Walstro: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Walstro (ook wel Galium – van het Griekse woord voor melk) is een geneeskrachtige plant die zowel in Eurazië als in Noord-Amerika voorkomt. In de natuur zijn er enkele honderden soorten van deze plant, maar in zowel de moderne fytotherapie als de traditionele volksgeneeskunde worden lang niet alle soorten gebruikt. Er zijn ook giftige varianten waar u bijzonder voorzichtig mee moet zijn.

Chemische samenstelling

De chemische samenstelling van twee varianten is het best bestudeerd: het echte walstro (ook wel geel walstro) en het kleefkruid. Beide worden actief gebruikt in de volksgeneeskunde, en waardevolle stoffen voor de farmacologie zijn te vinden in het kruid, de stengels, de bloemen en zelfs in de wortelstokken van deze planten.

De chemische samenstelling van echt walstro is goed bestudeerd; het bevat:

1. Steroïde saponinen. Hun functie in de natuur is de bescherming van de plant tegen plagen en ziekten. Ze hebben schimmelwerende eigenschappen en worden daarnaast gebruikt voor de productie van hormonale preparaten.
2. Ascorbinezuur (vitamine C), dat de toestand van de bloedvaten en het bloedsomloopsysteem normaliseert en ook het immuunsysteem versterkt.
3. Caroteen, gunstig voor het gezichtsvermogen.
4. Flavonoïden, die ontstekingsremmende en antioxiderende eigenschappen hebben.
5. Verschillende organische zuren.
6. Looi- en kleurstoffen (de laatste zijn verbonden met de naam van deze plant – want het scheidt hetzelfde pigment uit als meekrap).
7. Verschillende sporenelementen – koper, ijzer, zink, zelfs nikkel en kobalt en andere.

In de bloemen en blaadjes van deze variant zit het stollingsenzym rennine, waardoor deze plant vroeger ook voor de kaasproductie werd gebruikt.

De chemische samenstelling van kleefkruid lijkt over het algemeen op de vorige. Het bevat ook steroïde saponinen, glycosiden, flavonoïden en coumarinen. Daarnaast is er echter ook salicylzuur, dat antiseptische en keratolytische eigenschappen heeft. Verder zijn er ursolzuur en het bijbehorende aldehyde, die het gebruik van de plant voor de behandeling van nierstenen verklaren. Kleefkruid bevat ook zouten van zink, kobalt, magnesium, nikkel, enz.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

Vrijwel alle soorten van deze plant zijn wijdverspreid over de hele wereld. Het echt walstro groeit bijvoorbeeld niet alleen in Europa, maar ook in Noord-Afrika. In Azië komt het vrijwel overal voor in gematigde klimaten, waaronder Turkije, de landen van het Nabije en Verre Oosten. De plant is zelfs te vinden in Nieuw-Zeeland (hoewel het daar door kolonisten is ingevoerd) en in Noord-Amerika. De meeste walstros groeien op hooilanden, tarwevelden, langs wegen en op akkerranden. Ze houden van vruchtbare grond.

Onder de walstros komen zowel eenjarige, tweejarige als meerjarige planten voor. De wortelstokken van alle soorten zijn dun en sterk vertakt. Bij sommige soorten hebben ze geneeskrachtige eigenschappen.

De stengels van deze plant zijn meestal dun, bij sommige liggend. Maar er zijn ook soorten met stevige, rechte stengels, bijvoorbeeld het noords walstro. De bladeren van deze plant zijn smal, diepgroen, bij sommige soorten met getande randen. De bloemen zijn klein, stervormig, de kleur van de bloemblaadjes kan zeer divers zijn – wit, heldergeel, roze. Er zijn soorten, zoals het geurig walstro, die een aangename geur hebben.

Soorten

Er zijn verschillende soorten walstro, de meeste komen voor in Rusland, Wit-Rusland en Oekraïne:

1. Noords walstro. Dit is een meerjarige kruidachtige plant die een hoogte bereikt van minimaal 15 cm, soms tot bijna een meter. Een onderscheidend kenmerk is de kleine, smalle bladeren met drie nerven, die in kransen zijn verbonden. De plant bloeit met kleine bloemen, meestal wit van kleur. Het groeit voornamelijk op bosweiden en houdt van vochtige uiterwaarden. Hoewel walstro over het algemeen van vruchtbare grond houdt, kan deze soort het ook goed doen op rotsachtige bodems en in moerassige gebieden. In de fytotherapie worden voornamelijk de bloemen en bladeren van deze soort gebruikt.
2. Echt walstro. Dit is een meerjarige plant met een stevige, rechte stengel die een hoogte bereikt van ongeveer 60–70 cm. De bladeren zijn puntig, met een uitgesproken groene kleur aan de bovenkant en bedekt met een grijze, fluweelachtige dons aan de onderkant. Het wordt beschouwd als een uitstekende honingplant. De heldergele bloemen zijn gegroepeerd in pluimen. Ze hebben een uitgesproken honingaroma dat de hele zomer bijen aantrekt. Deze soort wordt het meest aangetroffen in weilanden, houdt van vruchtbare grond, en onder goede weersomstandigheden en zonder obstakels kunnen er echte plantages ontstaan.
3. Kleefkruid. Deze plant is in wezen een onkruid en bovendien buitengewoon resistent tegen alle bestrijdingsmethoden. Het belangrijkste kenmerk is de structuur van de stengels, die bedekt zijn met kleine tandjes, waardoor het zich zeer stevig hecht aan het gladde oppervlak van de stengels van graanaren. De blaadjes zijn smal, kleine witte bloempjes vormen kleine halfschermbloemige bloeiwijzen. In de volksgeneeskunde wordt vaak het verse sap van deze plant gebruikt; het wordt beschouwd als zeer effectief bij de behandeling van verschillende leveraandoeningen en schildklierdisfuncties. Momenteel onderzoekt de fytotherapie de mogelijkheid om het in te zetten tegen kwaadaardige tumoren. De ingrediënten in het kruid en de bloemen van deze plant geven het ook diuretische en antioxiderende eigenschappen. Zalven, aftreksels en infusies op basis van deze variant hebben wondhelende eigenschappen, waardoor ze kunnen worden gebruikt bij verschillende dermatologische aandoeningen.
4. Welriekend walstro. Deze plantensoort is ook meerjarig. De stengels kunnen tot 65 cm hoog worden. Van al zijn verwanten wordt welriekend walstro als de mooiste beschouwd. De bloeiwijzen bestaan uit meerdere halfschermen, bestaande uit vele kleine bloempjes met een aangename geur. Welriekend walstro begint eerder te bloeien dan andere soorten, al in april. En de bloei duurt slechts tot het begin van de zomer. Het komt het meest voor op de Krim, de Kaukasus en Centraal-Azië, hoewel het ook in andere regio's van Rusland te vinden is.
5. Glad walstro. Dit is een van de hoogste varianten van deze plant. De hoogte kan minstens 85 cm bedragen. De stengel is stevig, hoekig en weinig vertakt. De blaadjes zijn klein en smal. Boven zijn ze zwakker behaard, onder sterker. De bloemen van deze variant zijn zachtgoudkleurig. Deze plant bloeit aan het einde van de eerste zomermaand en bloeit tot het begin van de herfst. Hij komt voornamelijk voor op droge graslanden en kleine hellingen. Een onderscheidend kenmerk van deze variant is de aanwezigheid in de chemische samenstelling van kiezelzuur en een grote hoeveelheid etherische oliën.
6. Zacht walstro. Het onderscheidende kenmerk is de enigszins ongebruikelijke vierhoekige vorm van de gladde stengel. Er groeien kleine langwerpige blaadjes met kleine stekels aan de uiteinden. De bloemen zijn klein, met witte bloemblaadjes, verzameld in bloeiwijzen die aan de uiteinden van de stengels vrij grote pluimen vormen. Deze walstrosoort bloeit relatief kort, eind juni en de eerste helft van juli. Hij komt voor langs wegen en in graslanden. In traditionele recepten uit de Siberische geneeskunde wordt het voornamelijk gebruikt om hartritmestoornissen te verhelpen.

Het geneeskrachtige effect van sommige walstrovarianten wordt als weinig onderzocht beschouwd. Echter zijn vrijwel alle genoemde soorten een veelbelovende grondstof voor de farmaceutische industrie.

Oogst en opslag

Aangezien er in de fytotherapie tegenwoordig voornamelijk twee soorten walstro worden gebruikt, moeten de kenmerken van het verzamelen en bewaren ervan worden bekeken.

Wat betreft het echt walstro, in dit geval zijn alle delen van de plant – wortelstokken, stengels, bladeren en bloemen – het medicinale materiaal. Oogst ze het beste tijdens de bloei. Het wordt aanbevolen om het verzamelde materiaal op natuurlijke wijze in de open lucht te drogen, maar bij voorkeur in de schaduw. U kunt het ook drogen op een warme zolder, mits deze goed geventileerd wordt. Voor het drogen worden de stengels, bladeren en bloemen uitgespreid op katoenen stof of papier (u mag echter geen krant gebruiken, omdat het materiaal dan de schadelijke drukinkt zou opnemen). Het kruid en de bloemen worden in een dunne laag uitgespreid en u moet ze periodiek omschudden, zodat ze beter drogen.

Het wordt aanbevolen om de wortelstokken van het walstro gedurende de hele zomer te oogsten, ongeacht de bloeiperiode. Droog ze in de open lucht. Het wordt aanbevolen om alle soorten materiaal te bewaren in linnen zakjes, papieren zakken of goed afgesloten glazen potten. Maar u kunt dit alleen in gesloten kasten bewaren, zodat er geen zonlicht op valt. De houdbaarheid is drie jaar.

Bij kleefkruid wordt voornamelijk alleen het kruid geoogst tijdens de bloei. Wortelstokken worden minder vaak gebruikt, maar als ze toch worden geoogst, dan in de herfst. Droog het materiaal in de schaduw of in drogers die bestemd zijn voor groenten en fruit, waarbij de wortels vooraf moeten worden vermalen.

Geneeskrachtige eigenschappen van walstro

Niet alle geneeskrachtige eigenschappen die in de oudheid aan het walstro werden toegeschreven, zijn vandaag bewezen. Veel van zijn kenmerken zijn echter door wetenschappelijk onderzoek bevestigd. Tegenwoordig wordt aangenomen dat het echt walstro de volgende eigenschappen heeft:

1. Ontstekingsremmende werking, die wordt geleverd door flavonoïden.
2. Oestrogene werking (dankzij steroïde saponinen, die eigenschappen hebben die vergelijkbaar zijn met die van vrouwelijke hormonen).
3. Zwak antiseptische werking, dankzij dezelfde saponinen en organische zuren.
4. Gal- en vochtafdrijvende eigenschappen.
5. Wondhelend effect.
6. Algemene versterkende werking dankzij de bovengenoemde vitamines en micro-elementen.

Bovendien heeft het kalmerende en bloedstelpendende eigenschappen. Het kan ook worden gebruikt als een natuurlijk laxeermiddel.

Kleefkruid heeft de volgende eigenschappen:

1. Antitumorwerking. Er zijn onderzoeken die aantonen dat het extract de cellen van kwaadaardige borsttumoren vernietigt, maar geen gezonde weefsels aantast. Deze werking wordt geleverd door diosmetine, een stof die in het kruid van kleefkruid voorkomt.
2. Antiproliferatieve eigenschappen, wat ook helpt bij het bestrijden van tumoren.
3. Schimmelwerende activiteit – vanwege het gehalte aan saponinen, die in de natuur nodig zijn om de plant tegen dergelijke micro-organismen te beschermen.

In de volksgeneeskunde staan ook de koortswerende eigenschappen van kleefkruid bekend. In Oost-Siberië werden afkooksels van het kruid in de oudheid gebruikt als anti-epilepticum. Deze eigenschappen van de plant zijn echter nog onvoldoende onderzocht.

Toepassing in de volksgeneeskunde

In de traditionele en moderne fytotherapie worden preparaten op basis van echt walstro of kleefkruid gebruikt bij de volgende aandoeningen:

1. Angina, bronchitis, verschillende luchtwegaandoeningen, tot aan longontsteking. In dergelijke gevallen wordt een infusie van het kruid walstro gebruikt – 2 theelepels gedroogde en fijngesneden bladeren en kruid overgieten met een glas kokend water, vervolgens 50–60 minuten laten trekken, filteren. De verkregen hoeveelheid verdeelt u in drie gelijke porties en drinkt u driemaal daags, onafhankelijk van de maaltijden.
2. Leveraandoeningen, waaronder ontstekingsachtige. Ze worden behandeld met een afkooksel – 1 eetlepel droge grondstof overgieten met een glas kokend water en op laag vuur 5 minuten verhitten. Vervolgens het middel afkoelen tot een aanvaardbare temperatuur, zeven en in gelijke porties driemaal daags innemen.
3. Erectiele disfunctie. Het wordt aanbevolen om vers sap van het bovengrondse deel van de plant in te nemen – 2 eetlepels minstens driemaal per dag, de duur van de kuur is ten minste een maand.
4. Angina pectoris. U moet een zwakke infusie van de wortelstok van kleefkruid bereiden – 20 g droog plantaardig materiaal op 0,5 l kokend water.
5. Pathologieën van het vrouwelijke voortplantingssysteem, waaronder fibromyoom, endometritis, amenorroe (pijnlijke menstruaties). Hiervoor bereidt u een infusie zoals hierboven beschreven en neemt u deze driemaal per dag in. Maar u kunt met dit kruid ook ontstekingsziekten van de kleine bekkenorganen behandelen. In dat geval giet u 4 eetlepels droog plantaardig materiaal over met 0,4 l kokend water, laat u het 4 uur in een thermoskan trekken, vervolgens zeven en toevoegen aan het badwater.
6. Baarmoederhalserosie. Een afkooksel van het kruid, de bladeren en bloemen van walstro wordt aanbevolen voor vaginale douches.
7. Borstaandoeningen. U kunt een infusie van het kruid innemen (2 theelepels grondstof op een glas kokend water) of een tot een papachtige massa fijngemaakte massa van verse bladeren van de plant op het probleemgebied aanbrengen.
8. Huidziekten zoals eczeem, sommige vormen van dermatitis, steenpuisten, abcessen en zelfs carcinoom. In dergelijke gevallen moet u de aangetaste huid insmeren met versgeperst sap van het kruid. Sommige moderne kruidendokters adviseren echter om hiervoor poeder van gedroogde bloemen van geel walstro te gebruiken. Daarvan moet u een zalf maken (door vaseline of ongezouten boter toe te voegen) voor ontstoken en met uitslag bedekte plekken.
9. Suikerziekte. Het wordt aanbevolen om versgeperst sap van het bovengrondse deel van de plant te drinken – 2 eetlepels na de hoofdmaaltijden, en u mag in geen geval honing toevoegen, omdat dit de effectiviteit van het middel zou verminderen.

Bovendien kunnen verschillende soorten preparaten van dit kruid worden gebruikt bij andere aandoeningen. Poeder van het gedroogde kruid walstro wordt bijvoorbeeld beschouwd als een effectief middel tegen dysenterie, omdat het antiseptische eigenschappen heeft.

Afkooksels en infusies van het kruid in verschillende concentraties worden voorgeschreven bij de behandeling van snijwonden en etteringen, alsook ernstige brandwonden. Omdat ze milde pijnstillende eigenschappen hebben in combinatie met een ontstekingsremmende werking, worden ze als kompres gebruikt bij de behandeling van jicht.

De aanwezigheid van ursolzuur in de samenstelling van kleefkruid maakt het mogelijk de infusie ervan te gebruiken bij de behandeling van nefritis, aandoeningen van het urogenitale systeem en de galwegen.

Kruidenmengsels met walstro

Dit kruid wordt niet alleen als zelfstandig medicijn gebruikt. Het maakt deel uit van verschillende medicinale mengsels. Ze worden allemaal op dezelfde manier bereid: 1 eetlepel van het mengsel van gedroogde, fijngemalen kruiden op 370 ml kokend water. Dit wordt drie uur lang laten trekken, vervolgens gezeefd en in verschillende porties driemaal daags ingenomen.

Voor het afbreken van oxalaat- en fosfaatstenen in de blaas wordt een mengsel bereid op basis van wortelstokken van kleefkruid, in gelijke verhoudingen genomen met meekrap, dillezaden, muntblaadjes en sint-janskruid, en berberisbessen. Dit middel wordt gedurende vier maanden in een kuur ingenomen, daarna wordt een pauze genomen en wordt een herhalingsonderzoek uitgevoerd. Indien nodig kan de kuur worden herhaald, maar alleen na overleg met een arts.

Voor het afbreken van galstenen wordt een mengsel bereid op basis van het kruid kleefkruid, dat in gelijke verhoudingen wordt gemengd met mariadistel, paardenstaart, herderstasje, kamillebloemen, maïszijde en preiwortel. Deze infusie wordt ook gedurende vier maanden ingenomen na overleg met een arts.

Mengsels op basis van kleefkruid kunnen zelfs ernstige vaatziekten zoals hemorragische vasculitis bestrijden. Ze kunnen ook effectief zijn bij cholecystitis buiten de acute fase, glomerulonefritis en andere aandoeningen.

Hoewel kleefkruid op zichzelf laxerende eigenschappen heeft, kan het in combinatie met andere kruiden juist worden gebruikt als middel tegen diarree. In dat geval wordt een mengsel bereid van kleefkruid, herderstasje, tijm en wortelstok van kweekgras. Maar men mag dit middel niet langdurig gebruiken, vooral niet als de oorzaak van de diarree niet is vastgesteld. Als het een bacteriële infectie betreft, vervangt de antiseptische en schimmeldodende werking van kleefkruid het gebruik van antibiotica niet!

Soorten geneeskrachtige bereidingen

Op basis van het kruid kleefkruid worden verschillende soorten geneeskrachtige middelen gemaakt. Voor uitwendig gebruik zijn er drie varianten:

1. Strooipoeder. Het bestaat uit gedroogd en fijngemalen materiaal verkregen uit het bovengrondse deel, namelijk het kruid, de bloemen en de bladeren. Het wordt gebruikt voor de behandeling van aandoeningen zoals dermatitis.
2. Pasta voor kompressen en omslagen, gemaakt van vers gemalen kruid en bloemen. Het wordt gebruikt als kompres bij alle huidziekten, maar is het meest effectief bij abcessen en etteringen.
3. Zalf. Deze wordt bereid op basis van vers kruid dat tot een pasta is gewreven of van gedroogd materiaal. In het eerste geval wordt het in een vijzel met verse boter gewreven. In het tweede geval kan vaseline of een andere neutrale vette basis worden gebruikt. Deze middelen zijn effectief bij alle dermatologische problemen.

Voor inwendig gebruik worden infusies, afkooksels, sap en alcoholtinctuur gebruikt. Minder vaak wordt thee van het kruid kleefkruid gebruikt.

Tinctuur

De tinctuur van walstro kan op water- of alcoholbasis zijn. In het eerste geval giet u een glas kokend water over 1 eetlepel van de grondstof en laat u dit enkele uren in een thermosfles trekken, waarna u het zeeft. De concentratie van werkzame stoffen kan worden geregeld door meer of minder plantaardig materiaal toe te voegen.

Voor een alcoholtinctuur gebruikt u ethylalcohol of wodka. Op 2 eetlepels plantaardig materiaal gebruikt u 0,4–0,5 l alcoholische basis. Laat het middel minimaal 4 weken trekken, gedurende deze tijd moet de container op een donkere plaats staan en moet u deze af en toe pakken en schudden.

Thee

U kunt dit middel zetten van zowel het kruid en de bladeren als van de bloemen van walstro. Op 1 theelepel neemt u een glas kokend water – de concentratie is lager dan bij een aftreksel. Om de smaak te verbeteren kunt u een beetje honing aan het drankje toevoegen.

Contra-indicaties voor gebruik

Dit kruid heeft niet veel contra-indicaties, de belangrijkste zijn individuele intolerantie en allergische reacties. U moet echter bedenken dat echt walstro een licht giftige plant is. De afkooksels, aftreksels en vooral het geconcentreerde sap mogen niet aan kinderen worden gegeven; het is gecontra-indiceerd tijdens zwangerschap en borstvoeding. Overigens mogen jonge moeders het ook niet gebruiken omdat het hormoonachtige stoffen bevat die het verloop van de zwangerschap kunnen beïnvloeden.

Vanwege het sterke diuretische effect moet u producten op basis van deze plant met voorzichtigheid gebruiken bij diabetes.

Interessante feiten

1. Walstro is een plant die al sinds de oudheid algemeen bekend is. Al in de oudheid was bekend dat het kleurende eigenschappen heeft en ook de eigenschap heeft om kaas te laten stremmen. In Engeland werd walstro echter ook gebruikt omdat de geur vlooien zou afschrikken. In die tijd werden matrassen gevuld met kruiden, en deze plant was daar altijd een van. Daarom luidt de oude Britse naam voor walstro Our Lady’s Bedstraw (wat vertaald kan worden als 'het strooien bed van Onze Lieve Vrouw').
2. Walstro heeft kleurende eigenschappen. Het werd gebruikt om stoffen een gele tint te geven. Het was ook een bestanddeel van haarverf – goedkoop en betaalbaar. Daarom is een andere Engelse naam voor dit kruid Maid’s Hair (wat vertaald wordt als 'haar van een meid').
3. In oude kruidenboeken staat ook dat walstro vermoeide reizigers kracht geeft en dat het verse sap kan worden gebruikt tegen allerlei huiduitslag.

Foto van walstro