Duindoorn: gunstige eigenschappen en contra-indicaties

Duindoorn is een uitgestrekte struikplant waarvan de vruchten veel nuttige stoffen bevatten. Het wordt zowel als sierplant als voor de bessen gekweekt, terwijl veredelaars voortdurend werken aan het ontwikkelen van nieuwe variëteiten. Hieronder worden de gunstige eigenschappen van de plant en het verstandige gebruik ervan in de geneeskunde en cosmetologie besproken, evenals een aantal culinaire recepten.

Hoe ziet duindoorn eruit en waar groeit het

In het wild is duindoorn tegenwoordig verspreid over bijna heel Eurazië, inclusief niet alleen Mongolië en China, maar zelfs gedeeltelijk tropische gebieden van India en Pakistan. Opmerkelijk is dat duindoorn in Rusland al lang succesvol groeit, niet alleen in het Europese deel, maar ook in Altai en zelfs in Siberië.

Deze struik geeft de voorkeur aan uiterwaarden van rivieren en oevers van meren, op voorwaarde dat de grond los is en veel fosfor en organische stoffen bevat. Te vochtige grond is echter niet geschikt voor haar.

Bijna alle soorten duindoorn zijn bladverliezende struiken. Minder vaak komen boomachtige variëteiten voor die een hoogte van 3 tot 6 m kunnen bereiken. De meeste vormen van duindoorn verschillen in hoogte, vorm en grootte van de kroon, kleur van de bladeren, uiterlijk van de vruchten, die zowel rond als langwerpig kunnen zijn. Duindoorn is over het algemeen tweehuizig. Dat betekent dat deze struiken zowel mannelijke als vrouwelijke exemplaren hebben. Om duindoorn in de tuin te laten aanslaan en vrucht te dragen, is ten minste één mannelijke struik nodig op 4 tot 5 vrouwelijke.

De vruchten zijn steenvruchten met een gelige, smakelijk gouden of oranje kleur, met een eigenaardige smaak en aroma. Maar niet bij alle soorten zijn de vruchten eetbaar.

Soorten duindoorn

Er worden drie soorten duindoorn onderscheiden, die zowel verschillen in uiterlijk als in chemische samenstelling van de vruchten en zelfs in groeigebied.

1. Tibetaanse duindoorn. Deze groeit voornamelijk in de hooggebergten van de Himalaya, maar komt ook voor in het laagland van China. Het is een laagblijvende struik bedekt met doornen. De vruchten van deze plant zijn eetbaar en worden door de lokale bevolking gebruikt als geneesmiddel tegen maagaandoeningen. Tibetaanse duindoorn is een winterharde plant, maar komt in Rusland vrijwel niet voor.
2. Wilgbladige duindoorn. De plant heeft geen doornen. Hij groeit voornamelijk in India en China. Van de bladeren wordt thee gemaakt en uit de vruchten wordt een middel gewonnen voor het reinigen van gouden en zilveren voorwerpen.
3. Duindoorn. Het is een struik die tot 6 meter hoog kan worden. Hij onderscheidt zich door zilverachtige jonge scheuten; de meerjarige takken zijn bedekt met donkere schors en talrijke lange doornen.

In Rusland wordt de duindoorn gekweekt voor sier- en voedingsdoeleinden. Hierover gaat het hier verder. Hij onderscheidt zich door ronde, gladde vruchten in heldergeel of oranje (afhankelijk van de variëteit). Hun geur kan ananasachtig worden genoemd, omdat hij aan deze tropische vrucht doet denken.

Hoe mannelijke van vrouwelijke duindoorn te onderscheiden

Zoals al gezegd is de duindoorn een tweehuizige plant. Vrouwelijke exemplaren onderscheiden zich door eenslachtige stamperbloemen. Mannelijke planten hebben meeldradenbloemen. Het is echter vrij moeilijk om de ene plantensoort van de andere te onderscheiden. Dit komt doordat de bloemknoppen aan het einde van de zomer worden gevormd, wanneer de intensieve lengtegroei van de eenjarige scheuten stopt. En tot het verschijnen van de knoppen zijn er geen kenmerken die helpen om mannelijke en vrouwelijke planten te onderscheiden.

Bij de aankoop van zaailingen moet u op de knoppen letten. Vrouwelijke knoppen (stamperknoppen) zijn kleiner. Ze vormen slechts 2–3 schubben, die vrij groot zijn. Mannelijke knoppen (meeldradenknoppen) zijn groter, ongeveer 2–3 keer zo groot, en hebben 5–8 schubben, soms zelfs tot tien.

Later, na het openen van de knoppen, onderscheiden vrouwelijke planten zich door een intensievere groei. Bovendien zijn hun bladeren groter – zo past de plant zich aan de bestuiving door de wind aan, omdat bijen en andere insecten deze bloemen niet bestuiven. Soms is te zien dat ze stuifmeel verzamelen, maar er vindt dan geen bestuiving plaats.

Samenstelling en caloriegehalte

De energetische waarde van duindoorn is vrij hoog – 82 kcal per 100 g. Anderzijds bevatten deze bessen zo'n hoeveelheid vitaminen, mineralen en onverzadigde vetten dat men er niet van moet afzien, zelfs niet vanwege de hoge calorische waarde. In het bijzonder is duindoorn een van de weinige bessen die vitamine C behoudt, zelfs na het maken van sap of vruchtendrank, om nog maar te zwijgen van invriezen.

Dus, duindoornbessen bevatten de volgende nuttige stoffen:

1. Ascorbinezuur – tot 1300 mg, afhankelijk van de soort. Er wordt aangenomen dat het de immuunmodulerende eigenschappen van deze bes levert. Bovendien overtreft duindoorn wat betreft het gehalte aan deze vitamine zelfs de zwarte bes, die lange tijd als kampioen werd beschouwd. Ascorbinezuur zit niet alleen in de vruchten van duindoorn, maar ook in de bladeren.
2. B-vitaminen, die betrokken zijn bij stofwisselingsprocessen en zeer gunstig zijn voor de toestand van het zenuwstelsel.
3. Provitamine A (60 mg) en vitamine E (140 mg) – antioxidanten die ontstekingsremmende eigenschappen hebben en vroegtijdige veroudering tegengaan. Bovendien is vitamine A uiterst belangrijk voor het gezichtsvermogen, en E is noodzakelijk voor de geslachtsrijping.
4. Vitamine K en P, die helpen de bloedcirculatie te normaliseren.
5. 15 verschillende mineralen, elk belangrijk voor het normaal functioneren van het lichaam. Hiertoe behoren ijzer (ter preventie van bloedarmoede), magnesium (verwijdert spasmen), zwavel, silicium en vele andere.
6. Tot 8% vette olie.
7. Organische zuren en suikers.
8. Nuttige tanninen voor het menselijk lichaam.

Interessant is dat in donkeroranje en rode duindoornvruchten veel meer antioxidanten en carotenoïden zitten dan in gele en lichtoranje bessen. Het belang van antioxidanten kan nauwelijks worden overschat, aangezien de wetenschap heeft aangetoond dat ze de weerstand van het lichaam tegen bepaalde kankers verhogen. Bovendien zijn producten waarin tocoferol (vitamine E) in zulke grote hoeveelheden voorkomt, en dan nog in combinatie met carotenoïden, zeer zeldzaam.

In duindoornbessen zitten ook fytonciden, maar in kleine hoeveelheden. In combinatie met vitamine C hebben ze echter nog steeds een gunstig effect op het immuunsysteem van het lichaam.

Gunstige eigenschappen van duindoorn

Algemene voordelen

Het grootste voordeel van deze bes is dat het helpt de gezondheid te behouden tijdens het seizoen van verkoudheid en virusziekten, wanneer andere natuurlijke producten simpelweg niet verkrijgbaar zijn. De voordelen zijn als volgt:

• verhoging van de immuniteit;
• verbetering van het gezichtsvermogen;
• normalisering van de huidconditie;
• versterking van de hartspier;
• verhoging van de elasticiteit van bloedvaten door het hoge gehalte aan antioxidanten.

Uit de vruchten van duindoorn wordt olie gewonnen, die ook vitamines en verschillende nuttige biologisch actieve stoffen bevat, waaronder fosfolipiden, choline en sterolen. Het gehalte van sommige daarvan in duindoornolie is aanzienlijk hoger dan in verse vruchten, waardoor het als een effectief geneesmiddel wordt beschouwd.

Voor vrouwen

Voor de dames is duindoorn om verschillende redenen nuttig. Ten eerste helpt de consumptie ervan ontstekingsziekten van de bekkenorganen te voorkomen.

Ten tweede, tijdens de menopauze verlicht duindoorn de gevolgen ervan in aanzienlijke mate en voorkomt het onaangename effecten zoals opvliegers. Dit komt door de zogenaamde onverzadigde vetzuren die deel uitmaken van de rijpe bessen.

Ten derde hebben de biologisch actieve stoffen in de bessen die aan de struik zijn gerijpt en de later daaruit geproduceerde olie een zeer gunstige invloed op de conditie van haar en huid. Bovendien kunnen ze als een universeel 'medicijn' worden beschouwd, omdat bij consumptie van de bessen een droge huid na enkele weken gladder en gehydrateerd wordt, en irritatie en schilfering verdwijnen. Bij mensen met een vette huid verdwijnt de onesthetische glans, omdat deze stoffen de talgproductie reguleren.

Voor mannen

Voor mannen is duindoorn om verschillende redenen nuttig.

1. Het voorkomt erectiestoornissen.
2. De bes is over het algemeen gunstig voor het voortplantingssysteem, gezien de grote hoeveelheid vitamine E die het bevat.
3. Duindoorn kan worden beschouwd als een natuurlijke energiedrank. Het is erg belangrijk voor degenen die fysiek werk doen of veel tijd in de sportschool doorbrengen, omdat het helpt de krachten te behouden. In Japan worden er zelfs energiedranken voor sporters op basis van duindoorn geproduceerd.
4. Ten slotte bevat duindoorn serotonine, waardoor het de stemming kan verbeteren en stress kan verminderen, die op zichzelf vaak een bron van verschillende problemen is.

Tijdens de zwangerschap

Tijdens de zwangerschap is vitamine E de belangrijkste stof, omdat het de hormoonproductie normaliseert die helpt de baby normaal te dragen. Het verbetert de rijping van de placenta, vermindert het risico op loslaten en voorkomt vroeggeboorte. Bovendien verbetert het het welzijn van de aanstaande moeder door als krampstillend middel te werken. Ten slotte helpt het onesthetische striae te voorkomen. Kampioen in vitamine E-gehalte is duindoorn. Het bevat ook veel foliumzuur, wat erg belangrijk is voor de ontwikkeling van het zenuwstelsel van de foetus.

U mag duindoornsap alleen drinken na overleg met een arts, net als het eten van de bessen. Maar over het algemeen is het tijdens de zwangerschap het beste middel tegen problemen zoals bloedarmoede, hoofdpijn, spierzwakte, verminderde concentratie en cognitieve vaardigheden. U kunt duindoornolie thuis regelmatig gebruiken als een zeer effectief uitwendig middel tegen striae.

Tijdens de borstvoeding

Tijdens de lactatie wordt duindoorn met voorzichtigheid geconsumeerd om geen allergie bij het kind te veroorzaken. U moet beginnen met een zeer kleine hoeveelheid sap of thee - in deze vorm is de kans kleiner dat er een ongewenste reactie optreedt.

Jonge moeders hebben duindoorn nodig om de huid en het haar, waarvan de conditie aanzienlijk verslechtert tijdens de zwangerschap, weer in orde te brengen. Bovendien kan de bes de vitaminetekorten in de postpartumperiode volledig aanvullen en het gewicht normaliseren.

Voor kinderen

Aan jonge kinderen wordt duindoorn niet gegeven in de vorm van bessen. De volksgeneeskunde beveelt echter soms direct duindoornolie aan voor baby's die last hebben van constipatie. Het wordt niet oraal ingenomen. Om het proces te normaliseren zijn rectale zetpillen met duindoornolie nodig.

Aan kinderen ouder dan 3 jaar wordt duindoorn thee, sap of vruchtendrank gegeven bij afwezigheid van allergie. Deze middelen helpen de immuniteit te versterken, ze worden ook ingenomen tijdens verkoudheid en voor thuistherapie bij hoesten.

Bij gewichtsverlies

Duindoorn stelt u niet zozeer in staat om overtollige kilo's kwijt te raken, maar schept eerder gunstige voorwaarden daarvoor. In het bijzonder versnelt het de stofwisselingsprocessen en verlaagt het het cholesterolgehalte in het bloed.

Het beste kunt u het gebruiken in de vorm van sap of thee. U moet voor elke maaltijd een glas van zo'n drankje drinken. Overigens helpt het om zelfs het strengste dieet vol te houden. Bovendien kunt u het combineren met gember, kaneel of ananassap voor een versterkt effect. Zo'n sap is ook nuttig voor een training, zodat deze maximaal effect sorteert.

Voordelen van bladeren, takken en zaden van duindoorn

Duindoornzaden, of beter gezegd, de donkere pitjes die u in de bessen ziet, bevatten veel vetzuren. Hieruit wordt duindoornolie gewonnen, waarvan de eigenschappen apart worden besproken.

Niet alleen de bessen van de duindoorn worden als gunstig voor het menselijk lichaam beschouwd, maar ook de takken en de blaadjes van de struik. In het bijzonder bevat de schors looistoffen die helpen bij het normaliseren van de bloeddruk en de conditie van het tandvlees verbeteren.

De bladeren bevatten dezelfde vitamines als de bessen van de duindoorn. Daarom worden ze ook gebruikt als medicijn, waarbij er vaak aftreksels van worden gemaakt met uitgesproken genezende en kalmerende eigenschappen.

Duindoornolie: eigenschappen en toepassing

Duindoornolie wordt door de officiële geneeskunde erkend als een van de meest effectieve natuurlijke middelen. Het heeft antibacteriële en regenererende eigenschappen, waardoor het feitelijk door iedereen kan worden gebruikt voor het herstel van beschadigd weefsel – huid of slijmvliezen. Hierdoor geneest het niet alleen wondjes op de huid, maar kan het ook worden gebruikt voor het herstellen van aangetast epitheel bij gynaecologische aandoeningen van diverse etiologie. En wat vooral belangrijk is: het heeft vrijwel geen strikte contra-indicaties bij uitwendig gebruik. De olie kan prima worden gebruikt voor thuisbehandeling van luieruitslag, zelfs bij jonge kinderen.

In de gynaecologie wordt duindoornolie tot op de dag van vandaag veel gebruikt door volksgenezers bij de behandeling van verschillende soorten ontstekingsziekten van de kleine bekkenorganen, en ook ter preventie van de zo veelvoorkomende aandoening als erosie van de baarmoederhals (temeer omdat de antioxidanten in de olie het risico op dysplasie en oncologie verminderen). Ook is het effectief bij cervicitis en endometritis.

Duindoornolie kan in toegestane (kleine) hoeveelheden zonder risico's voor de gezondheid van de patiënt worden gebruikt voor de genezing van de slijmvliezen van maag en darmen. Het bevat veel vitamines die de stofwisseling reguleren en de opname van voedingsstoffen verbeteren, en bij deze pathologieën kunnen er problemen mee ontstaan.

Waarom duindoornsap goed is

Over het algemeen is duindoornsap om dezelfde redenen gezond als de bessen. Het bevat namelijk dezelfde stoffen, en als het samen met de pitjes is bereid, ook vetzuren.

Duindoornsap is het beste middel voor mensen die veel tijd achter de computer doorbrengen. Het bevat namelijk provitamine A, dat het normale gezichtsvermogen ondersteunt. Deze vitamine wordt het beste opgenomen in combinatie met vetten, dus het is beter om het sap niet apart te drinken, maar het toe te voegen aan smoothies, gemengd met yoghurt of melk.

Duindoornthee: voordelen en nadelen

Duindoorn thee wordt beschouwd als een uitstekend natuurlijk antiseptisch middel en immuunmodulator. Het wordt op verschillende manieren bereid, onder andere op basis van sap of siroop van deze bessen, waarvan de recepten hieronder worden besproken. Ook kan men het maken van bessenpuree, fijngemaakt met suiker en overgoten met kokend water (de concentratie van de bessen kan naar eigen wens worden aangepast). Bovendien is thee nuttig bij oververmoeidheid, omdat het het lichaam voorziet van alle noodzakelijke vitamines.

U moet deze thee echter met voorzichtigheid gebruiken. Het is gecontra-indiceerd bij nierstenen en cholecystitis, omdat het een sterk galafdrijvend effect heeft. Ook moet u het met voorzichtigheid gebruiken als u een allergie heeft.

Duindoorn in de geneeskunde

Duindoorn en de daaruit verkregen olie worden zowel in de officiële als in de volksgeneeskunde gebruikt, maar alleen na overleg met een behandelend arts.

Bij diabetes mellitus

Duindoornbladeren bevatten stoffen die de bloedsuikerspiegel normaliseren. Daarom wordt bij deze aandoening aanbevolen een aftreksel ervan te nemen – neem 1 eetlepel per kopje kokend water en laat het een uur trekken.

Belangrijk: de glykemische index van duindoorn — 30 eenheden.

Bij colitis

Bij de acute vorm van deze aandoening is duindoorn strikt gecontra-indiceerd. In de fase van stabiele remissie kunt u compotes en vruchtendranken drinken om de spijsvertering te normaliseren en de toestand van het slijmvlies te verbeteren.

Bij pancreatitis

In de acute fase van de ziekte is duindoorn in elke vorm gecontra-indiceerd. In de fase van stabiele remissie wordt duindoornolie aanbevolen, omdat het omhullende, regenererende en ontstekingsremmende eigenschappen heeft. Ook kunt u van verse bessen aftreksels bereiden, die u in kleine hoeveelheden voor de maaltijd kunt drinken om het lichaam van vitamines te voorzien en de genezing van weefsels te versnellen.

Bij gastritis

Bij verstandig gebruik wordt duindoorn aanbevolen bij deze kwaal. Het is vooral nuttig om sap van de bessen te drinken. Het bevordert de activering van het regeneratieproces van het slijmvlies en het snel herstel ervan.

Voor de darmen

Bij acute vormen van inflammatoire darmziekten wordt het afgeraden om verse duindoornbessen en zelfs de olie ervan te gebruiken. Ze mogen alleen in de remissiefase worden gebruikt. Bovendien helpt de olie bij het bestrijden van constipatie en bevordert het tegelijkertijd de genezing van aangetaste delen van het slijmvlies.

Bij constipatie

Bij constipatie wordt aanbevolen om rectale zetpillen met duindoornolie te gebruiken, die bijdragen aan een zachte en pijnloze reiniging van de darmen. Regelmatige consumptie van duindoornbessen (tenzij er contra-indicaties zijn) helpt de darmwerking te normaliseren. De behandelingskuur duurt gewoonlijk twee weken.

Bij jicht

Duindoornbessen verwijderen overtollig urinezuur uit het lichaam. Daarom kunt u een handvol van deze vruchten eten ter preventie en behandeling van jicht. Ook kunt u bij deze aandoening thee van de bessen drinken.

Voor de lever

Duindoornbessen en het sap ervan helpen gifstoffen uit het lichaam te verwijderen, de vetstofwisseling te reguleren en de beschermende functie van het hepatobiliaire systeem te verbeteren. Hoewel wordt aangenomen dat duindoorn over het algemeen een gunstig effect heeft op de lever, is het raadzaam om voor gebruik een arts te raadplegen.

Bij aambeien

Bij deze aandoening worden meestal niet de bessen zelf gebruikt, maar zalven en zetpillen met duindoornolie. De stoffen in deze producten voorkomen ten eerste constipatie (die vaak bijdraagt aan de ontwikkeling van deze aandoening) en bevorderen ten tweede de snelle genezing van fissuren.

Bij cholecystitis

Bij deze aandoening is duindoorn gecontra-indiceerd in elke vorm, of het nu verse bessen, sap, thee of compote betreft.

Bij verkoudheid

Duindoorn versterkt het immuunsysteem. Thee, sap of vruchtendrank van duindoorn is de beste preventie tegen seizoensgebonden verkoudheid. U kunt deze de hele winter drinken in plaats van synthetische vitamines en immuunmodulerende middelen te nemen.

Bij cystitis (blaasontsteking)

In de volksgeneeskunde wordt duindoorn vaak beschouwd als een middel tegen cystitis. In werkelijkheid is deze aandoening meestal bacterieel van aard, dus voor de behandeling ervan zijn antibiotica noodzakelijk. Baden met duindoornolie helpen eenvoudigweg de werking ervan te versterken, irritatie en ontsteking te verminderen. Hiervoor giet u 40 ml olie in een bak met warm water, roert u het door en giet u het vervolgens in een kom zodat u met de onderste helft van uw lichaam er 20 minuten in kunt zitten. Daarbij moeten uw benen worden bedekt met een deken of handdoek, zodat ze niet koud worden en de vloeistof in de kom niet afkoelt. Hierna moet u zich afdrogen met een handdoek en onder een warme deken gaan liggen, dus het is beter om de procedure voor het slapengaan uit te voeren.

De duur van de behandelingskuur is ten minste 10 dagen bij acute cystitis en ongeveer een maand bij de chronische vorm.

Hoe duindoorn de bloeddruk beïnvloedt

Over duindoorn kan niet worden gezegd dat het onomstotelijk gunstig is voor de bloedvaten. Enerzijds versterkt het de wanden, dus kan het worden beschouwd als een nuttig product voor het normaliseren van de bloeddruk. Anderzijds hebben duindoorn en het sap van de bessen een sterk tonisch effect. Bij mensen die al een aanleg voor hypertensie hebben, kan dit een verhoging van de bloeddruk veroorzaken. Daarom kunt u duindoornthee of -sap alleen gebruiken na overleg met een arts.

Recepten uit de volksgeneeskunde op basis van duindoorn

1. Bij maag-darmziekten wordt aanbevolen om deze afkooksel te nemen – 1 eetlepel gemalen gedroogde duindoornbladeren op een glas gekookt water. Bereid volgens het gebruikelijke schema – aan de kook brengen, 5 minuten op laag vuur houden, afkoelen en zeven. Het middel wordt aanbevolen om 200 ml 1–2 keer per dag in te nemen.
2. Nog een variant – afkooksel van verse bessen. Neem 3 eetlepels op 0,5 liter heet water, breng aan de kook en laat 10 minuten op laag vuur staan. Daarna zeven en warm drinken, maar niet heet, 2–3 glazen per dag.
3. Van duindoornbessen wordt een pap gemaakt, die wordt gebruikt voor kompressen bedoeld voor de behandeling van brandwonden, ettering en bevriezing. Van verse duindoornbladeren maakt men kompressen voor de behandeling van reuma. Ook worden ze gezet zoals gewone thee, na ze onder stromend water te hebben gewassen. Ze helpen bij het verlichten van gewrichtspijn.
4. Bij dermatologische aandoeningen wordt het afkooksel van gedroogde duindoornbladeren (10 eetlepels op 1 liter water) aan het badwater toegevoegd voor genezing en het verminderen van irritatie op de aangetaste gebieden.

Duindoorn in de cosmetologie

Voor cosmetische doeleinden worden zowel duindoornbessen als sap en olie gebruikt, die op zichzelf staande middelen kunnen zijn of de basis van maskers en lotions.

Voor het gezicht

1. U kunt de gereinigde huid met duindoornsap afnemen voor een verfrissend effect. Ook wordt aanbevolen het als kompressen te gebruiken, door wattenschijfjes in het sap te weken en deze 12–20 minuten op de huid te leggen. Deze procedure wordt aanbevolen 2–3 keer per week te herhalen. Het geeft de huid een gezonde uitstraling en vermindert irritatie en roodheid.
2. Voor een droge huid kunt u de bessen zelf gebruiken, omdat ze vetzuren bevatten. Ze worden in een mortier fijngemaakt, vers eigeel toegevoegd en 5–10 minuten op de huid aangebracht, daarna afgespoeld.
3. Voor een uitgedroogde of verouderende huid kunt u duindoornolie gebruiken. Voeg enkele druppels toe aan uw gebruikelijke nachtcrème voor het gezicht.

Voor het haar

Duindoornolie helpt het haar dikker en handelbaarder te maken. U kunt het toevoegen aan kant-en-klare haarmaskers en conditioners. Duindoornbessen bevatten veel B-vitaminen, dus ze voorkomen ook haaruitval. Dit is vooral belangrijk in de winter, omdat dergelijke problemen in het koude seizoen meestal verergeren.

1. Neem 300 g verse bessen, pureer ze tot een puree, breng dan aan op vochtig haar, bedek met plasticfolie en laat een uur inwerken. Daarna het masker met gewone shampoo uitspoelen.
2. Om de bloedsomloop te verbeteren, de bloedtoevoer naar de haarfollikels te stimuleren en ze tegelijkertijd van alle noodzakelijke vitamines te voorzien, maakt u een afkooksel van duindoornbessen (3 eetlepels op 0,5 liter water). Wrijf het nog warm in de hoofdhuid, daarna uitspoelen. U kunt ook in dezelfde verhouding een afkooksel van knoppen maken, dat bevat zelfs een nog hogere concentratie aan nuttige stoffen, maar dit middel is alleen in het voorjaar beschikbaar.

Nadelen en contra-indicaties

Ondanks dat duindoorn veel waardevolle stoffen bevat en een breed spectrum aan helende eigenschappen heeft, kan het allergische reacties veroorzaken. Bovendien kan het soms bijdragen aan een verslechtering van het welzijn bij chronische leverziekten.

Daarom is duindoorn in al zijn vormen gecontra-indiceerd bij acute hepatitis, gal- en niersteenziekte, cholecystitis. Het mag ook niet worden geconsumeerd bij allergieën. De bessen zijn gecontra-indiceerd bij alle vormen van gastritis, pancreatitis en zweerziekte van de darmen. Maar bij dezelfde pathologieën in remissie kan duindoorn worden geconsumeerd in de vorm van sap.

Wanneer oogsten en hoe duindoorn bewaren

Duindoorn kan op verschillende manieren worden bewaard: gedroogd of ingevroren, in de vorm van jam, gelei, fruitvellen, compote of sap. Theoretisch kunt u zelfs thuis olie bereiden door de bessen in een koffiemolen te malen en met verhitte olijfolie of zonnebloemolie over te gieten.

Hoe verzamelt u

Het wordt aanbevolen om duindoorn te oogsten in september of begin oktober. Het is erg belangrijk om de bessen heel te houden, zodat ze kunnen worden verwerkt en bewaard voor de winter. Om dit proces te automatiseren, worden verschillende gereedschappen gebruikt. Dit kan bijvoorbeeld een speciale draadlus zijn, die een 'cobra' wordt genoemd, een pijpje van dun blik waar aan het ene uiteinde een zak voor de oogst wordt bevestigd, en ook een speciaal schrapertje gemaakt van een katapult met een dunne snaar erover gespannen. Deze hulpmiddelen helpen het werk te versnellen, maar garanderen niet dat de bessen heel en mooi blijven.

Daarom wordt in veel gevallen handmatig oogsten als de voorkeursoptie beschouwd. Het gaat langzamer, maar kan worden versneld door rijpe 'kolven' van de boom te snijden, waarin de bessen zich verzamelen. Vanuit biologisch oogpunt zijn dit eenjarige takken waarvan de scheuten verdrogen, dus volgend jaar zullen ze toch geen oogst geven. Thuis kun je de bessen rustig van zo'n 'kolf' scheiden.

Als het niet de bedoeling is om de bessen heel te houden omdat ze toch voor sap worden gebruikt, moet je wachten op de eerste vorst, een schoon stuk plastic onder de boom leggen en de takken schudden. Rijpe bessen vallen eraf, het enige dat overblijft is ze uit te zoeken.

Als u van plan bent sap van duindoorn te maken, kunt u de bessen rechtstreeks op de struik wassen door er een slang op te richten. Draag dan dikke handschoenen en pers de vruchten uit zonder ze van de tak te halen. Het sap moet in een voorbereide container druppelen. Het verkregen sap moet aan de kook worden gebracht. Deze methode wordt meestal in oktober gebruikt als de bessen niet snel loskomen.

Kunt u ze invriezen

Interessant is dat duindoornbessen zelfs in natuurlijke omstandigheden niet bang zijn voor vorst. Onderzoek toont aan dat ze al hun heilzame eigenschappen behouden. Daarom kun je duindoorn invriezen nadat je de bessen hebt gewassen en gedroogd. Daarna worden ze overgebracht in plastic voedselcontainers of goed sluitende plastic zakken en snel ingevroren. Dergelijke voorraden blijven de hele winter goed bewaard.

Hoe duindoorn op de juiste manier te eten

Duindoornbessen kunnen vers worden gegeten, maar de zure smaak wordt niet door iedereen gewaardeerd, daarom worden ze vaak verkozen in de vorm van marmelade, jam of fruitpasta. Voor de conservering worden de bessen in hun geheel gebruikt, de pitjes worden niet weggegooid.

Kunt u hem met pitjes eten

Veel mensen denken dat het niet verstandig is om duindoornbessen met pitjes te eten, omdat anders het risico op blindedarmontsteking toeneemt. In werkelijkheid is dit slechts een wijdverbreide mythe waarmee grootmoeders peuters bang maken die van alles in hun mond stoppen. Een ontsteking van de blindedarm heeft niets te maken met het in de darmen terechtkomen van bessenpitjes. Integendeel, in het geval van duindoorn zijn ze zelfs gezond, omdat ze veel geneeskrachtige stoffen bevatten.

Wat kan men bereiden met duindoorn: recepten

Van de bessen van duindoorn maakt men marmelade, gelei, fruitpasta, jam en confituur. Maar van de bladeren en twijgjes kunt u thee zetten, die unieke geneeskrachtige eigenschappen heeft.

Thee

Hoewel u verse of gedroogde duindoornbessen kunt zetten met gewone thee, brengen de blaadjes en twijgjes van deze plant eigenlijk veel meer voordeel. Ze worden voor de winter gedroogd en fijngemalen, waarna u er thee van zet. Het recept is eenvoudig: 1 theelepel droge grondstof per glas kokend water. Om de smaak te verbeteren, kunt u honing toevoegen. Deze thee heeft een sterk tonisch effect en voorziet het lichaam van vitaminen. Het bevat veel looistoffen die helpen de bloeddruk te normaliseren. Bovendien schenkt deze thee schoonheid en draagt het bij aan een hogere elasticiteit van de huid.

Als u geen honing aan deze drank toevoegt, kunt u het gebruiken als geneesmiddel tegen het herpesvirus op de lippen. Ook kunt u ermee de mond spoelen bij gingivitis.

Sap

Voor het bereiden van sap moet u de bessen sorteren en wassen, het water laten uitlekken, en vervolgens het sap in een sapcentrifuge persen. Als er weinig bessen zijn, kunt u ze zelfs door een zeef of kaasdoek persen. Zeef de verkregen vloeistof en voeg suiker toe in een verhouding van 1,5:1. De suiker moet oplossen, dus het is aan te raden deze te roeren. Giet het afgewerkte sap in vooraf gesteriliseerde glazen potten en bewaar het op een koele plaats.

De tweede optie is duindoornsap met vruchtvlees. U moet de bessen wassen en drogen. Voeg vervolgens 100 ml water toe per kilogram bessen en verwarm het geheel in een bak op laag vuur gedurende 10 minuten. Wrijf daarna de duindoorn door een zeef en voeg suiker toe: 0,8 kg per oorspronkelijke kilogram grondstof. Breng het mengsel vervolgens aan de kook en giet het in vooraf gewassen en gesteriliseerde flessen. Het wordt aanbevolen om gedurende de dag 100 ml van dit sap te drinken om de immuniteit te verhogen en de spijsvertering te normaliseren. Het sap is vrij geconcentreerd, dus u kunt het verdunnen met water.

Compote

Voor de bereiding neemt u 1 kg duindoorn (vers), 1 kg suiker en 1,5 liter water. Het beste kunt u hiervoor licht onrijpe bessen kiezen. Deze compote wordt meestal in september gemaakt. Was de bessen, droog ze, doe ze in voorbereide potten, giet er hete suikersiroop over en pasteuriseer ze. Voor potten van een liter is verhitting op 90 graden gedurende 15–17 minuten nodig; voor een kleiner volume volstaat 10 minuten bij dezelfde temperatuur.

Indien gewenst kan de compote geconcentreerder worden gemaakt door de hoeveelheid water en suiker te verminderen – tot 0,5 kg per 1 liter.

Jam

Er zijn verschillende recepten voor duindoornjam. Het eenvoudigste recept is als volgt: op 1 kg duindoornbessen neemt men 1,2 kg suiker. De bessen worden eerst uitgezocht, alleen rijpe, gave en onbeschadigde blijven over. Daarna worden ze gewassen en gedroogd op keukenpapier.

De siroop wordt als volgt bereid: 400 ml water aan de kook brengen, alle suiker toevoegen en opnieuw 2 minuten koken. Vervolgens worden de voorbereide bessen met de hete siroop overgoten en op laag vuur gedurende 10 minuten gekookt. De siroop wordt afgegoten, nog 10 minuten gekookt, afgekoeld, over de bessen gegoten, en tot gaarheid gekookt. Daarna wordt de jam in gesteriliseerde glazen potten verdeeld en afgesloten met een luchtdichte deksel.

Smoothie

Over het algemeen worden smoothies niet alleen met duindoorn bereid, maar ook met extra ingrediënten die de smaak van de drank verbeteren. Je kunt bijvoorbeeld een smoothie maken van duindoorn, banaan en pompoenvlees. Op 100 g verse bessen neemt men 150 g zoet pompoenvlees, 1 banaan, 100 ml water en een snufje kaneel.

De bessen worden met water gemengd, in een blender tot puree gepureerd en gezeefd. Het pompoenvlees wordt in blokjes gesneden en aan het duindoornsap toegevoegd. Ook wordt er gesneden banaan en een snufje kaneelpoeder aan toegevoegd. Dit alles wordt in een blender tot een homogene massa gemengd. Het resultaat is een heerlijke herfstcocktail.

Bessensap

Om bessensap te maken heb je 300 g duindoornbessen (vers of diepvries), 1 l water en 4 eetlepels gewone kristalsuiker nodig. Het wordt aanbevolen om de bessen niet in de blender te pureren, maar in een keramische of marmeren vijzel te wrijven. Wanneer er voldoende sap is vrijgekomen, wordt het voorzichtig in een aparte kom gegoten en de resterende massa wordt met schoon water overgoten. De pan met deze pulp en water wordt op het vuur gezet, maar niet aan de kook gebracht, en wanneer er belletjes verschijnen, wordt het vuur onmiddellijk uitgedaan en gezeefd.

In het nog hete bessensap wordt suiker gestrooid en geroerd tot het is opgelost. Vervolgens wordt het van het begin af gezeefde sap toegevoegd en nogmaals alles gemengd. Aanbevolen wordt om het verkregen bessensap gekoeld te drinken.

Wijn

De eenvoudigste variant van duindoornwijn is als volgt: op 3 kg bessen neemt men 1 kg suiker en 2 l water. Het is niet aan te raden om de bessen te wassen. Ze moeten direct worden geplet tot pulp (mengsel van schil en vruchtvlees). Het is niet nodig om dit met de hand te doen, je kunt een blender of sapcentrifuge gebruiken. Het sap wordt door kaasdoek gezeefd en vervolgens in een gesteriliseerde pot gegoten. Tegelijkertijd wordt de pulp gemengd met suiker en overgoten met water. Dit laat men 2 tot 3 uur staan, vervolgens opnieuw zeven en mengen met het duindoornsap.

Daarna wordt op de container een waterslot (bijvoorbeeld in de vorm van een medische handschoen met een gaatje erin waardoor het gas kan ontsnappen) geplaatst. Deze container wordt ongeveer anderhalve maand op een donkere en warme plaats gelaten.

Na 40–45 dagen is de fermentatiefase voltooid, er vormt zich bezinksel in het vat en de wijn wordt ervan afgegoten met behulp van een filter. Daarna wordt de duindoorn drank in glazen flessen gebotteld, afgesloten met kurken en gedurende 60–90 dagen op een koele plaats bewaard om het product te stabiliseren en de smaak rijker te maken.

Marmelade

Marmelade van duindoorn wordt op twee manieren bereid. Als u agar-agar heeft, kunt u het volgens het volgende recept bereiden: voor 250 ml duindoornsap met vruchtvlees (u kunt het in een blender bereiden van zowel verse als diepgevroren bessen) heeft u 80 g kristalsuiker, 5 g agar-agar en 100 ml water nodig. De agar-agar wordt in water geweekt, hiervoor gebruikt u een steelpannetje.

Het sap wordt met de suiker gemengd, op het vuur gezet, aan de kook gebracht en van het vuur gehaald. Vervolgens brengt u de agar-agar, gemengd met water, apart aan de kook. Na het koken laat u het 1–2 minuten op laag vuur sudderen, af en toe roerend. Het resultaat moet een massa met een stroperige consistentie zijn. Daarna haalt u de steelpan met agar-agar van de kookplaat, giet u het bessensiroop erbij en roert u alles goed door. Het verkregen product wordt in vormen gegoten en u laat het afkoelen – gedurende deze tijd moet het stabiliseren.

U kunt ook een smakelijke marmelade bereiden zonder agar-agar, maar hiervoor appels gebruiken die pectine bevatten. Eventueel kunt u gelatine toevoegen, dan wordt de marmelade steviger. Maar appels geven op zichzelf een zachtere smaak. Voor 600 g duindoornbessen neemt u 350 g appelmoes en 2 eetlepels suiker. De duindoorn wordt in een blender fijngemaakt om het sap vrij te maken, dat vervolgens door een grove zeef wordt gezeefd. Het overgebleven bessenmengsel wordt met de appelmoes gemengd en ingekookt tot ongeveer een derde van het oorspronkelijke volume. Daarna giet u het verkregen mengsel in een glazen container, laat het afkoelen, sluit het goed af met een deksel en plaatst het in de koelkast.

Pastila

Dit traditionele Russische dessert kan zelfs worden bereid van duindoornpulp. U verkrijgt dit op de volgende manier: u neemt 1 kg bessen, overgiet ze met een glas sap van kweepeer, rode bes of appels, omdat dit sap geleereigenschappen heeft. Het sap met de bessen wordt verwarmd tot ze zacht zijn, vervolgens worden ze door een zeef gewreven en de uiteindelijk verkregen massa wordt ook nog door een vleesmolen gehaald. Aan deze hoeveelheid product voegt u 600 g suiker toe en mengt u alles met een mixer, zodat de korrels volledig oplossen.

Vervolgens wordt de voorbereide massa over een houten plank verdeeld, zodat een laag van 1 cm dikte ontstaat. Na enige tijd, wanneer het als een geheel vel is gestold, kunt u het in de oven plaatsen, waar het moet worden gedroogd bij een temperatuur van 45 graden. De ovendeur moet u op een kier houden. Wanneer de pastille de juiste consistentie heeft bereikt, snijdt u het in blokjes of ruitjes en bestrooit u het met poedersuiker, en doet u het vervolgens in een voorbereide schaal of doos (als het snoepgoed als cadeau voor de feestdag wordt bereid).

Kan men duindoorn aan dieren geven

In sommige voeders voor katten en honden worden in kleine hoeveelheden gedroogde duindoornbessen verwerkt, die dienen als extra bron van vitamines en mineralen.

Sommige dierenartsen raden aan om honden en katten duindoornolie te geven, maar alleen in kleine hoeveelheden. Het is het beste om dit in kuren te doen, twee keer per jaar, in het voorjaar en het najaar. In het voorjaar omdat er op dat moment de minste vitamines zijn (op voorwaarde dat het dier geen kant-en-klaar voer eet). In het najaar om seizoensgebonden ziekten te voorkomen, waar huisdieren ook last van kunnen hebben. Het belangrijkste is om het niet te overdrijven, aangezien de contra-indicaties hier dezelfde zijn als bij opname in het menselijke dieet. De olie kan ook worden gebruikt bij de verzorging van de vacht, maar ook zonder overmatige ijver. Af en toe is 1 capsule voor een hond van een groot ras meer dan voldoende.

Interessante feiten over duindoorn

1. De helende eigenschappen van duindoorn zijn al sinds de oudheid bekend. In het oude Griekenland kreeg het echter de naam 'glanzend paard'. Het is onbekend hoe breed het toen in de cosmetica werd gebruikt, maar mensen merkten dat paarden die deze vruchten aten, een gezonde glanzende huid en een dikke manen kregen. Sommige legenden beweerden dat het beroemde paard Pegasus zijn vliegvermogen juist te danken had aan het eten van duindoorn. Dat is echter slechts een mythe.
2. In het oude China werd duindoorn juist als medicinale plant gebruikt. Men geloofde dat regelmatige consumptie ervan gezondheid en een lang leven zou geven – en dat lang voordat de eigenschappen van antioxidanten werden ontdekt. Ondanks zulke oude tradities van gebruik, werd het echter pas in de jaren 1970 officieel opgenomen in de farmacopee.
3. In Japan worden op basis van duindoorn energiedrankjes geproduceerd die populair zijn bij sporters. In de jaren 1980, toen de eisen nog niet zo streng waren, werden deze drankjes geconsumeerd door Zuid-Koreaanse olympische sporters. Tegenwoordig maken duindoornproducten deel uit van het dieet van de Russische ruimtevaartploeg. En dat is niet verwonderlijk, want slechts 100 g van deze bessen per dag kan het menselijk lichaam voorzien van alle benodigde vitamines en mineralen, evenals een unieke combinatie van organische zuren.
4. Duindoorn bevat serotonine, ook wel het gelukshormoon genoemd. Bovendien is de concentratie ervan in de bessen 10 keer hoger dan in chocolade en bananen, die worden beschouwd als koplopers wat betreft het gehalte van deze stof.

Foto van duindoorn