Drakenkop: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Een pretentieloze kruidachtige plant met gestructureerde bloemen die lijken op de kop van een slang of draak met een open bek, is in veel landen van de wereld te vinden. Drakenkop is een uitstekende honingproducent, wordt door kruidkundigen gewaardeerd om zijn geneeskrachtige eigenschappen, door cosmetologen om zijn subtiele aroma, en door koks om zijn kruidige smaak.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

De plant is laag, bereikt nauwelijks 60-70 cm. De stengel is recht en stevig, wordt smaller van de basis naar de top. Daar vormen zich bloeiwijzen in paarse of blauwe tint. Af en toe komen witte bloemen voor.

De naam is samengesteld en komt van de samenvoeging van twee Latijnse woorden 'draak' en 'hoofd'. Maar er zijn veel meer volksnamen. Ze weerspiegelen eigenschappen of uiterlijk. Zo komen in verschillende regio's en landen de volgende benamingen voor:

• honingkruid;
• Turkse munt;
• blauwbloem;
• moederkruid;
• drakenkop.

Het gaat om dezelfde plant. Het is echter zo dat er verschillende variëteiten bestaan, die enigszins in uiterlijk verschillen. Sommige worden doelbewust gekweekt als medicinale planten of als sierplanten voor de tuin. Ondanks de verschillen in het uiterlijk van de bladeren en de grootte van de plant zelf, zijn de bloemen qua vorm zeer vergelijkbaar en lijken ze op de kop van een sissende slang of draak. Het rijpende nootvormige zaadje lijkt ook op een mythisch beest, omdat het een langwerpige vorm heeft en twee lichte vlekjes die op ogen lijken.

Soorten

Alle variëteiten behoren tot de familie Lipbloemen (Lamiaceae), en zijn pretentieloos wat betreft groeiomstandigheden. Er zijn iets meer dan 40 soorten. Bij alle valt de bloeitijd in de periode van begin juli tot eind augustus; in september worden al zaden gevormd.

Interessant: De plant bloeit in lagen, beginnend vanaf de onderste, en kan tot 500 bloemen per seizoen produceren.

De meest bekende en gewilde zijn 6 soorten.

1. De Moldavische is zeer pretentieloos. Hij verdraagt goed droogte, overvochtigheid en strenge vorst. De meest pretentieloze soort, komt in veel landen voor en vestigt zich bij voorkeur langs wateroevers. Hij onderscheidt zich van andere soorten door een uitgerekte bloeiperiode. De eerste knoppen verschijnen half juli en blijven bijna tot de vorst met bloemen verblijden.
2. De Ponikajusjtsjij is verspreid in de regio's Siberië, de Wolgaregio, de Zwarte Zee-regio's en het Verre Oosten. De geopende bloemen hebben een zachtpaarse tint en krijgen bij het verwelken een blauwe kleur. Hij leeft 1–2 jaar, afhankelijk van de habitat. In de volksgeneeskunde worden alle delen van de plant gebruikt, die een sterk kalmerende werking hebben.
3. De Timjanotsvetkovyj herkent men aan de vroege bloei. Hij opent de kelkjes van de bloeiwijzen al in het begin van de lente, midden in de zomer rijpen de driehoekige donkere zaden. Op de stengel zijn duidelijk etages te zien, waar in bladrozetten de bloemen in een kring zijn gerangschikt. Hij komt het meest voor in de Kaukasus en in Kazachstan. Soms vindt men hem bij huizen en langs wegen, daar verschijnt hij als verwilderd, maar in zijn normale omgeving geeft hij de voorkeur aan vochtige laagtes.
4. De Rjojsja is een vaste plant, de hoogste van alle vertegenwoordigers van de familie. De felblauwe bloemen met een kenmerkende vorm zijn van verre zichtbaar. Hij geeft de voorkeur aan rotsachtige hellingen, steppevlakten en heuvelvoeten. Hij komt voor in de Kaukasus, Centraal-Azië en de middenzone van Rusland. Hij wordt vaak als sierplant gebruikt, vanwege zijn vermogen om bijen aan te trekken en tegelijkertijd met zijn kruidige geur ongedierte af te schrikken.
5. De Tsjoezjezemnyj komt in Rusland alleen voor in Siberië. Het belangrijkste verspreidingsgebied is China, Mongolië. Hij onderscheidt zich door een krachtige, goed ontwikkelde wortel. De hoogte van de plant varieert afhankelijk van de levensomstandigheden. Hij groeit graag op rotsachtige bodem. In de volksgeneeskunde vertoont hij dualiteit. Een verschillende concentratie van het aftreksel onderdrukt of stimuleert het zenuwstelsel, daarom wordt het kruidenaftreksel strikt volgens de instructies gebruikt.
6. De Krupnotsvetkovyj of Altajskij onderscheidt zich door mooie felblauwe bloemen. Het is een vaste plant die de voorkeur geeft aan vochtige, losse, mineraalrijke bodems. Hij behoort tot de honingplanten en heeft een sterke citroengeur.

Het verspreidingsgebied van de Zmjeegolovnik is zeer breed – van Centraal-Azië en China tot de Siberische vlakten. Ondanks de verschillen in uiterlijk en levensduur, bezitten alle variëteiten geneeskrachtige eigenschappen en verjagen ze met hun sterke geur tuin- en moestuinplagen. In volksrecepten wordt het gehele bovengrondse deel van de plant gebruikt.

De Zmjeegolovnik is aangepast voor teelt in cultuur. Voor dit doel zijn de volgende variëteiten gekweekt:

• Albion;
• Egoist;
• Gorynytsj;
• Aroma 1 en 2;
• Gorgona.

Ze zijn groter dan wilde exemplaren en hebben een meer uitgesproken geur van bloemen en bladeren.

Oogst en opslag

De meest waardevolle grondstof wordt verkregen bij de oogst aan het begin van de bloei. U kiest hiervoor een droge, zonnige dag en snijdt het bovenste deel van de plant af, ongeveer 1/3 of iets meer van de hoogte, samen met bladeren en bloemen. Soms gebruikt u voor complexe mengsels het materiaal zonder stengel, dat u met de hand verzamelt. Bij elke soort verschilt het tijdstip van de knopvorming enigszins; u moet zich oriënteren op begin juli. Alleen bij de Timjanotsvetkovyj begint de bloei in het voorjaar, waarmee u bij de oogst beslist rekening moet houden.

Men droogt de voorraden op een schaduwrijke, goed geventileerde plaats, zonder toegang van zonlicht. Voor volledige droging is 2–3 dagen nodig bij goed weer. De plant bevat veel vetzuren en etherische oliën die in de cosmetica gewaardeerd worden, daarom wordt bij industriële verwerking de rauwe massa verwerkt. Dit moet zo snel mogelijk na het oogsten gebeuren om te voorkomen dat de lichte fracties vervluchtigen.

Chemische samenstelling

Het kan in details enigszins verschillen, afhankelijk van de soort en de groeiplaats. De gemeenschappelijke elementen van alle variëteiten zijn:

• looistoffen;
• cumarine;
• flavonoïden;
• etherische oliën;
• fructose;
• glucose;
• glutaminezuur en asparaginezuur;
• magnesium;
• ijzer;
• zink;
• kalium;
• alkaloïden;
• oliezuur, linoleenzuur, palmitinezuur.

Let wel: de nuttige stoffen zijn ongelijkmatig verdeeld in de plant, bijvoorbeeld de meeste micro-elementen zijn geconcentreerd in het wortelstelsel, en de etherische oliën in de bladeren en bloemen.

Geneeskrachtige eigenschappen van drakenkop

Veel hangt af van de plantensoort, elk heeft zijn eigen kenmerken die worden gebruikt bij de behandeling van ziekten.

Meestal wordt de Moldavische soort geoogst. Hij heeft de breedste werking, wordt gewaardeerd om zijn milde effect op de meeste lichaamssystemen en is opgenomen in kalmerende, krampstillende, pijnstillende en ontstekingsremmende mengsels. De plant heeft een sterke antibacteriële, samentrekkende en wondhelende werking. Het wordt gebruikt bij de behandeling van neus- en keelholte, hartziekten, plotselinge drukpieken met hoge waarden, depressieve toestanden, energieverlies. Tincturen en aftreksels op basis van drakenkop zijn effectief bij bloedarmoede, maagaandoeningen en eetluststoornissen.

De uitheemse honingplant wordt geplant om bijen aan te trekken en wordt gebruikt als bloedstelpend en antitumormiddel. Er worden aftreksels van gemaakt om de symptomen van gastritis te verlichten, de bloeddruk te stabiliseren en het emotionele evenwicht te herstellen. In de vorm van kompressen wordt het gebruikt om ontstekingen te behandelen en werkt het als een antibacteriële stof. Het wordt zeer gewaardeerd in de cosmetica vanwege de overvloed aan etherische oliën en het vermogen om huidirritaties te verlichten.

De drakenkop van Ruysch wordt als sierplant gekweekt. Het wordt ook op industriële schaal verbouwd, waarbij de olie uit de zaden wordt gebruikt in de verf- en lakindustrie. Geneesmiddelen die bladeren, bloemen en het bovenste deel van de plant bevatten, worden gebruikt om hoofdpijn te verlichten, de potentie te versterken en de werking van het maag-darmkanaal te stabiliseren. Het aftreksel is effectief tijdens griepepidemieën en luchtwegaandoeningen als algemeen versterkend en immuunverhogend middel. Kompressen met de tinctuur verlichten pijn bij artritis en reuma.

De tijmbloemige soort heeft een krampstillende en wondhelende werking, is nuttig bij vaatkrampen en darmkolieken. Het aftreksel stopt snel diarree en heeft tegelijkertijd een antibacteriële werking. Kompressen verlichten jeuk bij schurft en stoppen de verspreiding naar andere delen van het lichaam.

Hangend moederkruid heeft een milde kalmerende werking. Het wordt ook gebruikt in combinatietherapie bij longtuberculose en vrouwelijke aandoeningen. Preparaten op basis ervan verlichten hoofdpijn, voorkomen migraineaanvallen en verhogen de weerstand van het lichaam tijdens perioden van massale luchtweginfecties. Baden met afkooksel worden aanbevolen bij reumatische pijn. Het aftreksel wordt gebruikt voor mondspoelingen bij gingivitis en stomatitis. Het wordt oraal ingenomen volgens een schema bij nefritis en gastro-enteritis.

Grootbloemige Turkse munt is effectief bij neuralgie, kiespijn, spier- en vaatkrampen. Het kan worden gebruikt als een mild laxeermiddel. De etherische olie van de plant kan de ontwikkeling van pathogene schimmels snel onderdrukken en preventief werken tijdens griepepidemieën en SARS. Het bijzondere is dat pathogene flora geen resistentie tegen slangekop kan ontwikkelen. Het wordt gewaardeerd als een pittig kruid bij het inblikken en in de zoetwarenindustrie.

Belangrijk: De Altai-variëteit wordt beschouwd als een van de beste honingplanten; de honing is bijna helder, zeer aromatisch, met een citroengeur. Het behoudt de geneeskrachtige eigenschappen van de plant.

Kruidendokters raden aan elke soort apart te verzamelen en te bereiden, omdat ze een verschillende werking op het lichaam hebben en effectief zijn bij verschillende ziekten. Uitzondering zijn versterkende mengsels.

Moldavische drakenkop in de volksgeneeskunde: recepten

De plant wordt gebruikt voor het bereiden van afkooksels, tincturen, voor baden, kompressen en omslagen.

Aftreksel

Het wordt bereid op alcoholbasis. U kunt het vervangen door wodka of dubbel gedistilleerde maneschijn. Verhoudingen: 1 eetlepel droge grondstof op 200 ml vloeistof. Laat 3-5 dagen op een donkere plaats staan. Neem 1 theelepel, ingenomen met water. Het wordt gebruikt bij algemene zwakte en maag-darmziekten.

Waterinfusie is effectief bij ontstekingen van de mondholte, als omslag bij wonden, kneuzingen en huidontstekingen. Zet 1 eetlepel met een glas kokend water, laat 15 minuten staan, neem drie keer per dag een half glas bij maag-, nier- en urinewegaandoeningen. Het infuus geeft goede resultaten bij migraine, verkoudheid en neuralgie.

Afkooksel

Effectief bij nierziekten. Bereid met 2 eetlepels bladeren en bloemen op 400 ml water. Laat 20 minuten sudderen in een waterbad, afkoelen en zeven.

Belangrijk: Infusies en afkooksels zijn niet langer dan 24 uur houdbaar. Daarna verliezen ze hun geneeskrachtige eigenschappen.

Genezende thee

Het verwarmt, kalmeert, verlicht chronische vermoeidheid en de gevolgen van stress. Het wordt warm gedronken. Een mengsel van gelijke delen slangekop, oregano en munt, in totaal 3 eetlepels, wordt overgoten met kokend water en 10 minuten laten trekken. U kunt het in elke hoeveelheid drinken in plaats van de gebruikelijke dagelijkse dranken. De thee versterkt het immuunsysteem en wordt aanbevolen tijdens de menopauze om emotionele uitbarstingen te verminderen.

Vitamine-drank

U neemt voor 1 liter kokend water 2–3 lepels honingkruid, 150 ml cranberrysap en 1 eetlepel honing van elke soort. U laat het kruid eerst 2–5 minuten in het kokende water trekken en zeef het dan. U voegt de overige ingrediënten aan de infusie toe. Het beste is om dit drankje portiegewijs te bereiden, omdat u het warm drinkt. Als het afkoelt, verliest het het grootste deel van zijn aroma en heilzame eigenschappen.

Tinctuur bij hypertensieve crises

Het middel helpt de bloeddruk te stabiliseren en een plotselinge stijging ervan te voorkomen bij stress of als reactie op weersveranderingen. Voor de bereiding neemt u 0,5 kopje gemalen wortel op 5 kopjes wodka of verdunde alcohol. De bereidingstijd van de tinctuur is 15 dagen. U laat het trekken en bewaart het op een donkere, koele plaats. U neemt het in een kuur van 30 dagen, 35–40 druppels voor het slapengaan, alleen met water weggespoeld. Mengen met melk, thee of compote is niet wenselijk. Onverdund wordt de tinctuur gebruikt om pijnlijke gewrichten in te wrijven.

Kompres

Van de gestoomde kruiden vormt u een dunne koek en brengt u deze aan op kneuzingen. U bedekt het kompres met katoenen doek, maar u isoleert het niet.

Inhalatie

De krampstillende en ontstekingsremmende werking van de plant kalmeert de hoest uitstekend, verdunt het slijm, vermindert vaatkrampen en vergemakkelijkt de ademhaling gedurende het grootste deel van de nacht. U plaatst 2–3 eetlepels gedroogd kruid in een kleine geëmailleerde pan of pollepel en giet er kokend water overheen tot 2–3 cm hoog. U voert de inhalatie 5–7 minuten uit tot de infusie is afgekoeld. Om het effect te vergroten, moet u uw hoofd met een handdoek bedekken, waardoor u een tentje boven de pan maakt.

Badje

De procedure is nuttig bij blaasontsteking en aandoeningen van de vrouwelijke geslachtsorganen. U voert deze uit in zittende positie. U heeft een emmer kokend water en 200 g droge bladeren met bloemen nodig. U plaatst het kruid in het kokende water en laat het staan tot het een comfortabele temperatuur van 30–40 graden heeft bereikt. Daarna giet u het mengsel in een teiltje. De sessie duurt niet langer dan 10 minuten.

Massageolie

Het is gemakkelijk thuis te bereiden. De basis is elke plantaardige olie. Meestal wordt koudgeperste olijfolie gebruikt. U giet de olie over een portie verse kruiden en zet het 3 dagen op een donkere, koele plaats. Voor een betere oplossing van de werkzame stoffen schudt u de container elke dag. Daarna perst u het materiaal uit, giet u met dezelfde olie over een verse portie gedroogde bladeren. U herhaalt de procedure driemaal. Na 9 dagen kan de verkregen olie worden gebruikt voor massage.

Toepassing van het kruid drakenkop

De plant wordt als tamelijk algemeen beschouwd. U hoeft niet door natte laagtes te jagen om er kostbare stengeltjes te zoeken. Het groeit in hele velden en wordt in de meeste gevallen gewoon gemaaid. Zo'n hoeveelheid grondstof is voldoende voor elk doel – medicinaal, culinair, cosmetisch. De sterke citroengeur en kruidige smaak maken het mogelijk om honingkruid als een zelfstandig specerij te gebruiken of in aromatische mengsels samen met peper, kardamon, laurier- en bessenblad.

Keuken

Drakekop wordt niet voor niets Turkse melisse genoemd. Het heeft een fijne maar aanhoudende citroengeur. Bij de Altaj-variëteit is die vermengd met honingtinten. De blaadjes worden in gestrekte toestand gedroogd en een jaar lang bewaard, en toegevoegd aan thee, vruchtensap, fruit- en bessencompote. Vers worden ze gebruikt bij het inleggen van komkommers, tomaten, watermeloenen, om ze een pittig aroma te geven. In sommige worsten wordt ook een beetje honingkruid toegevoegd, en dit is al een erkend recept.

De plant wordt toegevoegd aan mousses, gelei, visbouillons, vleesgerechten, kvas. Het maakt deel uit van kruidenmengsels voor de productie van vermout, kruidenbalsems en tincturen.

Denkt u eraan: Bij het koken verdwijnt het aroma en de smaak bijna, daarom voegt men de kruiden toe aan een reeds bereid maar nog heet gerecht.

Drakekop combineert uitstekend met de volgende kruiden en specerijen:

• venkel;
• anijs;
• estragon;
• munt;
• kruidnagel;
• steranijs;
• kaneel;
• lavas.

Met toevoeging van Turkse melisse wordt een aromatisch citroenzout bereid, waarin ook peper en citroenschil zitten. In combinatie met tijm en majoraan dient de plant als een uitstekende aanvulling op gehakt of in folie gebakken vis.

Cosmetica

De etherische oliën van de plant zijn zeer stabiel en hebben een rijke geur, daarom worden ze gebruikt voor de productie van dure parfums en eau de parfum, zeep, massageolie. Afkooksels en infusies kunnen zelf worden gemaakt en worden gebruikt voor het spoelen van haar, het wassen van het gezicht en de preventie van huidontstekingen. Regelmatig gebruik verbetert de teint, verhoogt de elasticiteit van de huid en verlicht irritaties. Het spoelen versterkt het haar over de hele lengte, voorkomt haaruitval en elimineert gespleten punten.

Contra-indicaties voor gebruik

Er zijn er bijna geen, behalve individuele intolerantie. Met voorzichtigheid moet men de plant gebruiken in de voeding tijdens zwangerschap en borstvoeding. Het wordt niet aanbevolen om het te gebruiken tijdens verergering van ziekten van het spijsverteringsstelsel.

Drakenkop in uw eigen tuin

Om niet elk jaar over heuveltjes te springen op zoek naar de benodigde plant, kan men hem eenvoudig planten in de tuin of op het erf. Hij is pretentieloos, past zich snel aan alle klimatologische omstandigheden aan en is niet bang voor vorst. Men hoeft zich ook niet bezig te houden met zaailingen. Elke vorm van drakekop wordt direct op de vaste plek gezaaid aan het begin van de lente na de vorstperiode. De Altaj-soort wordt al lang als sierplant beschouwd en wordt gebruikt voor groene borders, in rotstuinen en in gemengde bloemperken als omlijningselement. Dat levert een driedubbel voordeel op:

1. Altijd binnen handbereik: een aromatisch kruid en een geneeskrachtig middel.
2. De geur van de plant trekt bijen aan, dus men kan bestoven plantensoorten planten.
3. Ongedierte, waaronder bladluizen, slakken en tuinmieren, houdt niet van de fytonciden die door de drakekop worden afgescheiden en verlaat het gebied waar hij groeit.

Drakekop is een waardevolle medicinale plant en een aromatisch kruid. Het zal een prachtige aanvulling zijn op de huisapotheek, variatie brengen in desserts, dranken en hoofdgerechten, ongedierte afschrikken en de tuin versieren.

Foto van de drakekop