Hoe u snel en zonder tranen mierikswortel kunt schillen

Iedere zichzelf respecterende tuinder heeft op zijn perceel ten minste één grote, uitgestrekte, aantrekkelijke mierikswortelplant, zonder de bladeren waarvan geen enkele pot augurken of tomaten voor de winter wordt geconserveerd. Maar vaak eindigt het gebruik ervan bij het thuis inmaken. Hoewel bijna iedereen van mierikswortel als specerij houdt – vooral bij koude vleesgerechten –, zijn er maar weinigen die de wortel verwerken, omdat men gewoonlijk denkt dat dit proces lang en nauwgezet is en door de geur van mierikswortel ook nog tranen veroorzaakt. Het probleem is dat de plant een etherische olie bevat die een irriterende werking heeft op vrijwel alle slijmvliezen – zowel van de neus, ogen als mondholte. Door deze etherische olie ontstaan het kriebelen in de neus, de tranen en de onwil om zich met de verwerking van mierikswortel bezig te houden.

In werkelijkheid, als u het verstandig aanpakt en gebruikmaakt van methoden die door ervaren, doorgewinterde tuinders zijn ontwikkeld, blijkt het bereiden van een smakelijke, pittige specerij voor de winter niet zo moeilijk.

Het is belangrijk te weten dat wortels die in september zijn gerooid het meest geschikt zijn voor de traanopwekkende specerij. Ze bevatten de maximale hoeveelheid voedingsstoffen, mineralen en vitaminen; bovendien is de mierikswortel in deze tijd van het jaar bijzonder 'kwaadaardig'. De voorkeur moet uitgaan naar niet al te kleine en dunne wortels: ideaal zijn die met een lengte van minstens 30 cm en een dikte van 3 tot 6 cm. Dunnere en kortere wortels kunt u beter terug in de grond stoppen, zodat ze volgend jaar verder kunnen groeien.

Moet u de wortel van de mierikswortel van de schil ontdoen

Een uit de grond gerooide wortel kan zowel wit zijn – waarvoor het lijkt alsof de schil niet verwijderd hoeft te worden – als geelachtig bruin. In werkelijkheid is zelfs de witte schil hard en ruw, en hoe geler of bruiner, hoe ruwer. Dit is niet van belang als u van plan bent het product te drogen en tot poeder te malen. Maar in geraspte of door een vleesmolen gedraaide mierikswortel zullen de vezeltjes ervan voorkomen, die moeilijk te kauwen zijn.

Bovendien, als de mierikswortel niet uit uw eigen tuin is gerooid maar op de markt is gekocht, is het moeilijk te weten onder welke omstandigheden hij groeide. Mogelijk zijn er pesticiden of herbiciden op terechtgekomen, en die hebben de neiging zich juist in de schil op te hopen. Daarom moet u de schil voor het verwerken van de wortel beslist verwijderen.

Bij jonge en niet-dikke wortels is de schil nog niet overrijp en is hij lichter en zachter van aard, en bovendien heeft hij nog geen chemische stoffen opgehoopt, dus u kunt hem uit tijdbesparende overwegingen laten zitten. Dit zal de gebruikseigenschappen van het eindproduct van mierikswortel niet al te negatief beïnvloeden.

Voorbereiding van het product voor het schillen

Om de mierikswortel steviger te maken, zodat het vuil er gemakkelijker afgaat en de wortel zelf beter te reinigen is, moet u hem in koud water weken. Voor een verse, net gerooide wortel volstaan 5 tot 6 uur van deze 'waterbehandelingen', maar voor een groente die na het rooien in de koelkast heeft gelegen en enigszins verwelkt is, is veel meer tijd nodig – 3 tot 7 dagen, waarbij u het water dagelijks moet verversen.

U moet de aangekoekte aarde en het zand van de wortels verwijderen met een borstel, waarbij u zorgvuldig alle holtes, verdikkingen en knobbeltjes schoonmaakt. Als u speciale harde, ruwe handschoenen heeft voor het schoonmaken van nieuwe aardappelen, kunt u daarmee het vuil afschrapen.

Het is gemakkelijk om mierikswortel te wassen in een teiltje met schoon, koel water; daarna hoeft u de wortels alleen nog af te spoelen onder stromend water.

Als u besluit de mierikswortel op uw eigen terrein te verwerken en u beschikt over een miniautowasmachine, dan kunt u de wortelstokken snel en eenvoudig schoonmaken. U moet de wortels in een grote vergiet of zeef doen en het apparaat aanzetten. De krachtige waterstraal zal alle zandkorrels verwijderen die aan de groente vastzitten.

Om het later schillen te vergemakkelijken, kunt u de mierikswortelwortels na het wassen licht bevriezen. Leg de gewassen en met keukenpapier gedroogde wortelstokken in plastic zakken, sluit ze goed af en plaats ze anderhalf tot twee uur in de vriezer. De schil zal bevriezen en gemakkelijk van het vruchtvlees loskomen. Bovendien irriteert mierikswortel na de vriezer minder de slijmvliezen en veroorzaakt het minder tranen.

Hoe u thuis mierikswortel kunt schillen

Voor het schillen van mierikswortel zijn verschillende keukengereedschappen geschikt: u kunt een mes, dunschiller, metalen rasp en een harde metalen schuurspons gebruiken – zoals die waarmee aangebrande pannen worden schoongemaakt.

Het is bekend dat mierikswortel scherpe etherische oliën afgeeft die overvloedige tranen veroorzaken tijdens het snijden of schillen. Als het weer het toelaat, kunt u de wortelstokken beter buiten schillen – dan zal de wind de oliën wegvoeren en zullen uw ogen niet zo geïrriteerd raken.

Sommige ervaren huisvrouwen dragen een masker of duikbril tijdens het werken met mierikswortel, als die in huis aanwezig zijn, wat het tranen bijna tot nul reduceert – zelfs in de beperkte ruimte van een kleine keuken. Maar als u geen masker of bril heeft, moet u absoluut het raam openen en er een ventilator naast zetten, zodat de luchtstroom de etherische oliën naar het open raam blaast. En u kunt uw neus en mond beter afdekken met een medisch masker, of gewoon met een sjaal of katoenen doek, om de blootstelling van uw luchtwegen aan de etherische oliën te verminderen.

Als u met een mes schilt, zorg er dan voor dat het mes zeer scherp is, dan zal de schil gemakkelijk verwijderen. Het is beter om twee scherpe messen bij de hand te hebben: een klein mes voor het afsnijden van de schil en het uitsnijden van knobbeltjes, en een groot mes voor het afsnijden van slappe of bedorven uiteinden. Het principe van het schillen van mierikswortel verschilt niet van dat van wortelen.

Grote stukken mierikswortel moet u dwars doorsnijden – in twee of drie delen – zodat u ze comfortabel in de hand kunt houden. Probeer daarbij geen bredere strook af te snijden, want dan snijdt u onvermijdelijk ook een deel van de wortel zelf mee met de schil. U kunt de schil beter in dunne reepjes verwijderen en daarbij proberen de witte laag eronder niet te raken.

Deze methode is handig omdat u mierikswortel vrij snel en netjes kunt schillen; meubels in de omgeving blijven schoon, omdat de schil niet onder het mes vandaan wegvliegt. Maar omdat het mes zeer scherp is, moet u uiterst oplettend blijven, want er is altijd gevaar om uzelf te snijden.

Het is ook niet moeilijk om de schil van mierikswortel met een dunschiller te verwijderen – precies het apparaat dat gewoonlijk wordt gebruikt voor het schillen van wortels of aardappelen. Op deze manier gaat het iets langzamer dan met een mes, maar het is heel praktisch. Er ontstaat zo weinig afval, en het afgeschraapte schilletje vliegt niet ver weg.

Als er meerdere wortels zijn, ze jong zijn en ongeveer dezelfde lengte en dikte hebben, kunt u ze om het proces te versnellen parallel op een snijplank leggen en, stevig tegen elkaar gedrukt, tegelijk schillen. Natuurlijk bereikt u zo geen perfect resultaat, maar het grootste deel van de groente is dan toch vrij snel geschild; u hoeft alleen nog elk worteltje na te kijken en met een mes of dezelfde dunschiller de stukjes schil te verwijderen die niet in één keer loskwamen. Bij deze 'snelle' behandeling van de groente bestaat het risico dat u uw vingers verwondt; laat u dus niet afleiden en houd u aan de veiligheidsvoorschriften.

Een gewone metalen rasp voor wortels is ook geschikt om de schil van mierikswortel te verwijderen, maar daarmee kunt u beter geen overwoekerde wortels schillen, maar wel de exemplaren waarvan de schil zacht en fijn is en nog niet taai is geworden.

De gewassen wortels moet u op een snijplank leggen en met één hand vasthouden, terwijl u ze met de andere voorzichtig, zonder hard te drukken, met lichte, zachte, rustige en vloeiende bewegingen bijna evenwijdig aan het oppervlak raspt. Gebruik de rasp met de kleinste gaatjes.

Deze methode heeft natuurlijk nadelen. Ten eerste is hij niet erg zuinig, want samen met de schil kan ook een deel van de wortel zelf worden weggeraspd. Ten tweede krijgt u de schil niet volledig met de rasp weg; de niet-schone plekken moet u met een mes bijwerken. En ten derde moet u opletten dat u uw handen niet verwondt, wat bij het werken met een rasp vaak gebeurt.

U kunt voor het schillen van mierikswortel ook een metalen schuursponsje voor de afwas gebruiken. Natuurlijk verwijdert dit sponsje de dikke, ruwe bruinachtige schil van volwassen wortels niet, maar met jonge worteltjes redt het zich prima.

Voor het verwerken van mierikswortel kunt u beter een nieuw schuursponsje kopen, omdat zich op gebruikte keukensponsjes gewoonlijk een ongelooflijke hoeveelheid microben ophoopt. Als u er geen kunt kopen, zult u flink moeten werken om een al gebruikt sponsje schoon te maken, het daarna in water te weken en het met toegevoegd zuiveringszout te koken. Gereedschap dat op deze manier is gesteriliseerd, is geschikt voor verder gebruik.

U moet de mierikswortel schoonmaken door de wortel in uw linkerhand te houden en met uw rechterhand de spons in vaste, snelle en krachtige bewegingen van onder naar boven en van boven naar beneden te bewegen, zonder deze van het oppervlak van de wortel te halen. Draai het worteltje langzaam om zijn eigen as, zodat alle kanten met de spons worden behandeld. Het is handiger om deze procedure onder een straal koel water uit te voeren.

Op deze manier maakt u de worteltjes één voor één schoon. Neem daarna een klein scherp mes en verwijder de resterende, nog niet weggesneden stukjes schil. Het beste kunt u op deze manier rechte worteltjes schoonmaken, met zo weinig mogelijk allerlei knobbeltjes, vertakkingen en holtes.

Het voordeel van deze schoonmaakmethode is dat deze veilig is en vrijwel geen afval oplevert: als u het proces goed in de gaten houdt en niet te lang op één plek blijft schrobben, wordt alleen een dun laagje schil verwijderd.

Hoe u uw handen kunt reinigen na het verwerken van mierikswortel

Vieze handen na het verwerken van mierikswortel krijgt u niet schoon met gewoon water, en zelfs niet met gewone toiletzeep. Het vuil en het sap van mierikswortel geven uw handpalmen niet alleen een donkere kleur, maar dringen ook in alle kleine scheurtjes in de huid door. Toch is het doodeenvoudig om uw handen weer in orde te brengen.

Eerste methode – met behulp van een citroen. Deze vrucht komt altijd te hulp wanneer u uw handen weer hun oude, verzorgde uiterlijk wilt geven na het werken in de aarde, het schoonmaken van paddenstoelen of een boswandeling om bosbessen te plukken.

U hebt maar één schijfje citroen van ongeveer 1 cm dik nodig. Wrijf hiermee over uw handpalmen en knijp het schijfje licht samen zodat er sap vrijkomt. Wanneer de huid lichter is geworden, kunt u aandacht aan uw nagels besteden: dompel ze ongeveer een minuut in het vruchtvlees van de citroen. Daarna hoeft u uw handen alleen nog met koel water af te spoelen en er een vochtinbrengende crème op aan te brengen; het beste is als er glycerine in de samenstelling zit.

Als er geen citroen in huis is, kunt u 9%-azijn uit de keuken gebruiken: veeg uw handen af met een watje dat in de zure vloeistof is gedrenkt en wrijf daarna uw nagels grondig schoon. Deze methode duurt iets langer dan de vorige. En het zal waarschijnlijk niet lukken om zo'n perfect resultaat als met citroen te bereiken.

Sommige huisvrouwen brengen hun handen weer in de juiste staat met behulp van handbaden met ammonia en waterstofperoxide. Deze methode is vooral geschikt voor vrouwen die kleine scheurtjes, snijwondjes of andere wondjes aan hun handen hebben, waardoor citroen of azijn niet wenselijk zijn om een prikkelend en branderig gevoel te voorkomen. Maar deze is niet geschikt voor dames die de geur van ammonia absoluut niet verdragen. Bovendien moet u bij het toepassen van deze methode op uw hoede zijn en proberen de dampen van het mengsel niet in te ademen, omdat ze niet goed voor u zijn.

Neem 2 glazen water – zeer warm, bijna heet – los hierin 3 eetlepels afwasmiddel op, voeg een theelepel ammonia en een dessertlepel (of 2 theelepels) waterstofperoxide toe. Roer de oplossing door, laat uw handen er ongeveer vijf tot zeven minuten in zakken en reinig daarna uw handpalmen en nagels met een zachte borstel.

Indien er nog donkere plekken over zijn, wrijf ze dan extra in met een wattenschijfje gedrenkt in waterstofperoxide, was daarna uw handen met warm stromend water en breng een voedende of verzachtende crème met glycerine aan.

U hoeft geen ammonia aan de oplossing toe te voegen; de dampen zullen in dat geval volledig onschadelijk zijn, maar u moet er dan rekening mee houden dat uw handen niet volledig schoon worden.

Maar als u mierikswortel verwerkt met rubberen of siliconen huishoudhandschoenen, kunt u uw handen schoon houden en hoeft u zich geen zorgen te maken over hoe u ze moet wassen. Trouwens, handschoenen beschermen ook tegen mogelijke allergische reacties op mierikswortel en de irriterende werking ervan op de tere huid van uw handen.