloemhoofdjes benadert die van dahlia's. Zeldzaam en daarom gewaardeerd door veredelaars. Voor de teelt vraagt hij gedraineerde grond met weinig vocht.

Beide rassen onderscheiden zich door zachtpaarse bloemhoofdjes, die na verloop van tijd een zuiver witte kleur aannemen.

Krim-iberis
Zo genoemd vanwege de herkomst: hij werd voor het eerst op de Krim aangetroffen. De vaste plant wordt 5 tot 10 cm hoog. Grijsachtig van kleur; de onopvallende stengels hangen naar beneden. De knoppen zijn kenmerkend lila en worden later wit.

Voor de teelt verdienen droge, goed met calcium bemeste grond en een zonnige plek de voorkeur.

Rotsiberis
Hij doet denken aan een cumuluswolk of een sneeuwkap vanwege de overvloed aan pluimen en de kleur. Dit is een lage (10–15 cm), wintergroene soort die bestand is tegen temperatuurschommelingen. U kunt hem in Europa aantreffen van het Iberisch Schiereiland tot Zuid-Rusland. De meest voorkomende zijn:

1. Pygmaea – de plant vormt een breed tapijt (maximaal 10 cm hoog), met langwerpige, naaldvormige bladeren; de bloemhoofdjes zijn klein en licht.
2. Weiss Riesen – een ras van de rotsiberis. Een grote struik (tot 30 cm) met witte bloemen.
3. Hyacintbloemige Riesen (Getitemviewtype Riesen) – ongeveer 35 cm lang. Fel lila trossen steken mooi af tegen de donkere scheuten.

Let op: het verplanten van rotsiberissen is niet wenselijk, omdat het penwortelstelsel gemakkelijk beschadigd raakt.

Bittere iberis
Hij wordt gemiddeld 30 cm hoog. Ruwe, getande takken hangen naar beneden. De stengel is vanuit de wortel ruim vertakt. Geurende kleine bloemen van witte of paarse kleur, 1,5 tot 3 cm groot. Ondersoorten:

1. IJsberg (Eisberg) – hooggroeiend (40–45 cm) met grote getande bladeren. De knoppen zijn langwerpig (trosvormig) en licht.
2. Keizerin (Empress) – lijkt qua vorm op een kandelaar, wordt tot 30 cm hoog. De bladeren zijn lang en getand. Uiterlijk lijkt de bloem op een hyacint.

Iberis umbellata
Deze eenjarige plant komt voor in Zuid-Europa. Hij heeft hoge (tot 40 cm), gladde stengels en dichte, witte bloemschermen (soms kunnen ze lila zijn). De blaadjes zijn groot en glanzend, met een smaragdgroene tint. Hij heeft dichte witte bloemschermen (soms kunnen ze lila zijn). Hij begint te bloeien na 2,5 maand vanaf het uitplanten. De zaden zijn geel of rood. Variëteiten:

1. Wonder Mix (Fairy Mix) – klein (15–20 cm), ontstaat uit een mengsel van verschillende zaden, waardoor de bloemblaadjes een onvoorspelbare kleur krijgen.
2. Rode koorts (Red Rush) – hoogte ongeveer 30 cm, lange groene takjes. Deze soort onderscheidt zich door de ongebruikelijke koraalrode kleur van de knoppen.

Oogst en opslag

De bloeiperiode van Iberis is de tijd voor het verzamelen van grondstoffen. U moet het kruid in de gewenste hoeveelheid afsnijden en vervolgens controleren op rotte bladeren, steeltjes en ongewenst vuil. Ga daarna over tot het drogen van de verkregen massa. Laat het volledig drogen door het te snijden en in een droge ruimte in een laag van 2–3 cm dik te leggen (voor voldoende ventilatie). Dit voorkomt vochtigheid en rotting van de verzameling. Daarna moet u de kruiden dagelijks omkeren en hun toestand in de gaten houden.

Bewaar het droge materiaal in speciale papieren zakken of gazen zakjes; dit is nodig voor een goede luchtcirculatie. Deze vorm van bewaring maakt het mogelijk om het twee jaar te gebruiken. Na het verstrijken van deze termijn verliezen de nuttige componenten hun geneeskrachtige werking.

De zaden moeten ook worden verzameld. Dit moet gebeuren in de periode van augustus tot september. Het proces verschilt weinig van de hierboven beschreven handelingen: leg de zaden op een dienblad op een goed geventileerde plaats tot ze volledig droog zijn en plaats ze na afloop van de procedure in papieren zakken. Houdbaarheid – 24 maanden.

Belangrijk! Plaats het doek niet in direct zonlicht, omdat het droge materiaal kan verbranden. Om deze regel te volgen, kunt u een afdak of een andere overdekte ruimte gebruiken.

Geneeskrachtige eigenschappen van de scheefbloem

Het spectrum aan indicaties voor het gebruik van preparaten of zelfgemaakte bereidingen is vrij breed. Op basis daarvan wordt een groot aantal uiteenlopende geneesmiddelen gemaakt, bedoeld voor gebruik in de cardiologie, gastro-enterologie en homeopathie.

De structuur van Iberis wordt onderzocht op extra nuttige eigenschappen. In 2014 stelde een onderzoek van het bedrijf Comcon Healthindex vast dat een extract van verse bladeren de werking van het maag-darmkanaal volledig kan reguleren en de activiteit en een gezonde toestand ervan kan ondersteunen. Bovendien kunnen met een dergelijke samenstelling veelvoorkomende problemen worden bestreden: brandend maagzuur, een opgeblazen gevoel en acute maagpijn.

In 2004 werd vastgesteld dat Iberis amara zich kan aanpassen aan het menselijk lichaam. Dit gebeurt door de werking van de darmspieren selectief te reguleren, afhankelijk van de aandoening: bij een ontspannen toestand heeft het een toniserende werking, bij spasmen een ontspannende.

Sinds de jaren 1960 wordt de plant gebruikt voor de vervaardiging van verschillende farmaceutische preparaten in Duitsland en België. Hele plantages in Dormstadt zijn voor de teelt gereserveerd. Het is het hoofdbestanddeel van het medicijn Iberogast ("Ibero" – "Iberis" en "gast" – "maag") van het Duitse bedrijf Bayer.

Aanvullende informatie: volgens de statistieken werd Iberogast in 2013 het best verkochte middel in Duitsland op het gebied van gastro-enterologie. Het wordt ook geëxporteerd naar Rusland en andere landen, waardoor wereldwijd al meer dan 25 miljoen mensen het prokineticum hebben gebruikt.

Ook worden uit het kruid andere farmacologische preparaten en kruidenapotheekmengsels vervaardigd.

Zoals eerder gezegd, hebben de nuttige stoffen in het kruid een positief effect op het lichaam. De unieke bestanddelen helpen de tonus van het cardiovasculaire systeem te ondersteunen, hebben cytostatische en bacteriostatische effecten, en verhogen de prestaties van de gladde spieren van het maag-darmkanaal. Daarnaast worden ze gebruikt om de uitscheiding van gal en urine te bevorderen.

Daarom is de belangrijkste lijst van pathologieën waarvoor het gebruik geïndiceerd is als volgt:

• hart- en vaatziekten (angina pectoris, tachycardie, zuurstofgebrek);
• functionele dyspepsie (gastritis, maagkrampen);
• ulcusvorming in de maag en twaalfvingerige darm;
• verminderde eetlust, misselijkheid, brandend maagzuur, winderigheid;
• aandoeningen van de dunne of dikke darm;
• problemen met de galuitscheiding.

Bovendien hebben de stoffen in de eenjarige plant antiseptische, antimicrobiële en ontstekingsremmende werking, daarom is toepassing mogelijk voor verlichting van symptomen en behandeling van:

1. Acute bronchitis, pneumonie, keelontsteking, tonsillitis en andere bacteriële verkoudheidsinfecties.
2. Cystitis, urethritis, pyelonefritis en andere ontstekingsprocessen in het urogenitale systeem.
3. Huidbeschadigingen (desinfectie en wondgenezing).

De volksgeneeskunde beweert dat middelen op basis van deze plant helpen bij de bestrijding van kanker en goedaardige tumoren, omdat ze een cytostatische werking hebben.

Bittere scheefbloem in de volksgeneeskunde

De farmaceutische eigenschappen zijn geconcentreerd in het gehele bovengrondse deel van de Iberis en in de zaden, dus hier moet men het materiaal voor de huishoudelijke apotheek zoeken. Van het bovengrondse deel van de plant kunnen afkooksels, infusies, kompressen en tincturen voor thuisgebruik worden gemaakt. Het wortelstelsel wordt in dit geval niet gebruikt.

Droogbloemen worden van juli tot september voorbereid, waarna ze kunnen worden gebruikt voor de vervaardiging van consumptieproducten. Ze kunnen worden gemengd met andere componenten. Thuis kunnen, rekening houdend met de kenmerken van de ziekte, medicijnen worden bereid volgens de volgende recepten.

Bij cholecystitis en jicht

Giet een theelepel gedroogde groenten met 400 ml gekookt water en laat vervolgens ten minste een uur trekken. De gezeefde vloeistof gebruiken, vijf keer per dag een eetlepel gedurende 2 weken. Deze methode kan elke zes maanden worden gebruikt ter preventie van chronische ziekten.

Bij open wonden

Als een wond slecht geneest of helemaal niet sluit, ettert en ongemak veroorzaakt, kunt u een aftreksel van scheefbloem gebruiken. In dit geval is een overdosis niet mogelijk, daarom zijn er geen contra-indicaties voor gebruik.

Giet 150 ml heet water over 2 theelepels kruid en laat een uur trekken. Maak gaas vochtig in het gefilterde aftreksel en leg dit gedurende 30 minuten tweemaal per dag op de open wond. Herhaal dit dagelijks tot de wond volledig is genezen.

Bij ischemische hartziekte

Voor de bereiding heeft u 20 gram zaden nodig. Giet er wodka over, in een verhouding van 150 ml vloeistof per 20 gram. Laat het mengsel 20 dagen trekken. Gebruik de verkregen oplossing in de vorm van druppels (10 druppels per glas), 3 keer per dag, een uur na het eten.

Bij ischias en ontsteking van de nervus ischiadicus

Meng een theelepel gedroogde bloemen met een lepel zaden en giet er vervolgens 300 ml water van kamertemperatuur over; laat dit 2 uur staan. Breng het middel daarna aan de kook (maar laat het niet koken) en laat het nog 2 uur trekken. Gebruik het afkooksel driemaal per dag een eetlepel tot de symptomen verdwijnen.

Bij chronische hepatitis

Laat een mengsel van gedroogd kruid en wodka in een verhouding van 1:10 gedurende 30 dagen in het donker trekken. Drink het met water, door 5 druppels per glas toe te voegen, tot verlichting van de symptomen optreedt. Dezelfde methode is geschikt bij aandoeningen van het zenuwstelsel, stoornissen in de werking van de galblaas en gebrek aan eetlust.

Bij langdurige cholestase (galstagnatie in de lever)

Gebruik voor een doeltreffende behandeling kruidenmengsels met scheefbloem (2 delen). Daarnaast kunnen dergelijke mengsels kamillebloemen (1 deel), zoethoutwortel, stinkende gouwe, melisse of munt bevatten. Overgiet het geneeskrachtige mengsel met een kop kokend water en laat het ten minste 4 uur trekken. Neem driemaal per dag 2 eetlepels (gedurende 14 dagen). Dergelijke mengsels uit de apotheek zijn kant-en-klaar als thee verkrijgbaar.

Bij chronische keelontstekingen

Faryngitis en chronische laryngitis kunnen worden behandeld met de zaden van de plant. Kook een theelepel zaden gedurende 5 minuten au bain-marie in 250 ml water. Neem tweemaal per dag 20 ml van het afgekoelde afkooksel (gedurende 20 dagen).

Bij prikkelbaredarmsyndroom

Darmirritatie kan worden verlicht met een mengsel dat extract van bittere scheefbloem, engelwortel, kamillebloemen, karwij, vruchten van mariadistel en munt bevat. Giet 1 liter wodka over 50 gram van het mengsel en laat het een maand trekken. Neem de oplossing driemaal per dag 20 druppels in tot de symptomen van irritatie van het maag-darmkanaal en spastische colitis zijn verdwenen.

Soorten geneeskrachtige bereidingen

Ondanks alle voordelen die deze plant biedt, raden zelfs de meest ervaren kruidenkenners ten zeerste aan om scheefbloem voorzichtig te gebruiken en alleen na aanbeveling van een specialist. Het kruid is zeer giftig, wat ongetwijfeld een gevaar vormt. De meest voorkomende recepten betreffen de bereiding van aftreksels, tincturen, afkooksels en kompressen.

Aftreksel

Aftreksels worden in de regel gebruikt voor de behandeling en het bestrijden van de gevolgen van aandoeningen van de luchtwegen, verschillende vormen van hepatitis, jicht, cholecystitis, colpitis en andere infecties.

De vloeistof met gedroogde bloemen in de benodigde verhoudingen (afhankelijk van de symptomen van de aandoening) dient te worden geweekt in gekookt water, gezeefd en vervolgens gebruikt in de vastgestelde dagelijkse hoeveelheden.

Tinctuur

Voor het bereiden van de tinctuur dient u een gedroogd kruidenmengsel en wodka te gebruiken. Na 3 weken trekken dient u de vloeistof in de vorm van druppels te gebruiken. Deze methode helpt bij de behandeling en preventie van aandoeningen van bloedvaten, het hart, zenuwaandoeningen en hepatitis. Het aantal druppels per glas vloeistof hangt af van de specifieke aandoening en is hierboven vermeld.

Afkooksel

Afkooksels in kleine doses zijn nuttig bij verschillende aandoeningen. Ze worden ingenomen bij stoornissen in de galafscheiding, eetluststoornissen en problemen met het maag-darmkanaal. Bovendien wordt Iberis vaak in de homeopathie gebruikt samen met andere kruiden.

Kompres

Het kompres heeft een positief effect op de weefselregeneratie en genezing van open, niet-genezende wonden, etterende zweren en brandwonden, en heeft een antiseptische werking. Het wordt toegepast door een schoon gaasverband te bevochtigen en dit periodiek op het aangedane gebied aan te brengen.

Contra-indicaties voor gebruik

Vanwege de toxiciteit behoren extracten en preparaten die Iberis bevatten tot de gevaarlijke. Overdosering bij verkeerd gebruik kan onherstelbare schade aan de gezondheid toebrengen, evenals leiden tot asystolie (hartstilstand) en de dood. Daarom is ongecontroleerde behandeling met medicijnen en zelfbereide preparaten strikt verboden.

Daarnaast is er een aantal specifieke contra-indicaties voor inwendig gebruik vastgesteld:

• zwangerschap en de periode van borstvoeding;
• kinderen tot 16 jaar (wegens onvoldoende klinische gegevens);
• acute pancreatitis;
• aandoeningen van het urinestelsel;
• grote nierstenen en galwegstenen;
• individuele intolerantie voor de componenten;
• allergische reacties van het lichaam (waaronder overgevoeligheid).

Voor het analyseren van het ziektebeeld en het voorschrijven van een specifieke medicamenteuze therapie dient u een arts te raadplegen.

Foto van Iberis