Vrouwenmantel: geneeskrachtige eigenschappen en contra-indicaties

Dit kruid heeft vele namen. In naslagwerken is dit de gewone vrouwenmantel, maar de volksnamen zijn veel poëtischer – bijvoorbeeld liefdeskruid, Gods traantje, hemelse dauw of sterrenkruid. In vroeger tijden noemde men haar ook wel alchemistenkruid. Inderdaad bezit deze overblijvende, kruidachtige, kruipende plant tal van nuttige eigenschappen. Zij werkt ontstekingsremmend, slijmoplossend en galafdrijvend, heeft antiseptische eigenschappen en kan bloed stelpen. En hoewel vrouwenmantel officieel niet als geneeskrachtige plant is erkend, wordt zij op grote schaal in de industrie gebruikt voor de productie van voedingssupplementen.

Chemische samenstelling

Alle geneeskrachtige eigenschappen van de gewone vrouwenmantel zijn redelijk goed onderzocht. Ze worden allemaal verklaard door de chemische samenstelling van haar wortels, kruid en bladeren. Tot de vanuit medisch oogpunt belangrijkste ingrediënten behoren:

1. Looistoffen – dit zijn voornamelijk tannines; ze komen het meest voor in de wortels, terwijl ze in bladeren en stengels slechts tot 3% voorkomen.
2. Catechinen – dit zijn flavonoïden met antioxiderende eigenschappen.
3. Steroïden – hormoonachtige stoffen van plantaardige oorsprong.
4. Lignine – heeft een positieve invloed op de microflora van de dikke darm.
5. Lecithine – wordt gebruikt bij de productie van hepatoprotectiva, omdat het de levercellen kan beschermen.
6. Ascorbinezuur (vitamine C) – heeft een gunstige invloed op het bloedvatenstelsel.
7. Verschillende macro- en micro-elementen, waaronder zink met zijn ontstekingsremmende eigenschappen, boor en mangaan.

Ook bevat de plant oliezuur, fenolcarbonzuur, linolzuur en andere zuren, lipiden, coumarinen en glycosiden.

Hoe ziet het eruit en waar groeit het

In de moderne fytotherapie wordt meestal de gewone vrouwenmantel gebruikt. Het is een kruidachtige, laagblijvende plant met betrekkelijk dunne stengels die over de grond kruipen. Tijdens de bloeiperiode richten zij zich enigszins op. De vrouwenmantel wordt tot 30 cm hoog.

De wortelstok van de plant is vrij krachtig en ligt horizontaal. De bladeren aan de wortels zijn groot en enigszins golvend. De bladeren aan de stengels hebben daarentegen een halfronde vorm. Ze zijn behaard aan zowel de voor- als achterkant en hebben getande randen. Over het algemeen is de vorm van de blaadjes op zichzelf interessant. Aan de basis lijken ze zich als het ware in een trechter te rollen, waardoor ze kostbaar vocht kunnen vasthouden.

Bovendien bevinden zich aan de randen van de bladeren hydathoden – dit zijn specifieke klieren waaruit vloeistof in druppels wordt afgescheiden; zo raakt de plant overtollig vocht kwijt. Dit proces (guttatie) is vooral kenmerkend voor tropische regenwouden met hun hoge luchtvochtigheid en weinig licht. In een gematigd klimaat komt dit verschijnsel zelden voor en de vrouwenmantel is een van de weinige voorbeelden.

Interessant is dat de dichte beharing de plant ook beschermt tegen overmatig vocht, omdat de bladeren hierdoor zelfs na regen vrijwel geheel droog blijven.

De vrouwenmantel bloeit twee keer per jaar (onder gunstige omstandigheden). De eerste keer gebeurt dit aan het begin van de zomer, een tweede bloei is mogelijk al aan het begin van de herfst. De bloemetjes zijn klein, lichtgroen van tint, verzameld in smalle bloeiwijzen die qua vorm meer op balletjes lijken (hoewel ze in de plantkunde scherm-pluimvormig worden genoemd). De vruchtjes (nootjes) van de vrouwenmantel worden in augustus gevormd.

Soorten

Er bestaan verschillende variëteiten van de vrouwenmantel, maar niet alle worden in de geneeskunde gebruikt. Sommige worden vooral voor sierdoeleinden gekweekt. De volgende zijn wijdverspreid:

1. Zachte vrouwenmantel. Deze variëteit van de plant komt voor in zowel Oost-Europa als Aziatische landen – Turkije, Iran, enz. Het is een snelgroeiende, kruipende plant met mooie gele bloeiwijzen. Hij groeit in pollen die tot 40 cm hoog worden – en de breedte is ongeveer hetzelfde. Wanneer de fijne bloeiwijzen verschijnen, meestal in juni, ziet zo'n struik er zeer weelderig en opvallend uit. De zachte vrouwenmantel wordt voornamelijk gebruikt in landschapsarchitectuur; in de tuin wordt hij vaak geplant bij waterpartijen, in borders en in gemengde bloembedden. In de bloemsierkunst wordt hij in boeketten verwerkt om bloemstukken weelderiger te maken.
2. Alpenvrouwenmantel. Hij komt voor in tamelijk barre klimatologische omstandigheden, in Groenland en Noord-Europa. Deze variëteit geeft de voorkeur aan kalk- en steenachtige bodems. Deze vrouwenmantel verschilt zelfs uiterlijk van andere soorten. Hij heeft diep ingesneden bladeren, en de onderkant is bedekt met een zeer lichte, zilverachtige dons, waardoor het lijkt alsof ze een witte rand hebben. Hierdoor ziet de plant er zelfs buiten de bloeiperiode zeer decoratief uit. Hij wordt voornamelijk gebruikt in landschapsarchitectuur – hij wordt geplant in rotstuinen, ook containerbeplantingen in combinatie met hyacinten en tulpen zien er indrukwekkend uit.
3. Roodstelige vrouwenmantel. Deze variëteit komt ook vaak voor op hooggelegen bergweiden. In de natuur groeit hij op de Krim, in de Bulgaarse Rodopen, in de Kaukasus en in het westelijke deel van de Karpaten. Hij onderscheidt zich van andere variëteiten door zijn zeer kleine formaat – in hoogte bereikt hij niet meer dan 15 cm. Bovendien heeft deze vrouwenmantel een kenmerkende blauwgroene tint van de bladeren, die met roodachtige stelen aan de stengel vastzitten. Deze variëteit wordt ook vaak gebruikt in landschapsarchitectuur, door hem in rotstuinen te planten. Maar deze vrouwenmantel kan ook goed tot zijn recht komen in borderbeplantingen.

De genoemde variëteiten worden voornamelijk in tuinen gekweekt. Maar daarnaast komen er in de centrale zone van Rusland veel wilde variëteiten voor. In totaal zijn er meer dan 30 soorten van deze plant. Op droge plekken kunt u bijvoorbeeld de berg-, blauwachtige en bolrond-gedraaide variëteiten aantreffen. Ook in droge gebieden groeit de knobbelige vrouwenmantel. In schaduwrijke bossen en bij hoge luchtvochtigheid groeien de halvemaanvormige en golfbladige variëteiten, en in moerassige gebieden de kaalstengelige.

Er bestaan ook variëteiten die zowel op droge als op vochtige grond goed gedijen (bijvoorbeeld de borstelige vrouwenmantel). Maar de meest voorkomende variant is toch de gewone vrouwenmantel. En juist deze wordt gebruikt in de volksgeneeskunde en in de farmaceutische industrie.

Oogst en opslag

In de fytotherapie wordt zowel het kruid van de vrouwenmantel als de wortelstok gebruikt. Het bovengrondse deel wordt geoogst vanaf de tweede helft van mei tot midden zomer. U kunt het kruid alleen overdag verzamelen, rekening houdend met het hierboven beschreven guttatie-effect – u moet wachten tot de ochtenddauw en de uitgescheiden vloeistof zijn opgedroogd.

U moet het kruid samen met de bladeren, scheuten en bloemen afsnijden met een scherp mes. Dit materiaal moet u in de schaduw drogen, bij voorkeur in een goed geventileerde ruimte. U kunt ook speciale drogers gebruiken. In dat geval moet u echter de meest voorzichtige temperatuurinstelling kiezen – niet hoger dan 60 graden. De gedroogde kruiden en bloemen moet u tot het volgende jaar bewaren in papieren of linnen zakken, niet langer, omdat het kruid na verloop van tijd een zeer onaangename bittere smaak krijgt.

De wortels van de vrouwenmantel worden ook voor medicinale doeleinden geoogst. Het wordt echter aanbevolen om ze al aan het begin van de herfst op te graven. U hoeft ze niet te wassen, het is voldoende om ze voorzichtig van de aarde te ontdoen. Ze worden ook op zolder gedroogd. Dergelijk materiaal wordt bewaard in linnen zakken, niet langer dan 2 jaar. Net als alle andere medicinale planten bewaart u de vrouwenmantel in een droge en donkere kast, uit de buurt van een warmtebron, zodat hij niet bederft door zonlicht en hoge temperaturen.

Geneeskrachtige eigenschappen van vrouwenmantel

De unieke chemische samenstelling van deze plant heeft zijn geneeskrachtige eigenschappen bepaald. Daarom werkt het ‘alchemistenkruid’, zoals de vrouwenmantel vroeger werd genoemd, op de volgende manier:

1. Stimuleert de productie van progesteron – het vrouwelijke geslachtshormoon. Dit gebeurt dankzij het hoge gehalte aan plantaardige steroïden. Deze eigenschappen zijn bevestigd door wetenschappelijk onderzoek uitgevoerd in Sint-Petersburg. Het vermogen om de hormonale balans te beïnvloeden maakt het vrouwenmantelkruid een effectief middel tegen dysmenorroe.
2. Reguleert de stofwisselingsprocessen – ook dankzij de aanwezigheid van steroïden, lipiden en een aantal andere stoffen.
3. Normaliseert de werking van het hart- en vaatstelsel.
4. Versterkt de natuurlijke immuunafweer van het lichaam.
5. Bezit antivirale activiteit – virologen hebben de effectiviteit ervan tegen griep aangetoond. Deze eigenschap is te danken aan de werking van flavonoïden, die sterke antioxidanten zijn en ook een ontstekingsremmende werking hebben.
6. Heeft niet alleen een ontstekingsremmende, maar ook een verjongende werking en verwijdert gifstoffen door de aanwezigheid van lignine in de samenstelling.
7. Versnelt de weefselregeneratie en geneest brandwonden en snijwonden dankzij het hoge gehalte aan coumarinen.

Het gewone vrouwenmantelkruid heet alleen zo, maar in werkelijkheid is dit kruid in veel opzichten uniek. Preparaten op basis ervan genezen niet alleen wonden en versterken haarvaten, maar versnellen ook de regeneratie en vormen een effectieve preventie van hartinfarcten en een aantal vaatziekten.

Voor vrouwen

Voor de dames is het gewone vrouwenmantelkruid nuttig omdat het steroïden bevat. Dit zijn plantaardige analogen van vrouwelijke geslachtshormonen. In tegenstelling tot synthetische middelen die worden gebruikt bij hormoonvervangingstherapie, hebben infusies en afkooksels van vrouwenmantel vrijwel geen contra-indicaties en bijwerkingen.

Voornamelijk worden preparaten op basis van vrouwenmantel gebruikt bij dysmenorroe, dat wil zeggen menstruatiestoornissen, maar ze kunnen ook effectief zijn tijdens de menopauze. En hun ontstekingsremmende eigenschappen maken ze tot een uitstekend middel tegen vele aandoeningen van de bekkenorganen.

Voor mannen

Ook voor de heren zijn de ontstekingsremmende eigenschappen van vrouwenmantel belangrijk, omdat preparaten op basis van dit kruid kunnen worden gebruikt bij de behandeling van prostatitis en urethritis. Maar veel belangrijker voor hen is het vermogen van het kruid om bloedvaten te versterken en het niveau van 'slechte' cholesterol te reguleren, aangezien mannen meer dan vrouwen risico lopen op hart- en vaatziekten.

Tijdens de zwangerschap

In de volksgeneeskunde wordt aangenomen dat men een afkooksel van vrouwenmantelkruid of een minder geconcentreerde thee van deze plant moet drinken wanneer er een dreiging van een miskraam is. Ook raden veel kruidkundigen aan dergelijke middelen te gebruiken bij ernstige zwangerschapsmisselijkheid in het eerste trimester of bij het optreden van buikpijn. Het is echter raadzaam dergelijke kruidenafkooksels alleen te drinken na overleg met een arts, temeer omdat de pijn bijvoorbeeld verband kan houden met een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Vroeger gaf men barenden vrouwen een afkooksel van vrouwenmantel vlak voor de bevalling om dit proces te vergemakkelijken, maar in moderne omstandigheden wordt dit in kraamklinieken niet aangemoedigd, bovendien zijn er effectievere medicamenteuze middelen.

Vrouwenmantel wordt ook beschouwd als een goed middel voor lactatie. Velen raden het aan aan jonge moeders die borstvoeding proberen te geven. Maar u moet voorzichtig zijn en eerst controleren of het kind geen allergische reactie heeft op dergelijke infusies en afkooksels.

Voor kinderen

Hoewel gewone vrouwenmantel wordt beschouwd als een goed ontstekingsremmend en slijmoplossend middel, wordt het niet aanbevolen om het te gebruiken voor de behandeling van jonge kinderen. Sommige kinderartsen zijn van mening dat het helemaal niet aan kleuters mag worden gegeven, maar voor tieners kan het nuttig zijn om spieren en gewrichten te versterken. Bovendien krijgen tienermeisjes afkooksels en infusies van vrouwenmantel om menstruatiepijn te verlichten en de cyclus te reguleren.

Bij gewichtsverlies

Steroïden, lignine en lecithine zijn componenten die vrouwenmantel ook effectief maken voor gewichtsverlies, omdat het de stofwisseling helpt reguleren. Bovendien bevat dit kruid fenolcarbonzuur. Het heeft unieke eigenschappen – ten eerste heeft het een verwarmend effect, ten tweede verbetert het de doorlaatbaarheid van bloedvaten. Hierdoor wordt ook de bloedsomloop gestimuleerd en worden metabolische processen versneld, vooral omdat de werking van fenolcarbonzuur wordt ondersteund door flavonoïden en tannines die in de plant aanwezig zijn. Bovendien hebben ze een verjongend effect en maken ze de huid gladder en steviger, zodat vrouwenmantel ook wordt gebruikt voor de behandeling van cellulitis.

Voor gewichtsverlies wordt thee op basis van dit kruid als het meest effectief beschouwd, die hieronder zal worden beschreven. Maar tegen cellulitis kunt u beter kompressen maken met een afkooksel van vrouwenmantel.

Gebruik van vrouwenmantel in de volksgeneeskunde

Hoewel er in de natuur meer dan vijfhonderd varianten van deze plant voorkomen, kan alleen de gewone vrouwenmantel nuttig zijn voor fytotherapie, maar hij is effectief bij zeer verschillende pathologieën:

1. Bij ontstekingsziekten van de baarmoeder wordt aanbevolen om een afkooksel van het kruid en de bladeren van vrouwenmantel te drinken – 0,5 liter per dag, verdeeld over drie porties van gelijk volume. U kunt een beetje honing toevoegen om de smaak te verbeteren. Dit middel wordt ook als effectief beschouwd voor het herstel van de baarmoeder na een zware bevalling.
2. Bij amenorroe (pijnlijke menstruatie) wordt aanbevolen om dagelijks 400 ml afkooksel van vrouwenmantel te drinken, verdeeld over twee porties – 's ochtends en 's avonds.
3. Bij migraine en hoofdpijn veroorzaakt door hoge bloeddruk kunt u dagelijks een kopje thee op basis van vrouwenmantel drinken.
4. Voor de behandeling van etterende wonden en snijwonden wordt een infusie van vrouwenmantel gebruikt, op basis waarvan kompressen en lotions worden gemaakt.
5. Bij sommige ontstekingsziekten van de bekkenorganen kan een infusie of afkooksel van vrouwenmantel worden gebruikt voor vaginale spoeling.
6. Bij de behandeling van aambeien is vrouwenmantel goed vanwege zijn complexe werking. Het stopt het bloed, bevordert weefselregeneratie, versterkt de bloedvaten. Voor deze doeleinden wordt een infusie van vrouwenmantel gebruikt, waarmee speciale tampons worden doordrenkt.
7. Bij bloedarmoede en aderverkalking wordt aangeraden een aftreksel van de bladeren van deze plant te nemen, dat op druivenwijn wordt getrokken. Dit middel wordt ook als effectief beschouwd bij hartpijn.
8. Bij chronische colitis buiten de periodes van opflakkering wordt aangeraden dagelijks 10–15 druppels van een alcoholische tinctuur van vrouwenmantel in te nemen (deze te verdunnen met een kleine hoeveelheid water).
9. Bij diabetes wordt aangeraden dagelijks 200 ml van een aftreksel van vrouwenmantel in te nemen. Maar in tegenstelling tot de behandeling van andere aandoeningen, mag hier geen honing aan worden toegevoegd.
10. Bij de behandeling van snijwonden kunt u verse bladeren gebruiken, die u lichtjes in de handen wrijft zodat ze sap afgeven. Deze groene massa moet u gewoon op het beschadigde huidgedeelte aanbrengen.

De toepassingen van vrouwenmantel beperken zich niet tot de genoemde gevallen. Deze plant kan worden gebruikt om slijm op te lossen bij bronchitis van verschillende oorsprong, en bij andere aandoeningen van de luchtwegen, waaronder longontsteking. Daarnaast wordt een aftreksel van het kruid gebruikt als mondspoeling bij stomatitis, en worden er kompressen van gemaakt bij conjunctivitis (als deze aandoening een bacteriële oorsprong heeft, wordt vrouwenmantel gebruikt als aanvulling op de behandeling met antibiotica, maar niet in plaats daarvan).

Soorten geneeskrachtige preparaten met vrouwenmantel

Op basis van deze plant worden zowel inwendige als uitwendige middelen gemaakt. De meest gebruikelijke variant is een waterextract van de werkzame stoffen, dat wil zeggen aftreksels en infusies. Sommige kruidendokters raden echter aan om bij de behandeling van diabetes en obesitas poeder van het fijngemaakte plantaardige materiaal in te nemen.

Wat betreft uitwendige middelen, dit kunnen diverse kompressen, papjes en applicaties zijn. Hiervoor worden niet alleen infusies en aftreksels gebruikt, maar ook het sap van vrouwenmantel. Dit sap wordt geperst uit jonge bladeren en scheuten. Dit middel kan worden gebruikt voor de behandeling van acne door het te verdunnen met melk in een verhouding van 1:10. Het sap is ook geschikt voor inwendig gebruik – bijvoorbeeld bij diarree wordt het gedronken (elke 2 uur 1 theelepel van het middel).

Aftreksel

Dit middel wordt als volgt bereid: men neemt 3 theelepels fijngemaakt kruid en bladeren van vrouwenmantel en giet er 250 ml kokend water over, en laat het vervolgens 2 uur staan onder een gesloten deksel. Daarna wordt de infusie gezeefd en het overgebleven plantaardige materiaal wordt uitgeperst.

De verkregen infusie wordt als vrij geconcentreerd beschouwd. Het wordt gebruikt bij de behandeling van hevige menstruaties en verlicht ook ontstekingen bij verschillende etterende aandoeningen. In het laatste geval worden er baden en papjes op basis van gemaakt. Kompressen met infusie van vrouwenmantel verlichten de symptomen van spataderen, hoewel ze de oorzaken niet volledig wegnemen.

In sommige gevallen wordt de infusie minder geconcentreerd gemaakt: men neemt 3–5 eetlepels grondstof op 1 liter kokend water, brengt het aan de kook en laat het nog 10–15 minuten op laag vuur staan. Vervolgens laat men het een uur trekken. Deze kruideninfusie kan worden gedronken om af te vallen, in combinatie met sportactiviteiten.

Tinctuur

In tegenstelling tot veel andere tincturen wordt het middel op basis van vrouwenmantel niet met alcohol maar met wijn gemaakt. U moet 1 theelepel droog, gemalen plantaardig materiaal nemen op 170 ml wijn. Het middel wordt snel – binnen een dag – getrokken (laat het daarvoor op een droge, donkere plaats staan). Voor gebruik wordt de bereide tinctuur door twee lagen gaas gefilterd. U neemt het in bij atherosclerose en andere aandoeningen.

Afkooksel

Een aftreksel van vrouwenmantel wordt beschouwd als een uitstekend antiseptisch middel. Bovendien heeft het samentrekkende en slijmoplossende eigenschappen, en verschillende onderzoeken hebben een kalmerende werking aangetoond. Meestal wordt het inwendig ingenomen. Maar dankzij de antiseptische eigenschappen kan het ook als uitwendig middel worden gebruikt – bijvoorbeeld bij acne.

Voor de bereiding van een traditioneel afkooksel neemt u 4 theelepels gemalen kruid op 250 ml kokend water, brengt u het opnieuw aan de kook en houdt u het nog 5 minuten op het vuur. Daarna laat u het afkooksel afkoelen, giet u het door een kaasdoek of filtreerpapier en gebruikt u het als inwendig of uitwendig middel.

Op basis van het kruid vrouwenmantel wordt ook een wijn-afkooksel bereid. U neemt 30 g gemalen gedroogde stengels en blaadjes op 1 liter rode wijn en verhit het 10 minuten. U neemt dit middel 3–5 eetlepels per dag voor de maaltijd in. Het helpt bij diarree (mits deze wordt veroorzaakt door dysbacteriose of een darminfectie; als de symptomen zelfs na een maand van deze behandeling aanhouden, moet u een arts raadplegen).

Van de wortel van vrouwenmantel wordt een wijn-afkooksel bereid. Op 20 g gedroogd plantaardig materiaal neemt u een glas wijn, brengt u dit aan de kook en laat u het nog 30 minuten op middelhoog vuur staan. Het bereide afkooksel wordt door meerdere lagen kaasdoek gegoten om de stukjes wortel te verwijderen. Er is ook een andere variant van dit recept. Het wortelafkooksel wordt apart bereid, met een zeer kleine hoeveelheid water, waarna u de wijn toevoegt en deze verwarmt, maar niet kookt, om alle nuttige stoffen zo goed mogelijk te behouden.

Dit middel kan worden ingenomen in 2 eetlepels per dag, 30 minuten voor de maaltijd, bij bloedarmoede; het wordt ook als effectief beschouwd bij dysbacteriose en de daardoor veroorzaakte winderigheid. Diëtisten beschouwen dit wijn-afkooksel als een uitstekende manier om de stofwisseling te versnellen.

Thee

Op basis van deze plant wordt ook thee bereid – u zet het op dezelfde manier als een traditioneel drankje van theebladeren, dat wil zeggen 1-2 theelepels gemalen droog materiaal overgieten met een glas kokend water, 10-15 minuten laten trekken en dan filteren. De thee wordt voornamelijk als versterkend middel ingenomen; bovendien helpt het goed tegen slapeloosheid. Sommige kruidendokters raden aan het aan kinderen te geven ter preventie van rachitis, maar het is beter om eerst een kinderarts te raadplegen, aangezien moderne artsen van mening zijn dat het middel bij kleintjes allergieën kan veroorzaken.

Toepassing in de cosmetologie

De vrouwenmantel wordt niet voor niets beschouwd als een 'vrouwelijk' kruid. Het is niet alleen nuttig voor de behandeling van aandoeningen, maar ook voor schoonheidsbehandelingen thuis. Poeder van de gedroogde bladeren van deze plant kan worden toegevoegd aan kant-en-klare cosmetische maskers en lotions, omdat het ook een antioxiderende werking heeft en vroegtijdige huidveroudering kan stoppen.

In de huiselijke cosmetologie wordt meestal een aftreksel van vrouwenmantel gebruikt. Het wordt aanbevolen om dit in de zomer te bereiden en in ijsblokjesvormen in te vriezen. De resulterende blokjes worden gebruikt voor gezichtsmassage. Dit helpt de elasticiteit van de huid te verbeteren, deze gladder te maken en de zuurstoftoevoer te verbeteren door verhoogde microcirculatie.

Bij acne wordt meestal een infuus van vrouwenmantel gebruikt – als lotion of kompres. Een zalf wordt echter als effectiever beschouwd, bereid uit een alcoholisch extract van vrouwenmantel (10–20 ml van het kant-en-klare product – dit is verkrijgbaar bij apotheken), gemengd met vaseline (tot 90 g). Deze zalf wordt als effectief beschouwd bij enkele puistjes en steenpuisten.

De vrouwenmantel is ook nuttig voor het versterken van het haar, omdat de conditie ervan rechtstreeks afhangt van de hormonale balans. Men kan een infuus of aftreksel van dit kruid toevoegen aan het water dat is bereid om het haar te spoelen. Men kan ook een aftreksel bereiden op basis van de volgende plantenmix: voor 15 g gedroogd vrouwenmantelkruid neemt men evenveel brandnetelkruid en tweemaal zoveel gemalen gedroogde kliswortels. Dit alles wordt overgoten met 1 liter water en aan de kook gebracht, 5–7 minuten gekookt, vervolgens afgekoeld en 45–60 minuten laten trekken. Het verkregen middel kan worden toegevoegd aan water voor het spoelen van de lokken of in de hoofdhuid worden gemasseerd in plaats van lotion. Regelmatig gebruik ervan versterkt de haarzakjes.

In sommige recepten worden aan deze mix berkenbladeren toegevoegd; dit helpt het middel ook effectief te maken tegen seborroe.

Contra-indicaties voor gebruik

Een van de voordelen van vrouwenmantel is dat dit kruid vrijwel geen contra-indicaties heeft. Het mag alleen niet worden ingenomen bij allergische reacties en individuele intolerantie, alsook bij hoge bloedstolling. Met voorzichtigheid wordt het voorgeschreven tijdens zwangerschap en borstvoeding – pas na alle onderzoeken en overleg met een arts, omdat een overdosis zelfs plantaardige steroïden een negatief effect op het lichaam kan hebben.

Interessante feiten

1. De vrouwenmantel ziet er bescheiden uit, maar behoort in feite tot de beroemde rozenfamilie (Rosaceae). In de botanie draagt het de naam Alchemilla, afkomstig van het woord 'alchemie' – een oude wetenschap waarvan aanhangers op zoek waren naar de steen der wijzen en het elixer van het eeuwige leven. De geneeskrachtige eigenschappen van dit kruid waren toen al bekend, en oude geleerden geloofden dat het vermogen van de plant om vloeistof af te scheiden wees op zijn magische aard. Vooral de druppels ochtenddauw die zich verzamelden in de natuurlijke trechter gevormd door de bladeren werden zeer gewaardeerd.
2. De praktijk heeft uitgewezen dat de vrouwenmantel daadwerkelijk vele nuttige eigenschappen bezit en uiteenlopende aandoeningen kan verhelpen, al is er uiteraard geen sprake van magie.
3. De Russische naam van dit kruid, die thans veel wordt gebruikt, is ontstaan vanwege de gelijkenis van de bladeren met weelderige kantmanchetten, die in de galante eeuw in de mode waren. In Engeland en Duitsland zag men echter in de vorm een overeenkomst met de mantel van de Maagd Maria, vandaar de naam 'vrouwenmantel'. In vrijwel alle West-Europese landen werden aan dit kruid magische eigenschappen toegeschreven. Zo geloofde men dat de op de bladeren verzamelde dauw de jeugd zou herstellen en ook puistjes, sproeten en ouderdomsvlekken zou verwijderen.
4. Interessant is dat de vrouwenmantel ook in de keuken kan worden gebruikt; meestal worden de bladeren van de plant gebruikt, soms de jonge scheuten. In het vroege voorjaar kan dit kruid worden toegevoegd aan een salade van bladgroenten, soep of groene borsj. Soms wordt het als specerij verwerkt. Daartoe wordt het op de hierboven beschreven wijze gedroogd, omdat deze methode het mogelijk maakt nagenoeg alle heilzame stoffen te behouden, en in de winter kan het zowel aan soepen als aan hoofdgerechten worden toegevoegd. Ook is het een nuttige vitaminebron, omdat het een grote hoeveelheid ascorbinezuur bevat. In de oosterse keuken worden de bladeren samen met andere aromatische kruiden of groenten gezouten.

Foto van de vrouwenmantel