Kaukasische rododendron: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

De Kaukasische rododendron is een veeleisende aristocraat die extra aandacht en verzorging vereist. Maar in zijn thuisland deert de winterstorm hem niet, noch de oncomfortabele rotsachtige bodem. Hij is bereid om uit te groeien en met zijn dichtbloeiende struiken alle berghellingen te sieren, en niet alleen mensen te verblijden met zijn schoonheid, maar ook ruimhartig te delen in zijn heilzame eigenschappen.

Chemische samenstelling

Er gaan veel geruchten en legendes rond over deze struikachtige plant. Sommigen getuigen ervan als een uitstekend geneesmiddel, anderen waarschuwen voor de giftige stoffen die het bevat. De waarheid ligt, zoals altijd, in het midden – niet voor niets wordt de rododendron erkend door zowel de volksgeneeskunde als de officiële geneeskunde.

Wanneer men negatief over deze plant spreekt, wordt altijd in de eerste plaats de andromedotoxine bedoeld die erin zit. Dit is een bijzondere stof die wordt beschouwd als een natuurlijk gif. Het behoort tot de klasse van glycosiden. Bij overdosering kan het schade toebrengen aan het lichaam, omdat het de werking van het hart beïnvloedt door de activiteit van de receptoren te verstoren. Het heeft eerst een stimulerend effect op het zenuwstelsel, daarna een onderdrukkend effect, en dit kan leiden tot de dood. Het effect lijkt in zekere zin op een verdovend effect. Maar in kleine doses heeft andromedotoxine een kalmerende werking, dus het belangrijkste is om de dosis niet te overschrijden, en dan werkt deze stof zeker voor de gezondheid van de mens.

De heilzame werking van de rododendron is ook te danken aan de looistoffen die in de samenstelling zitten. De plant wordt gewaardeerd vanwege hun ontstekingsremmende en gezondheidsbevorderende effecten. De meeste zitten in de bladeren.

Ook flavonoïden, die eveneens deel uitmaken van de chemische samenstelling, hebben een ontstekingsremmend effect. Bovendien geven zij de plant antioxiderende en antikankerverwekkende eigenschappen.

Etherische oliën, die in alle delen van de plant voorkomen, dragen ook bij aan het ontstekingsremmende effect en remmen de vermenigvuldiging van bacteriën en virussen.

De bloemen van de plant bevatten veel vitamine C, daarom wordt aanbevolen het medicinale materiaal juist in de bloeitijd te verzamelen. Dan is het bijzonder rijk aan deze vitamine, zonder welke het lichaam zeer moeilijk virussen kan weerstaan en calcium en ijzer kan opnemen.

Nog een component van de rododendron is galluszuur, dat al werd gebruikt in de geneeskunde van het oude China. Het staat bekend om zijn antioxiderende en antitumorale eigenschappen. Bovendien heeft het een gunstige invloed op de lever en beschermt het deze tegen schadelijke factoren van verschillende oorsprong.

Ursolzuur, dat ook deel uitmaakt van de rododendron, helpt bij het verbranden van vetten, geeft het figuur slankheid, stimuleert tegelijkertijd de spierwerking en remt de vermenigvuldiging van tumorcellen.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

De letterlijke vertaling van het woord 'rododendron' betekent 'rozenboom'. En het ziet er niet minder mooi uit dan een roos. De Kaukasische rododendron is een vertegenwoordiger van de heidefamilie. Waar hij groeit, is al duidelijk uit de naam: zijn geboorteplaats en groeiplaats is de Kaukasus. Het is een endemische soort van de Kaukasus, dat wil zeggen een plant die zo specifiek is dat hij in de natuur slechts op een beperkt gebied voorkomt en een opvallend karakteristiek deel uitmaakt van de flora van deze natuurlijke geografische zone. Het is een typische vertegenwoordiger van het bergweide-subalpiene landschap.

De rododendron is een groenblijvende plant en niet erg hoog (tot 1-1,5 m). De stengel is liggend, dat wil zeggen, hij groeit parallel aan het grondoppervlak en is bedekt met donkerbruine, bijna zwartbruine schors. De bladeren zijn ovaal, enigszins langwerpig langs de lengteas. Ze voelen wat ruw en leerachtig aan, hoewel niet dik. Aan de bovenkant zijn ze glanzend en glad, groen van kleur, aan de onderkant grijsroestig en dicht bedekt met korte haartjes, als zachte vilt.

De bloemen zijn niet groot, met een diameter van niet meer dan 3 cm. Ze staan in schermvormige bloeiwijzen, waarin 9 tot 10 bloemkronen zijn verzameld. De kleur kan variëren van sneeuwwit (vooral te vinden op de hellingen van de Westelijke Kaukasus) tot bleekcrème of lichtroze (hun groeiplaatsen zijn de berg Gamzatsjiman in Noord-Armenië, het Trialet-gebergte en Prielbroesje, en de berg Tsjeghet). Maar veel zeldzamer komt ook de rododendron met gele bloemen voor.

De rododendron begint te bloeien aan het einde van mei. De bloei duurt ongeveer een maand. Wanneer de bloemen zijn uitgebloeid, vormen zich op hun plaats zaaddoosjes van ovaal-langwerpige vorm, qua kleur lijkend op de onderkant van de bladeren – roestgrijs, en even viltig als de onderkant van het blad.

De wortels van de rododendron versterken door hun oppervlakkige structuur de bodemlaag op berghellingen.

De rododendron heeft een redelijke winterhardheid en kan in natuurlijke omstandigheden vorst tot -29 graden verdragen, daarom begonnen ook tuinliefhebbers in de middenzone van Rusland hem te kweken.

In de natuur zijn kolonies van de Kaukasische rododendron verspreid in de uitlopers en bergen van de Grote en Kleine Kaukasus, en hebben ze zich verspreid over de Kaukasische bergketens tot in Turkije. Zijn belangrijkste vindplaatsen liggen op een hoogte van 1600-3000 m. In Rusland zijn de gebruikelijke groeiplaatsen Dagestan, Karatsjaj-Tsjerkessië, Noord-Ossetië, Ingoesjetië, Tsjetsjenië, Kabardië-Balkarië, Adygea en Krasnodar Krai. Hij komt ook voor in de Altaj, maar deze bergketens zijn niet de oorspronkelijke habitat: de rododendron is daarheen gebracht.

In Abchazië zijn zelfs grote plantages van rododendron aangelegd: dankzij het vermogen van de plant om mensen te genezen, worden er medicijnen gemaakt van de bladeren en bloemen.

Oogst en opslag

Voor medicinale doeleinden zijn de bladeren en bloemen van de rododendron geschikt. De bladeren kunnen alle drie zomermaanden worden verzameld, maar de beste periode is de bloeitijd, tegelijk met de bloemen. De meest waardevolle medicinale grondstof wordt verkregen van planten van 2–3 jaar oud, omdat ze tegen die tijd voldoende stoffen met een helende werking hebben opgebouwd.

Met de hand worden de bladeren en bloemen in een mand geplukt en vervolgens in een dunne laag op schoon papier of doek uitgespreid om te drogen op een warme en goed geventileerde plaats, maar niet in de zon, omdat fel zonlicht de heilzame bestanddelen erin vernietigt en de kleur van de grondstof verandert. Van tijd tot tijd worden de bladeren en bloemen gemengd zodat ze gelijkmatiger drogen.

Wanneer de grondstof volledig is gedroogd, moet deze breken bij lichte samendrukking. Het wordt bewaard in glazen containers, afgedekt met een deksel, zodat de grondstof geen vocht uit de omringende lucht opneemt. Dit medicijn wordt maximaal 2 jaar bewaard in een donkere ruimte bij een temperatuur van niet meer dan 50 graden.

Geneeskrachtige eigenschappen van de Kaukasische rododendron

Aftreksels, infusen en tincturen – dat zijn de drie belangrijkste medicinale vormen waarin de grondstof van de Kaukasische rododendron wordt gebruikt. Het zijn slechts drie vormen, maar ze worden in veel gevallen gebruikt, voor een breed scala aan ziekten, en ook gewoon als een versterkend en krachtgevend middel. Bovendien wordt het gebruikt wanneer men de toon wil verhogen, het lichaam wil herstellen na een ernstige ziekte en de immuuncapaciteiten wil stimuleren.

In de lijst van geneeskrachtige vermogens van de plant – diuretische, koortsverlagende effecten. De Kaukasische rododendron heeft het vermogen om de lichaamstemperatuur te normaliseren en koorts te verminderen, wat niet alleen wordt gebruikt bij de behandeling van verkoudheidsziekten, om sneller weer op de been te komen, maar ook bij het verzachten van het effect van 'opvliegers' bij vrouwen tijdens de menopauze. Bovendien kan de plant de transpiratie verhogen, waarmee gifstoffen en andere voor de mens gevaarlijke verbindingen en stoffen uit het lichaam worden afgevoerd. Ook worden de preparaten ervan gebruikt om de toestand te verbeteren in ernstige gevallen zoals vergiftiging met kwikdamp.

Dankzij het diuretische effect helpt de plant bij het snel verminderen van oedeem, zowel van cardiale als renale oorsprong. Bovendien voorkomt deze eigenschap van de rododendron dat er afzettingen in de nieren achterblijven, spoelt het zand weg en voorkomt het de vorming van stenen.

Zijn vermogen om de bloedsomloop te beïnvloeden kan meerdere problemen tegelijk oplossen, waaronder het stimuleren van de samentrekking van de hartspier, het versterken van de bloedstroom en het verlagen van de druk. De plant laat het hart niet alleen werken, maar beloont het ook voor zijn inspanning door het te voeden en te versterken. In complexe therapie worden preparaten van rododendron niet alleen gebruikt voor de behandeling, maar ook voor het voorkomen van het ontstaan en de ontwikkeling van ernstige hartpathologieën, en ook voor het verlichten van kortademigheid.

Het vermogen van de plant om het zenuwstelsel in orde te brengen is algemeen bekend. Het wordt gebruikt bij de behandeling van verschillende soorten neuralgieën, depressieve toestanden, helpt de conditie van de mens te verbeteren en het gedrag te normaliseren bij emotionele instabiliteit, herstelt het normale slaap-waakritme.

Om het verloop van de ziekte te verlichten en de toestand van een epilepsiepatiënt te verbeteren, wordt de anticonvulsieve werking van de plant gebruikt. Kaukasische rododendron kan, als aanvulling op de hoofdtherapie, het aantal aanvallen aanzienlijk verminderen en hun kracht verlagen. Er zijn gevallen beschreven van volledige verlossing van aanvallen bij toevoeging van rododendron aan de lijst van ingenomen middelen, maar alleen bij een milde vorm van de ziekte. Het anticonvulsieve effect wordt ook gebruikt om krampen in handen en voeten te verlichten.

De wondhelende en desinfecterende effecten, evenals het vermogen om barrières te creëren tegen de vermenigvuldiging van schadelijke bacteriën, worden ook gebruikt in preparaten op basis van rododendron. Deze eigenschap van de plant is onmisbaar bij de behandeling van keelontsteking, stomatitis, en ook bij het oplossen van tandheelkundige problemen: in het bijzonder worden mondspoelingen gebruikt bij parodontose, parodontitis, gingivitis. Gynaecologen gebruiken ook middelen op basis van rododendron wanneer het nodig is om ontstekingen van de baarmoeder en aanhangsels te verlichten.

Dankzij de invloed op het stofwisselingsproces stimuleren middelen van rododendron de vetverbranding, wat helpt om gewicht te verliezen en het cholesterol in het bloed te verlagen.

De lijst van ziekten waarvoor samenstellingen en preparaten met rododendron geïndiceerd zijn, is uitgebreid: dit zijn ziekten van het maag-darmkanaal zoals colitis, gastritis en gastro-enteritis, insufficiëntie van het cardiovasculaire systeem, reuma, osteochondrose, myositis, bronchitis, astma, koorts en andere. Het versterkt de bloedvaten en verlicht hoofdpijn, verbetert de eetlust en brengt de lever in een normale toestand. Er zijn veel nuttige helende eigenschappen, maar men mag niet vergeten dat het nodig is om een arts te raadplegen voordat men een middel met rododendron inneemt.

Voor vrouwen

In de aanloop naar de menopauze, wanneer het botweefsel langzaam zijn stevigheid begint te verliezen, kunnen vrouwen aandacht schenken aan rododendron, omdat het positieve effect ervan bewezen is bij de behandeling van niet alleen ischias of osteochondrose, maar ook van andere pathologieën van bot- en bindweefsel.

Middelen die zijn gemaakt op basis van rododendronbladeren worden gebruikt bij de behandeling van onvruchtbaarheid. Positieve resultaten worden bereikt omdat afkooksels en tincturen helpen ontstekingsprocessen in de baarmoeder en aanhangsels te elimineren. Ook een vrouwelijk probleem zoals baarmoederhalserosie is behandelbaar.

Bovendien verlicht men met afkooksels van het medicinale kruid de pijn in de onderbuik tijdens de menstruatie. Tijdens de menopauze helpt de plant bij het verlichten van onaangename toestanden bij temperatuurschommelingen en de zogenaamde opvliegers die kenmerkend zijn voor deze periode.

Voor mannen

Voor mannen is de Kaukasische rododendron ook een goede dienst. Dankzij de verbetering van alle systemen in het lichaam, waaronder de bloedsomloop, helpt het ontstekingsprocessen in de prostaat te verlichten. Het kan ook de mannelijke kracht vergroten – niet voor niets blijven Kaukasische honderdjarigen in gebieden waar rododendron groeit lang energiek en leiden ze een actief leven in alle opzichten.

Kaukasische rododendron in de volksgeneeskunde

De volksgeneeskunde heeft geleerd zowel de bladeren als de gedroogde bloemen van de struik te gebruiken. Van dit materiaal worden middelen in verschillende vormen bereid. Rododendron wordt gezet en gedronken als thee, als afkooksel van gedroogd materiaal, en er worden ook alcoholtincturen gemaakt. Hiermee behandelt men koorts, epilepsie, hoofdpijn en slapeloosheid, kalmeert men verhoogde prikkelbaarheid en nervositeit, verlicht men de toestand van mensen die lijden aan reuma, wordt het gebruikt bij jicht, en herstelt men de darmfunctie bij dysenterie en acute en chronische colitis. Het wordt ook gebruikt als hart- en diureticum.

Voor elk probleem vinden genezers met behulp van rododendron hun eigen oplossing: zo raden ze thee aan als middel dat verkoudheidsverschijnselen verlicht en het lichaam versterkt. Met hetzelfde doel wordt rododendronhoning aanbevolen. Alcoholtinctuur wordt in kleine hoeveelheden voorgeschreven bij tachycardie en kortademigheid, met een afkooksel van bladeren verlaagt men hoge bloeddruk, het wordt gebruikt voor spoelen bij vrouwelijke problemen – in het bijzonder bij baarmoederhalserosie – en bij mannelijke aandoeningen zoals prostatitis.

Vertrouwend op de recepten van volksgenezers mag men niet vergeten: voordat u een middel van rododendron gebruikt, moet u een arts raadplegen.

Thee tegen verkoudheid

Om geneeskrachtige thee te zetten, moet u een halve theelepel gemalen droge bladeren van de Kaukasische rododendron overgieten met 250 ml (ongeveer één kop) kokend water en 10 minuten laten trekken. Voeg aan de thee een kop melk toe en verhit tot aan de kook, maar laat niet koken. Drink het als gewone thee, met naar smaak suiker of honing. Deze thee zet u snel weer op de been bij verkoudheid of herstelt de krachten na een zware ziekte.

Bij slapeloosheid

Kook 250 ml water, giet het water over de gemalen gedroogde rododendronbladeren (1 theelepel) en laat trekken. Na afkoelen en zeven driemaal daags 20 ml drinken. Het heeft een kalmerend effect bij uitputtende krampen, slapeloosheid of verhoogde prikkelbaarheid. Tegelijkertijd helpt het mengsel tegen hoofdpijn.

Tegen kortademigheid en hartkloppingen

U maalt de droge bladeren van de rododendron fijn. U doet een theelepel van de geneeskrachtige plant in een kleine thermosfles. U giet er 250 ml net gekookt water bij. U laat het twee uur trekken en zeef het. U drinkt dan 2–3 keer per dag 20 ml. Dit aftreksel wordt gebruikt door mensen die lijden aan hart- en vaatinsufficiëntie; het vermindert kortademigheid, normaliseert de hartslag en vermindert zwellingen.

Bij darmproblemen

U doet een theelepel van het medicinale materiaal in een mok, giet er een glas net gekookt water bij en laat het 2 uur trekken. U zeef het en neemt dan 20 ml, 2–3 keer per dag, na de maaltijd. Dit aftreksel heeft zich bewezen voor het verminderen van symptomen van chronische darmontsteking – zowel van de dunne als de dikke darm – en voor de behandeling van dysenterie.

Afkooksel met melk

Voor dit middel heeft u 4 hele droge bladeren van de plant nodig en 2 verse, pas geplukte bladeren. U doet ze in een geëmailleerde pan of steelpan met een inhoud van minimaal 0,7 liter. U giet er 200–250 ml kokend water bij. U zet op een laag vuur en laat 5 minuten koken met het deksel erop. Daarna zet u het vuur 5 minuten uit, voegt 200–250 ml melk toe en verhit opnieuw. Zodra het kookt, kunt u het van het fornuis halen. U drinkt dit afkooksel in kopjes – als gewone thee, maar niet zoet: het drankje krijgt een interessante smaak als u er peper en zout in doet. Het drankje is goed bij de eerste tekenen van verkoudheid, kriebel in de neus en keel, en ook om te kalmeren in stressvolle situaties.

Tegen keelontsteking

U bereidt 20 g gedroogd medicinaal materiaal, doet het in een kleimok met dikke wanden. U giet er een glas net gekookt water bij, roert snel, dekt af en wikkelt het in een dikke badstof handdoek. U wacht 2 uur en neemt het. U drinkt kleinere hoeveelheden, maar vrij vaak – 5 keer per dag 1 eetlepel. Dit drankje helpt bij keelontsteking. Als u er de pijnlijke keel mee gorgelt, versnelt dat het herstel. U gaat door met het drinken van het medicijn en het gorgelen tot de pijn stopt. Dergelijke gorgelingen helpen ook bij het verminderen van ontstekingen bij stomatitis, tandvleesproblemen en het elimineren van een slechte adem.

Tegen hoge bloeddruk

U kunt hoge bloeddruk behandelen met een aftreksel van één droog blad van de plant, overgoten met kokend water (250 ml). De trektijd is 30 minuten, waarna u het aftreksel moet filteren en drinken. De dosering is 1 eetlepel, 3 keer per dag voor de maaltijd.

Alcoholtinctuur voor inwendig gebruik

Voor het bereiden van een dergelijke tinctuur is gedroogd materiaal niet geschikt; u moet verse, pas geplukte bladeren en bloemen van de rododendron gebruiken. U moet ze zo fijn mogelijk snijden – dan komen de werkzame stoffen sneller en vollediger vrij in het eindproduct. U doet 20 g van het materiaal in een donkere glazen container, giet er een glas goede wodka bij en sluit af. U laat het mengsel op een donkere, koele plaats minstens twee weken trekken.

Na het verstrijken van deze termijn zorgvuldig zeven, afsluiten en het beste in de koelkast bewaren. Gebruik 2-3 keer per dag, waarvoor 15-20 druppels tinctuur in een half glas water worden verdund. Het heeft een positief effect bij het verlichten van tachycardie en kortademigheid. Ook aanbevolen om zwelling te verminderen en bij hoge bloeddruk. Als u alleen de bloemen van de plant laat trekken, kan het bereide mengsel worden gebruikt als een kalmerend middel voor het slapengaan.

Tinctuur voor inwrijven

Om een tinctuur voor inwrijving te bereiden, is ook gedroogd medicinaal materiaal geschikt. Neem hiervoor 2 eetlepels droge bladeren en evenveel bloemen, die u fijnmaakt – u kunt ze gedeeltelijk met de hand breken en met uw vingers tot poeder verpulveren. Voeg dan 200 ml wodka toe en zet het op een donkere plaats om te laten trekken. Terwijl het trekt, af en toe de fles met het mengsel schudden. Na twee weken is het mengsel klaar. U kunt ermee pijnlijke plekken inwrijven bij ischias, myositis, polyartritis en andere aandoeningen.

Infusie voor vrouwen

Om een reeks vrouwelijke problemen aan te pakken, helpt het innemen van een aftreksel bereid uit de bladeren. Onvruchtbaarheid en ontstekingen in de baarmoeder worden behandeld door 2-3 keer per dag 1 eetlepel van het middel te gebruiken. U bereidt het door 1 theelepel in een glas kokend water te zetten. Dit mengsel wordt ook gebruikt bij erosie van de baarmoederhals: verdun het aftreksel met gekookt water tot 1 liter vloeistof, en voer daarna met het verkregen middel spoelingen uit.

Tegen baarmoederhalserosie

Nog een afkooksel voor vrouwen. U neemt gelijke delen van gedroogd, fijngemaakt materiaal van rododendron en goudsbloem – elk 1 theelepel. Giet het droge mengsel met een glas kokend water en laat het een half uur afgedekt staan. Gebruik voor spoelingen tweemaal daags tot herstel is ingetreden.

Is honing van rododendron nuttig?

Over honing verzameld van rododendron gaan veel legendes. Men zegt dat men er zelfs door vergiftigd kan raken – tot het optreden van waanvoorstellingen en hallucinaties aan toe. De Oud-Griekse veldheer en schrijver Xenophon beschreef een gebeurtenis tijdens een van zijn veldtochten, waarbij het leger halt hield voor de nacht in een plaatsje dat beroemd was om zijn uitstekende imkers en hun honing. De soldaten konden zich niet beheersen en vielen op de honing aan – ze aten zoveel als ieder kon. Maar al snel werd de een na de ander onwel, en ze verloren allemaal om de beurt het bewustzijn. Ze begonnen pas de volgende dag bij te komen, maar verkeerden nog steeds in een schemerbewustzijn. En pas tegen het einde van de vierde dag waren ze – allemaal levend en gezond – in staat hun tocht te vervolgen. Het bleek dat de honing die een heel leger uit het zadel had geworpen, door bijen was verzameld van rododendrons die weelderig rondom waren gegroeid.

In de vallei van Batoemi, niet ver van de plaats beschreven door Xenophon, werd soortgelijke honing nogmaals ontdekt, maar later – in 1877.

Tegenwoordig is vastgesteld dat bijen deze extravagante honing verzamelen van de bloemen van met name de gele rododendron, omdat daarin het percentage andromedotoxine verhoogd is. Het kan onaangename symptomen veroorzaken; iemand die er voldoende van heeft gegeten, is niet gevrijwaard van hoofdpijn, braken en donker worden voor de ogen.

Maar al in het begin van de vorige eeuw stelde de Russische botanicus Robert Regel vast dat de honing helemaal niet giftig is en volledig geschikt voor consumptie. De smaak is enigszins ongewoon, omdat hij niet erg zoet en licht samentrekkend is, en ook de kleur is bijzonder: beige. Sommige inheemse Kaukasische volkeren die in de bergen leven, verwarmen de honing tot 46 graden; daarbij vallen de giftige stoffen uiteen, terwijl de smaak en de gunstige eigenschappen onveranderd blijven.

Rhododendronhoning is goed voor de behandeling van verkoudheidsverschijnselen, het verzachten van hoest bij bronchitis en het verlichten van het verloop van acute respiratoire infectieziekten. Als u honing voor medicinale doeleinden kiest, moet u niet te veel ervan gebruiken. De maximale dosis is 2 eetlepels per dag. Anders zijn zowel allergische reacties als problemen met het zenuwstelsel mogelijk.

Contra-indicaties voor gebruik

De eerste en belangrijkste voorwaarde bij het gebruik van middelen op basis van Kaukasische rododendron is dat u eraan denkt dat deze plant giftig is. Bij overdosering zijn de gevolgen onvoorspelbaar; slapeloosheid of diarree zijn nog de onschuldigste daarvan. Tachycardie, een nierfunctiestoornis met urineretentie en zelfs hallucinaties zijn mogelijk. De normen voor het gebruik van afkooksels en de verhoudingen bij het bereiden van geneeskrachtige dranken mogen niet worden overschreden. Het is beter een iets kleinere dosis te nemen dan risico te lopen.

In geen geval mogen preparaten van rododendron aan kinderen worden gegeven, vooral niet aan kleine kinderen. En tijdens zwangerschap en borstvoeding zijn rododendronafkooksels, -infusen en -tincturen taboe! U mag ze onder geen enkele voorwaarde proberen. Overigens is honing die bijen van deze plant hebben verzameld, voor zwangere vrouwen niet verboden. Een lepeltje honing voor het slapengaan is niet schadelijk.

Voor mensen met ernstige nierziekten zijn rododendronpreparaten eveneens gecontra-indiceerd, net als voor mensen bij wie necrotische veranderingen in de weefsels voorkomen.

En het laatste zwaarwegende verbod: als u allergisch bent voor een van de bestanddelen van rododendron, mag u geen middelen innemen die op basis van deze plant zijn bereid.

Foto van de Kaukasische rododendron