Echinacea: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Echinacea is een plant die oorspronkelijk uit Noord-Amerika komt. Alle soorten bloeien prachtig, daarom worden ze, net als andere vertegenwoordigers van de Asteraceae-familie, vaak voor sierdoeleinden gekweekt. Echinacea is echter een natuurlijk adaptogeen en heeft vele nuttige eigenschappen die zowel in de farmaceutische industrie als in de volksgeneeskunde worden gebruikt.

Chemische samenstelling

Zowel het bovengrondse deel van de plant als de wortel van Echinacea bevatten veel nuttige stoffen die haar eigenschappen bepalen.

De chemische samenstelling van het bovengrondse deel (stengel, bladeren, bloemen) en de wortelstok moet apart worden bekeken. Het kruid van Echinacea purpurea bevat:

1. Flavonoïden zijn stoffen met ontstekingsremmende eigenschappen en spelen een belangrijke rol in de behandeling en preventie van verschillende ziekten, waaronder kanker. Echinacea bevat rutine en quercetine, die onmisbaar zijn voor het normaliseren van de hartfunctie en het verbeteren van de conditie van de bloedvaten.
2. Polysachariden. Ze fungeren niet alleen als de belangrijkste energiebron, maar vervullen ook een beschermende functie – ze beschermen de orgaanwanden tegen mechanische schade en voorkomen dat virussen cellen binnendringen.
3. Saponinen. In de farmacologie worden ze gebruikt als basis voor de productie van synthetische hormonen. Ze hebben ook antioxiderende eigenschappen en een zwakke fungicide activiteit.
4. Hydroxykaneelzuren – bijvoorbeeld cafeïnezuur, dat naast andere eigenschappen ook antivirale werking heeft.
5. Fytosterolen. Dit zijn hormoonachtige stoffen die in het lichaam dezelfde rol spelen als menselijke geslachtshormonen.

De bladeren bevatten enkele specifieke antioxidanten en glycosiden die alleen in Echinacea voorkomen – bijvoorbeeld echinaçine, echinologn, echinacoside (men denkt dat de laatste ook antibacteriële activiteit heeft, maar deze kwestie vereist verder onderzoek). Het kruid en de stengels van de plant bevatten ook verschillende organische zuren die nodig zijn voor stofwisselingsprocessen, looizuren en harsen.

De wortel van Echinacea wordt ook gebruikt als medicinale grondstof. Het bevat:

1. Inuline. Deze stof wordt niet door de mens verteerd, maar speelt een zeer belangrijke rol – het zijn in wezen voedingsvezels die als prebioticum fungeren. Ze helpen de darmflora te normaliseren. Bovendien helpt inuline de koolhydraat- en lipidenstofwisseling te reguleren, juist daarom is het belangrijk voor mensen met suikerziekte. In de wortel zit tot 6%.
2. Glucose is een koolhydraat dat ook noodzakelijk is voor het lichaam. In de wortel van echinacea zit tot 7%.
3. Etherische oliën, die de plant een specifiek aroma geven.
4. Vetzuren, noodzakelijk voor de stofwisselingsprocessen.
5. Fenolcarbonzuren. In hun betekenis doen ze niet onder voor flavonoïden. In het bijzonder hebben ze ook ontstekingsremmende eigenschappen, maar ze werken koortswerend en desinfecterend. Sommige ervan worden gebruikt als antireumatisch middel, en ze kunnen ook pijn bij neuralgie verlichten.
6. Betaïne. Het is een hepatoprotector, dat wil zeggen het beschermt de levercellen tegen verschillende agressieve invloeden. In de cosmetologie worden de hydraterende eigenschappen ervan gebruikt.

Zowel in de bladeren van echinacea als in de wortels zitten veel nuttige enzymen, evenals een hele reeks macro- en micro-elementen, waaronder kalium, zink, calcium, selenium en andere. Er zijn veel aminozuren, waaronder essentiële.

De belangrijkste werkzame stoffen zijn dus fenolische verbindingen (cafeïnezuur en chlorogeenzuur, evenals het eerder genoemde echinacoside, dat volgens sommige gegevens antibacteriële activiteit vertoont, zij het zwak).

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

Hoewel de oorsprong van echinacea in Noord-Amerika ligt, wordt het tegenwoordig over heel Eurazië gekweekt. Er bestaan verschillende soorten, maar elke soort is een kruidachtige vaste plant. De gemiddelde hoogte van de rechtopstaande stengel is 50–100 cm, hoewel er variëteiten zijn tot 150 cm hoog. De wortelstok is een penwortel, kort maar stevig, met talrijke zijwortels die vrij vlezig zijn.

De stijve onderste bladeren van de plant vormen een rozet aan de wortel. Ze hebben een langwerpige vorm en een ruw oppervlak. De stengelbladeren zijn ook vrij smal en langwerpig, met scherpe punten, getande randen, maar licht behaard. De bloemen zijn verzameld in eindstandige hoofdjes met een diameter van 10–15 cm. De bloemen zelf zijn klein, met lange lintbloemen. Hun kleur hangt direct af van de specifieke variëteit. Bij de paarse echinacea zijn ze bijvoorbeeld donkerrood en lila. Maar er zijn ook variëteiten met roze en zelfs gele bloemen (blijkbaar worden de laatste daarom vaak rudbeckia genoemd).

Echinacea bloeit van midden zomer tot de herfst. Daarna verschijnen er vruchten (dit gebeurt in augustus-september), die een vierhoekig nootje zijn met een grijsbruine tint.

Soorten

In het wild zijn er, volgens verschillende schattingen, negen of tien soorten echinacea. In de tuin worden slechts enkele ervan gekweekt:

1. Smalbladige zonnehoed. Dit is een mooie plant met een stengelhoogte van tot 100 cm. Er zijn zowel variëteiten met rechtopstaande als met vertakte stengels. De vrij lange en langwerpige rozetbladeren onderscheiden zich door de aanwezigheid van vijf goed zichtbare reliëfaders aan de onderzijde. De stengelbladeren zijn langer naar de wortels toe en worden korter naar de top. Aan de onderzijde hebben ze ook reliëfaders, maar slechts drie. Voor medicinale doeleinden worden de wortels van deze echinaceavariëteit gebruikt (ze worden in de herfst opgegraven), evenals de knoppen, die midden in de zomer worden verzameld.
2. Purperrode zonnehoed is een vaste plant die tot 1 m hoog wordt. De wortels zijn kort en dunner in vergelijking met andere variëteiten. De stengels hebben een roodachtige tint. Bij de meeste soorten zijn ze kaal, maar er komen ook ruwbehaarde voor. De bladeren lijken in het algemeen op andere variëteiten, maar lijken stugger en ruwer, bovendien zijn ze groter – tot 20 cm lang. De bloemhoofdjes bereiken een lengte van 12 cm. De middens zijn erg donker, de lange lintbloemen hebben een paarse tint. Deze variëteit bloeit in september. In de geneeskunde worden zowel de bloeiwijzen, de wortels als het kruid gebruikt.
3. Bleke zonnehoed komt in het wild alleen in Amerika voor. In Russische omstandigheden wordt het ook in tuinen gekweekt, bijvoorbeeld op rotstuinen en in rotspartijen, omdat het van steenachtige grond houdt. Het is een hogere variëteit, hij bereikt een hoogte van 120 cm, de stengels zijn recht, hoewel er ook zwakvertakte voorkomen. De naam geeft al aan dat de bloemen niet zo helder zijn als bij andere soorten. Ze hebben een mooie roze tint, waardoor de bleke zonnehoed niet alleen als medicinale, maar ook als sierplant wordt gekweekt, temeer omdat hij er goed uitziet in boeketten en lang houdbaar is als snijbloem.
4. Paradoxale zonnehoed lijkt uiterlijk sterk op Rudbeckia, omdat hij zich van de andere variëteiten onderscheidt door de gele kleur van de bloemblaadjes bij een donkerbruin bloemhoofd. De lintbloemen zijn als het ware naar beneden gebogen, waardoor de bloemhoofdjes visueel kleiner lijken, hoewel de diameter over het algemeen even groot is als bij andere soorten. Alleen bij de paradoxale zonnehoed wordt deze vorm en tint van de bloemen waargenomen, wat hem uniek maakt.
5. Tennessee-zonnehoed. Dit is een relatief laagblijvende variëteit, die zelden hoger wordt dan 75 cm. Het onderscheidt zich door donkergroene lancetvormige bladeren. Bovendien heeft het, in vergelijking met andere variëteiten, een relatief klein aantal bloemen per bloemhoofdje. Daarbij staan ze allemaal op vrijwel gelijke afstand van elkaar, waardoor de bloeiende plant van veraf lijkt op een donkere zon met roze lange stralen.

In de geneeskunde worden slechts drie soorten echinacea gebruikt – smalbladige, bleke en paarse, waarbij de laatste het meest voorkomt. In de wortelstok van de bleke en smalbladige echinacea zit echter een uniek bestanddeel – fytomelanine, dat een antioxidant is en eigenschappen van een cytoprotector heeft (d.w.z. het beschermt de lichaamscellen tegen agressieve invloeden). In het vervolg, tenzij anders vermeld, hebben we het over de paarse echinacea.

Oogst en opslag

In Rusland en Oekraïne is de paarse echinacea geen farmacopeeplant. Daarom worden er geen strenge kwaliteitseisen gesteld aan het geneeskrachtige plantmateriaal, behalve de ecologische zuiverheid. Men kan het ook zelf verzamelen als men echinacea in eigen tuin kweekt.

De verzameling van de bloemmandjes voor farmaceutische doeleinden vindt plaats tijdens de bloeiperiode, dat wil zeggen vanaf half juli. De wortelstokken mogen pas vanaf oktober worden uitgegraven.

De stengels moeten op een hoogte van 25–35 cm worden afgesneden. Zowel bladeren als stengels en bloemen worden bij voorkeur vroeg in de ochtend verzameld. Vervolgens wordt het materiaal gesorteerd, gesneden en gedroogd – het best in een geventileerde donkere ruimte, maar ook onder een afdak kan. Het belangrijkste is dat de zonnestralen er niet bij kunnen, omdat die de nuttige stoffen afbreken. De wortelstokken worden gewassen, gedroogd, opnieuw gesorteerd, vervolgens gesneden en in de zon gedroogd. Men kan ook groentedrogers gebruiken, maar alleen op een lage stand, bij een temperatuur van 40–60 graden.

Net als ander plantaardig materiaal moeten zowel het kruid, de bloemen als de wortels worden bewaard in linnen zakjes of papieren zakken, op een droge plaats die goed beschermd is tegen zonlicht.

Soms wordt uit verse kruiden en bloemen sap gemaakt, dat wordt gemengd met een alcoholbasis en in de koelkast maximaal twee maanden wordt bewaard. Dit sap heeft een hoge concentratie actieve stoffen en wordt voornamelijk gebruikt voor versnelde wondgenezing.

Geneeskrachtige eigenschappen van Echinacea

Momenteel blijven wetenschappers de eigenschappen van echinacea onderzoeken, omdat het als een zeer veelbelovende plant wordt beschouwd. Het heeft met name de volgende eigenschappen:

1. Bevordert de natuurlijke immuniteit omdat het fagocyten activeert (dit zijn de beschermende cellen van het immuunsysteem zelf).
2. Heeft een ontstekingsremmende en antioxiderende werking.
3. Bevordert de snelle genezing van brandwonden, zweren en verschillende wonden.
4. Heeft een zwakke antivirale en antibacteriële werking, waardoor het kan worden gebruikt in de combinatietherapie van infectieziekten, bij furunculose, voor de behandeling van karbonkels, abcessen, enz.
5. Heeft een membraanstabiliserende werking.
6. Is effectief bij de behandeling van auto-immuunziekten (bijv. reumatoïde artritis, sommige vormen van hepatitis).

Bovendien bevat echinacea een component als cis-1,8-pentadecadieen. Men neemt aan dat het antitumoreigenschappen heeft, maar die zijn nog niet volledig onderzocht. In de toekomst zou echinacea kunnen worden gebruikt voor de behandeling van kanker.

Voor vrouwen

Het bovengrondse deel van echinacea bevat fytosterolen, die helpen de hormonale balans te normaliseren, de menstruatiecyclus te herstellen, pijnlijk PMS te verlichten en de toestand tijdens de menopauze aanzienlijk te verbeteren. Bovendien werken fytosterolen op dezelfde manier als natuurlijke hormonen, zonder de bijwerkingen die typisch zijn voor synthetische geneesmiddelen in deze categorie.

Bovendien hebben echinaceapreparaten zich goed bewezen bij de behandeling van gynaecologische aandoeningen van inflammatoire aard.

Voor mannen

Voor mannen zijn echinaceapreparaten om twee redenen interessant. Ten eerste vanwege de gunstige werking van de actieve stoffen van de plant op het cardiovasculaire systeem. Mannen hebben immers het vaakst last van stoornissen in de bloedsomloop en hartproblemen. Ten tweede vanwege de ontstekingsremmende eigenschappen, die het mogelijk maken echinacea te gebruiken voor de behandeling van prostatitis.

Tijdens de zwangerschap

De bovengenoemde componenten maken echinacea tot een tonisch middel. Daarom zijn preparaten op basis van deze plant gecontra-indiceerd voor aanstaande moeders, om een miskraam of vroeggeboorte te voorkomen.

Tijdens de borstvoeding

Tijdens de eerste twee maanden van de borstvoeding mogen jonge moeders geen kruidenpreparaten gebruiken om allergieën te voorkomen. Later mag echinacea alleen worden ingenomen op voorschrift van een arts, omdat het een stimulerend effect op het kind kan hebben.

Voor kinderen

Er wordt aangenomen dat echinacea over het algemeen gecontra-indiceerd is voor kinderen tot twee jaar vanwege het hoge risico op allergische reacties. Later echter krijgen kleuters en jongere schoolkinderen echinacea als adaptogeen, net als eleutherokok. Maar eerst moet men controleren of het kind er geen allergische reactie op heeft, dus geef het eerst in kleine hoeveelheden en let op of er geen uitslag ontstaat.

Thee met echinacea of een kleine hoeveelheid aftreksel helpt schoolkinderen zich beter te concentreren. Het versterkt ook het immuunsysteem, geeft energie en verbetert zelfs het geheugen.

Bij gewichtsverlies

De stoffen in echinacea dragen bij aan een verbetering van de koolhydraat- en vetstofwisseling – dit zijn inuline, cafeïnezuur en enkele andere componenten. Op zichzelf helpt echinacea niet om overtollige kilo's kwijt te raken, maar het versterkt de effectiviteit van andere maatregelen – het hoofddieet en sporten. Thee op basis van echinacea verbetert de stofwisseling en verwijdert schadelijke stoffen. Bovendien kunnen verse kruiden en bladeren van echinacea worden gebruikt als een biologisch actief voedingssupplement. Zo worden er groentesalades mee gemaakt, gemengd met andere gezonde ingrediënten zoals cichorei.

Echinacea in de volksgeneeskunde

In de volksgeneeskunde worden zowel een waterig als een alcoholisch aftreksel van deze plant veel gebruikt, evenals een olieaftreksel, zalf, thee, diverse kruidenmengsels enz. Elk van deze middelen heeft zijn eigen toepassingsgebied, maar meestal wordt juist een alcoholische tinctuur gebruikt voor de behandeling. Deze heeft het breedste werkingsspectrum, onder meer bij gastritis en andere ontstekingsaandoeningen van het maag-darmkanaal, obstipatie en ontstekingen van de bekkenorganen. Deze is ook effectief bij bronchitis, keelontsteking en herpes, en wordt zelfs gebruikt bij de complexe behandeling van longontsteking (maar alleen naast antibiotica en andere middelen uit de reguliere geneeskunde, waaronder voorgeschreven medicijnen om de bronchiën te verwijden).

Waterige en olieachtige aftreksels worden beschouwd als goede middelen tegen auto-immuunziekten, reuma, artritis en gewrichtsaandoeningen. Ze werken beter bij verkoudheid, ongeacht of deze door bacteriële of virale infecties is veroorzaakt. Een waterig aftreksel kan ook langdurig worden gebruikt om de weerstand te versterken.

Een kant-en-klare alcoholische tinctuur van de wortel wordt gebruikt voor de behandeling van nieraandoeningen, waaronder het verwijderen van nierstenen. Deze helpt ook bij vaatspasmen. Sommige specialisten beschouwen deze als een goed middel bij astma.

In rauwe vorm wordt de plant gebruikt voor de behandeling van brandwonden en wonden. In dat geval zijn afkooksels ook effectief; hiermee worden omslagen en kompressen gemaakt.

Bij diabetes mellitus

Over het gebruik van echinacea bij de behandeling van diabetes mellitus bestaat geen eensgezindheid. Sommige kruidengeneeskundigen zijn van mening dat middelen op basis van deze plant bij diabetes in het algemeen gecontra-indiceerd zijn. Anderen menen dat een echinacea-tinctuur bij deze aandoening gunstig kan zijn, maar dat deze voorzichtig moet worden gebruikt. Het is het beste om hiervoor een alcoholische tinctuur van de wortel te nemen – 60 druppels per dag, verdeeld over 3 innames. Honing met echinacea wordt bij deze aandoening niet gebruikt.

Bij pancreatitis

Bij acute pancreatitis mag u niet met huismiddelen behandelen; u moet onmiddellijk gekwalificeerde medische hulp zoeken. Maar bij de chronische vorm van de aandoening kan een alcoholische echinacea-tinctuur helpen om de ontsteking van de alvleesklier te verlichten. Hiervoor drinkt men op de eerste dag in één keer 40 druppels van de tinctuur, verdund met een kleine hoeveelheid water, en verlaagt men daarna de dosering tot 20 druppels – driemaal per dag een half uur voor het eten. De behandelingskuur duurt niet langer dan 10 dagen, omdat anders de bloeddruk sterk kan stijgen.

Bij gastritis

Deze aandoening betekent dat er een ontstekingsproces op het maagslijmvlies aanwezig is. Tijdens een exacerbatie wordt echinacea niet gebruikt. Tijdens een remissie krijgen patiënten een alcoholisch aftreksel van de bloemen en bladeren van de plant, bereid volgens het onderstaande recept. Sommige kruidengeneeskundigen menen echter dat een olie-extract in zulke gevallen zelfs effectiever zal zijn.

U neemt niet meer dan 20 druppels driemaal daags. In dezelfde dosering wordt het middel gebruikt bij aandoeningen zoals maag- en darmzweren, colitis, enz. De kuur kan gedurende het jaar meerdere keren worden herhaald, maar alleen na overleg met een arts en indien er geen aandoeningen zoals hypertensie aanwezig zijn.

Voor de lever

Over het algemeen drinkt u voor een betere levergezondheid ofwel thee (1 kop per dag, verdeeld over drie doses), ofwel neemt u een tinctuur van echinacea niet op alcohol, maar op plantaardige olie. Deze wordt bereid in een verhouding van 1 deel plantaardig materiaal op 5 delen ongeraffineerde zonnebloem- of olijfolie. De tinctuur wordt driemaal daags 10 ml ingenomen, 2 uur na de hoofdmaaltijden.

Bij cystitis (blaasontsteking)

Dit ontstekingsproces wordt meestal veroorzaakt door een bacteriële infectie. Antibiotica worden gebruikt om deze te bestrijden. Echinacea wordt gebruikt als ondersteunend middel vanwege de ontstekingsremmende eigenschappen. Hiervoor bereidt u een waterige infusie van de bloemen. U neemt een handvol gedroogd materiaal en giet er 1 liter kokend water over. Het beste kunt u dit middel in een thermosfles laten trekken – deze houdt de temperatuur 8 uur vast. Voor gebruik wordt het middel gefilterd. U neemt het gedurende de dag in kleine porties, maximaal 100 ml. De behandelingskuur duurt 4–5 dagen, waarna de ontsteking meestal verdwijnt, maar indien nodig kan het na verloop van tijd worden herhaald.

Bij prostatitis

Bij deze aandoening gebruikt u een alcoholische tinctuur van de echinaceawortel, meestal kant-en-klaar – 20–30 druppels driemaal daags voor de maaltijd. De behandelingskuur duurt 10 dagen, daarna wordt een pauze genomen. Ook schrijven sommige artsen kant-en-klare tabletten voor die echinacea bevatten.

Tegen hoest

In de volksgeneeskunde wordt bij de behandeling van hoest het inwrijven met een alcoholische tinctuur in het longgebied als een goed middel beschouwd.

Bij verkoudheid

Bij verkoudheid en acute respiratoire virusinfecties wordt een echinacea-infusie als effectief beschouwd. U neemt driemaal daags een half glas, een halfuur voor de hoofdmaaltijden. Het middel wordt gedurende een kuur van minimaal 10 dagen ingenomen.

Bij koorts

Echinacea heeft op zichzelf geen sterke koortsverlagende werking. Het wordt gebruikt in de complexe therapie van infectieziekten die gepaard gaan met hoge koorts. Hiervoor neemt u de infusie zoals hierboven beschreven voor verkoudheid.

Bij bronchitis

De toepassing is dezelfde als voor elke aandoening die gepaard gaat met hoesten – inwrijven met een alcoholische tinctuur.

Voor het immuunsysteem

Voor deze doeleinden drinkt u ofwel thee, bereid volgens het onderstaande recept (1 kop per dag), ofwel een alcoholische tinctuur (20 druppels driemaal daags).

Bij oncologische aandoeningen

De effectiviteit van echinacea bij kanker is niet bewezen. Maar sommige kruidkundigen raden aan om een alcoholische tinctuur van de wortel te nemen – 20 druppels driemaal daags, verdund met een kleine hoeveelheid water.

Tegen papillomen

Echinacea zal niet helpen om een papilloma te verwijderen – dat kan alleen met het sap van stinkende gouwe (of nog beter, raadpleeg een dermatoloog om de uitwas in een kliniek te laten verwijderen). Maar echinacea helpt wel om de oorzaak van papillomen te bestrijden, namelijk het HPV-virus. Het feit is dat dit virus vaak jarenlang in het lichaam leeft zonder zich te uiten, maar actief wordt bij een verminderde immuniteit, terwijl echinacea het immuunsysteem kan versterken.

Neem daarvoor 15–20 druppels echinacea-tinctuur driemaal daags. De behandelingskuur duurt 10 dagen, daarna neemt u 5 dagen pauze en herhaalt u de inname.

Tegen herpes

Deze aandoening is van virale aard, daarom wordt echinacea bij de behandeling vooral gebruikt als ondersteunend middel dat de genezing van wondjes en scheurtjes bevordert. In dergelijke gevallen wordt een alcoholische tinctuur van echinacea-wortel als de optimale optie beschouwd. Deze desinfecteert wondjes en scheurtjes, verlicht pijn en neemt de ontstekingsverschijnselen weg.

Thuis bereidt u de tinctuur als volgt – neem verse wortels van de plant (200 g) en giet er 1 liter wodka of een 40% alcoholoplossing overheen. Laat dit middel 14 dagen trekken op een donkere en droge plaats. Schud de container regelmatig. Voor gebruik zeef u de tinctuur en verdunt u deze voor de behandeling van herpes in een verhouding van 1:3. Het wordt als uitwendig middel gebruikt – er worden kompressen van gemaakt op de aangetaste huidplekken.

Bij keelontsteking

Bij de behandeling van keelontsteking worden de ontstekingsremmende eigenschappen van echinacea gebruikt. In dit geval wordt zowel een afkooksel van echinacea als de tinctuur gebruikt. De tinctuur neemt u op dezelfde manier in als bij elke andere ontstekingsziekte – 40 druppels bij de eerste inname, daarna verlaagt u de dosering tot 20–25 druppels (tijdens een opflakkering drinkt u elke twee uur, daarna wordt de frequentie verlaagd).

Wat het afkooksel betreft, voor inwendig gebruik bereidt u het als volgt – 1 eetlepel gedroogde, gemalen grondstof op 0,5 liter kokend water. Plaats dit middel gedurende 20–30 minuten in een waterbad. Laat het afkooksel vervolgens afkoelen, zeef het en drink het gedurende de dag in kleine hoeveelheden.

U kunt het ook gebruiken om te gorgelen voor een ontstoken keel. Herhaal de procedure elke twee uur. Bereid het afkooksel zoals hierboven beschreven, neem 1 eetlepel, verdun met dezelfde hoeveelheid warm water en gorgel ermee. Bij de apotheek kunt u verpakte gedroogde echinacea kopen. In dat geval zet u het voor het gorgelen als thee – één zakje per kop kokend water.

Bij hypertensie

Echinacea purpurea wordt meestal gebruikt bij een lage bloeddruk, omdat het helpt deze te normaliseren. Daarom zijn middelen op basis van de wortels, bladeren en stengels van deze plant gecontra-indiceerd bij hypertensie (hoge bloeddruk).

In de volksgeneeskunde worden de bloemen van echinacea echter ook gebruikt bij een hoge bloeddruk. Neem daarvoor 100 g gedroogde bloemen, maal ze tot poeder en meng ze met 300 g honing. Dit middel wordt bij hypertensie letterlijk met 1 theelepel per dag gebruikt, toegevoegd aan kruidenthee.

Bij candidiasis

Deze aandoening is van schimmeloorsprong. De oorzaak ervan is een verminderde immuniteit, waardoor de opportunistische microflora (Candida-schimmels) zich actief begint te vermenigvuldigen. Echinaceatinctuur heeft uiteraard geen antischimmelwerking, maar wordt gebruikt als aanvullend middel in de combinatietherapie.

Allereerst helpt het ontstekingsprocessen te elimineren. Neem hiervoor bij de eerste inname 40 druppels van de alcoholtinctuur (kant-en-klaar of zelfgemaakt, volgens onderstaand recept), daarna 20 druppels driemaal daags. De behandelingskuur duurt 10 dagen. Daarna neemt u een week pauze. Indien nodig kan de kuur worden herhaald. De tinctuur wordt verdund met een kleine hoeveelheid water.

Een andere toepassingswijze is in een oplossing waarmee vaginale tampons worden doordrenkt (niet meer dan 20 druppels). De waterige oplossing van de tinctuur wordt ook gebruikt voor gynaecologische baden.

Echinaceatinctuur helpt ook de immuniteit te verhogen, door de oorzaak van spruw weg te nemen. Ter preventie van candidiasis neemt u 15 druppels tweemaal daags, toegevoegd aan groene of kruidenthee. De kuur is dezelfde als bij de behandeling van een acute aandoening: 10 dagen, daarna een pauze. Ook kunt u voor preventie echinaceathee drinken.

Soorten geneeskrachtige bereidingen

Op basis van echinacea worden een aftreksel, afkooksel, alcoholtinctuur, thee en verschillende middelen voor uitwendig gebruik gemaakt. En elk heeft zijn eigen bereidings- en gebruikskenmerken.

Aftreksel

Men neemt aan dat het waterige aftreksel van echinacea bijdraagt aan het verbeteren van de bloedsamenstelling, regeneratieve processen versnelt – bijvoorbeeld wondgenezing, herstel van weefsels na kneuzingen en breuken. Het aftreksel kan ook als uitwendig middel worden gebruikt – het wordt toegepast in de vorm van kompressen of lotions tegen eczeem, psoriasis en zelfs steenpuisten. Het bevordert ook het herstel van weefsels na brandwonden.

Het wordt als volgt bereid. Neem 1 eetlepel gedroogd, fijngemaakt echinaceakruid (als grondstof kunnen naast bladeren en stengels ook de bloemen van de plant worden gebruikt) en giet er 2 glazen kokend water bij. Laat het vervolgens een nacht staan in een thermoskan of in een geëmailleerde kom, afgedekt met een handdoek, zodat het middel langzamer afkoelt. Zeef het voor gebruik.

Tinctuur

Alcoholtinctuur van echinacea wordt ingenomen als middel tegen stress. Het draagt ook bij aan een verbetering van de cognitieve functie. Echinacea helpt beter te concentreren en verhoogt ook het werkvermogen.

Tincturen zijn er in twee soorten – op basis van het bovengrondse deel van de plant of op basis van de wortel. Zoals hierboven aangegeven, verschilt dergelijk grondmateriaal in chemische samenstelling. Thuis wordt vaker een tinctuur van bladeren en kruid gemaakt. Men neemt hetzij 200 g vers fijngemaakt materiaal, hetzij 50 g droog materiaal per 1 liter wodka. Laat het middel gedurende drie weken op een donkere plaats staan, af en toe schuddend. Zeef het voor gebruik. Tinctuur op basis van de wortel wordt vaker in fabrieksomstandigheden gemaakt.

Afkooksel

Deze toedieningsvorm wordt meestal gebruikt om het immuunsysteem te versterken. Ook wordt het als tonikum ingenomen. Het vermindert stress en bevordert de concentratie. U bereidt het als volgt: u vermaalt gedroogde bladeren, kruiden en bloemen van echinacea, neemt 1 theelepel van het mengsel en giet er een glas kokend water overheen. Vervolgens verwarmt u het nog 15-20 minuten op een laag vuur in een waterbad. Daarna laat u het middel nog een half uur trekken. U drinkt niet meer dan 1/3 glas, 3 keer per dag, voor de hoofdmaaltijden.

Thee

Men zegt dat dit middel helpt verkoudheid te voorkomen en ook kan worden gebruikt in de combinatietherapie van eczeem. U bereidt het als volgt: u neemt 2 theelepels gedroogde, fijngemalen wortel of evenveel echinaceakruid en giet er 2 glazen kokend water overheen. Laat het vervolgens 40 minuten trekken. Voor gebruik moet u het zeven.

Sommige fytotherapeuten gebruiken hiervoor bloemen: 3 gedroogde bloemen op dezelfde hoeveelheid kokend water.

Voor preventieve doeleinden drinkt u één kopje van deze thee per dag. Om de smaak te verbeteren, voegt u honing toe aan de drank. De behandelingskuur duurt ten minste een maand. Als u het gevoel heeft dat u ziek wordt, kunt u bij het begin van een verkoudheid 3 kopjes thee per dag nemen, zodat deze milder verloopt.

Zalf

Voor het genezen van brandwonden en wonden maakt u een zelfgemaakte zalf met een vette basis, gemengd met verse echinaceabloemen en -bladeren die tot een homogene massa zijn vermalen. U kunt ook een kleine hoeveelheid kant-en-klare tinctuur van de plant aan gekochte therapeutische crèmes en zalven toevoegen.

Olie

Dit middel wordt voornamelijk in de cosmetologie gebruikt, maar soms ook bij de behandeling van maagzweren. Het is in wezen een olieachtig extract van echinacea. Voor de bereiding neemt u 2 delen verse bloemen en plaatst u deze in een glazen container, waarna u ze overgiet met ongeraffineerde plantaardige olie (5 delen). Het middel wordt 3 weken op een donkere plaats bewaard. Het afgewerkte extract wordt gefilterd.

Toepassing in de cosmetologie

Echinacea purpurea wordt veel gebruikt in de cosmetologie voor de verzorging van de hand- en gezichtshuid. Er bestaan verschillende populaire recepten.

Lotion op basis van Echinacea

Het vermindert irritatie, heeft een kalmerende werking en versnelt bovendien de stofwisselingsprocessen. U bereidt het als volgt: u vermaalt 25 g droge grondstoffen (echinaceawortels en -bladeren) en mengt ze met 20 g gedroogde tandzaad en 20 g gedroogde kamillebloemen. Dit alles giet u met 250 ml alcoholische oplossing of wodka. De lotion wordt twee weken op een donkere en droge plaats bewaard, daarna zeeft u het. U kunt dit middel gebruiken om het gezicht na het wassen te deppen. De alcohol droogt een beetje uit, dus het middel is ideaal voor een vette huid.

Masker voor een problematische huid

U mengt 1 theelepel bloemenhoning met dezelfde hoeveelheid alcoholische tinctuur van echinaceawortel en voegt 1 eetlepel roggebloem toe. Het verkregen mengsel brengt u gedurende 10 minuten aan op een gereinigde gezichtshuid, waarna u het afspoelt met koud water en dept met lotion.

Bad

Dit middel helpt de conditie van de huid van het lichaam te verbeteren, heeft een antibacteriële werking, verlicht irritatie enz. Het wordt als volgt bereid: 5–6 theelepels fijngemalen droge bloemen en bladeren worden overgoten met 1 liter kokend water en een uur lang laten trekken. Daarna wordt het middel gezeefd en aan het bad toegevoegd. De duur van de behandeling is niet meer dan 15 minuten.

Handbad

Neem 2 eetlepels Echinacea-bladeren, giet er 1 liter kokend water overheen en laat het 1 uur trekken. Verdun het verkregen middel vervolgens met water tot 2,5 liter, voeg 100 g zeezout toe aan het aftreksel en dompel uw handen gedurende 20 minuten in het verkregen handbad.

Voor een droge huid

De hierboven beschreven olie op basis van Echinacea wordt gebruikt voor de verzorging van een droge huid. Neem de verkregen tinctuur en breng een kleine hoeveelheid aan op het gezicht met lichte cirkelvormige bewegingen. Laat de olie 3 minuten inwerken, verwijder daarna de niet-geabsorbeerde resten met een servet.

Voor het haar

Echinacea wordt ook gebruikt voor haarverzorging. Bijvoorbeeld, een aftreksel van dit kruid, gemengd met citroensap, wordt gebruikt voor het spoelen. Het maakt het haar gladder en glanzender.

Tegen roos

Tegen seborroe wordt het volgende middel gebruikt: verse bladeren en bloemen worden fijngemalen tot een homogene massa, gemengd met rauw eigeel, goed doorgeroerd en op de hoofdhuid aangebracht. Laat het masker een half uur zitten en spoel het daarna uit.

De voordelen van Echinacea-honing

Het is erg moeilijk om Echinacea-honing op de markt te vinden. Dat komt doordat het in relatief kleine hoeveelheden wordt verbouwd. Maar de plant bloeit aan het einde van de zomer, wanneer bijen een tekort aan voedsel hebben, dus veel wetenschappers en praktiserende imkers vinden dat het gericht moet worden geteeld. Echinacea-honing heeft alle heilzame eigenschappen van deze plant:

• draagt bij aan een betere bloedsamenstelling;
• normaliseert de leverfunctie;
• bestrijdt aandoeningen van de ademhalingsorganen;
• helpt gifstoffen uit het lichaam te verwijderen.

In het begin van de jaren 2000 zijn er onderzoeken uitgevoerd die aantoonden dat de consumptie van deze honing een positief effect had op de gezondheid van de opruimers van het Tsjernobyl-ongeval.

Bij gebrek aan echte Echinacea-honing kan de natuurlijke vervanger ervan worden gebruikt. Het wordt thuis als volgt bereid: meng natuurlijke bloemenhoning met gemalen (in een koffiemolen tot meel) droge bladeren en bloemen van Echinacea (in de verhouding 1 theelepel plantaardig materiaal op 3 theelepels honing). Dit middel heeft ook alle heilzame eigenschappen van honing en Echinacea. Het wordt 2–3 keer per dag 1 theelepel ingenomen, bij voorkeur met groene thee. Het helpt hoofdpijn te verlichten, de slaap te normaliseren en de bloeddruk te verlagen. Ook is deze honing een uitstekend middel tegen vitaminetekort.

Contra-indicaties voor gebruik

Een contra-indicatie voor het gebruik van echinacea is de aanwezigheid van longziekten zoals sarcoïdose en tuberculose. De preparaten ervan mogen niet worden ingenomen bij multiple sclerose en leukemie. Absolute contra-indicaties zijn ook zwangerschap en een allergische reactie op deze plant. Tijdens de borstvoeding is het gebruik van middelen op basis van echinacea alleen mogelijk na overleg met een arts.

Aan kinderen tot twee jaar wordt echinacea niet voorgeschreven vanwege een hoog risico op een allergische reactie. De alcoholische tinctuur mag bovendien niet worden gegeven tot de leeftijd van drie jaar.

Er moet ook worden opgemerkt dat echinacea lang niet met alle geneesmiddelen gecombineerd kan worden. Het wordt veelvuldig gebruikt in de fytotherapie in mengsels met rozenbottel, meidoorn, duizendblad, sint-janskruid en enkele andere kruiden. Maar in combinatie met hartmedicatie mag echinacea niet worden ingenomen, omdat dit kan leiden tot stoornissen in het hartritme.

Bovendien mag echinacea niet langer dan 10 dagen zonder onderbreking worden ingenomen om de ontwikkeling van een ongewenste bijwerking zoals verhoogde bloeddruk te voorkomen.

Foto van echinacea