Zwart zout: samenstelling, gunstige eigenschappen en contra-indicaties

In de wereld bestaan vele varianten van zout. Steenzout dat in mijnen wordt gewonnen, kan verschillende tinten hebben, afhankelijk van welke elementen uit gesteenten erin terechtkomen. Meestal geven ze een roze of gelige tint. Maar het komt voor dat onzuiverheden een meer verzadigde kleur geven, en zo'n product krijgt een eigen naam – bijvoorbeeld zwart Himalayazout. Bovendien kunnen producenten aan gewoon steenzout bepaalde toevoegingen mengen. Er zijn ook volksrecepten voor het bereiden van dergelijke mengsels – ook die kunnen zwart zout opleveren. Hieronder worden verschillende soorten van dit product besproken.

Wat is zwart zout

Dus, de basis van dit product is altijd steenzout, waaraan bepaalde ingrediënten worden toegevoegd. Echter, verschillende soorten verschillen in samenstelling en oorsprong.

Soorten

De volgende soorten zwart zout worden onderscheiden:

1. Indisch (Himalaya). Het wordt gewonnen in Pakistan, India, Nepal. Dergelijk zout wordt niet verder gereinigd of geraffineerd, waardoor de kristallen een uitgesproken donkerroze tint hebben met bruine en zelfs paarse insluitsels. De interessante kleur is te danken aan het mineraal greigiet. Maar deze tint heeft het zout alleen in grote kristallen; wanneer het wordt gemalen, is het roze meer zichtbaar. In India wordt dit zout extra verhit in keramische vaten tot zeer hoge temperaturen, waarbij oosterse specerijen en zwarte houtzaden, genaamd 'harad', worden toegevoegd. Dit maakt het zout nog gezonder, doordat het aantal waardevolle spoorelementen toeneemt. En de tint wordt nog intenser.
2. Lava. Op de verpakking staat vaak 'Black lava salt' om de vulkanische oorsprong te benadrukken. In werkelijkheid is het zeezout, dat meestal op Cyprus en Hawaï wordt geproduceerd. Het wordt gepositioneerd als een middel voor ontgifting en lijkt in deze eigenschappen op actieve kool. Dit zout bevat minder zwavelverbindingen, maar heeft een meer aardse smaak.
3. Donderdags zwart zout. Het wordt vaak Kostroma-zout genoemd, omdat het originele recept in Kostroma is bedacht, hoewel bijna elke goebernija zijn eigen variant had. Oorspronkelijk werd dit zout gemaakt van gewoon steenzout, dat samen met roggemeel in een houtgestookte oven werd gebakken. In sommige goebernija's werden hiervoor koolbladeren, kvasdrab en kruiden gebruikt. Onder invloed van de hoge temperatuur werden onzuiverheden van zware metalen afgebroken. Ook zorgde het roggemeel voor een mineraalrijke samenstelling van het zwarte zout. Het werd alleen op donderdag in de Goede Week bereid en op Paaszondag in de kerk gewijd, zodat het in zekere zin een rituele betekenis heeft. Hoewel de orthodoxe kerk dit ontkent en het gebruik van zwart zout niet aanmoedigt.

Himalayazout of Indiaas zwart zout wordt als het gezondst beschouwd, hoewel het, in tegenstelling tot andere soorten, vrij grote hoeveelheden waterstofsulfide bevat. Maar juist deze stof helpt de bloeddruk te normaliseren en overtollig gewicht kwijt te raken.

Samenstelling en caloriegehalte

Donderdags zout bevat, afhankelijk van de bereidingswijze, 3–5 kcal per 100 g. Als u de samenstelling van zwart donderdags zout bekijkt, valt het op dat 85–94% ervan uit natriumchloride bestaat en dat al het overige broodas is. Maar juist die as is nuttig. Het bevat calcium-, magnesium- en kaliumionen, koper en ijzeroxide (daarom kan het anemie voorkomen). Hierbij moet worden opgemerkt dat in wit zout natriumchloride ongeveer 98% van het volume inneemt, dat wil zeggen dat er veel minder andere nuttige mineralen in zitten.

Zo neemt door het roosteren de hoeveelheid zware metalen in donderdags zout aanzienlijk af, evenals het chloorgehalte.

De energetische waarde van Himalayazout is gering. Het bevat slechts 5 kcal per 100 g. In totaal bevat het meer dan 80 actieve componenten. Himalayazout bevat ook minder natriumchloride dan gewoon zout. Bovendien bevat het waterstofsulfide, dat de werking van de spijsverteringsorganen en het hart- en vaatstelsel verbetert.

Voordelen van zwart zout uit Kostroma (donderdagzout)

In vroeger tijden werden aan donderdags zout bijna magische eigenschappen toegeschreven. Men geloofde dat het voldoende was om bij welke ziekte dan ook gewoon een snufje zwart zout in een glas water te strooien, het te roeren en het iemand te laten drinken – daarna zou de ziekte verdwijnen. In werkelijkheid is dat natuurlijk niet zo, maar er zit wel enige logica in. Donderdags zout bevat koolstof in de vorm van fijnporige kool. Het werkt precies hetzelfde als elk ander enterosorbens, dat wil zeggen dat het gifstoffen uit het lichaam verwijdert. Dit verbetert inderdaad het welzijn en helpt ook bij voedselvergiftiging en om sneller van allergische verschijnselen af te komen.

Bovendien heeft donderdags zout nog andere nuttige eigenschappen. Het:

• normaliseert de spijsvertering, verhelpt constipatie en een opgeblazen gevoel;
• verbetert de eetlust;
• verhoogt de natuurlijke immuniteit;
• verhelpt spierspasmen;
• normaliseert de bloedsamenstelling;
• vermindert de zuurgraad van maagsap;
• verbetert de zenuwactiviteit.

In tegenstelling tot gewoon zout, houdt het geen water vast in het lichaam, zodat het zelfs bij hypertensie kan worden gebruikt (uiteraard met mate).

In de cosmetologie wordt zwart zout gebruikt voor de behandeling van acne, omdat het in dit opzicht dezelfde functies vervult als maskers met actieve kool: het verwijdert gifstoffen, reinigt de poriën en heeft zelfs een antiseptische werking.

Voordelen van zwart Himalayazout (Indisch zout)

Himalayazout heeft veel gunstige eigenschappen. In het bijzonder:

1. Verbetert de immuniteit.
2. Voorkomt ongemakken zoals brandend maagzuur, verhoogde gasvorming, een opgeblazen gevoel.
3. Normaliseert de werking van de darmspieren dankzij het hoge gehalte aan kalium en magnesium.
4. Verlicht krampen en buikpijn (ook vanwege de grote hoeveelheid kalium).
5. Zorgt voor hormonale balans, onder andere door een normaal niveau van melatonine en serotonine, waardoor het gebruik ervan de psycho-emotionele toestand verbetert.
6. Normaliseert de bloedsuikerspiegel, wat erg belangrijk is bij diabetes type 2.
7. Dankzij de unieke minerale samenstelling voorkomt het de ontwikkeling van osteoporose.
8. Reguleert stofwisselingsprocessen, wat helpt om overtollig gewicht kwijt te raken.
9. Verlaagt het niveau van 'slechte' cholesterol in het lichaam, wat zeer gunstig is voor de preventie van hart- en vaatziekten, temeer daar een reeks onderzoeken aantoont dat het geen vocht vasthoudt. In tegenstelling tot gewoon zout verhoogt Himalayazout de bloeddruk niet.

In de traditionele oosterse geneeskunde wordt ook aangenomen dat zwart Himalayazout pijn kan verlichten bij gewrichtsaandoeningen. Ook wordt dit product als nuttig beschouwd bij ontstekingsziekten van de luchtwegen. Enerzijds verbetert het de afvoer van slijm, anderzijds bestrijdt het de ontsteking zelf.

Zwart zout voor gewichtsverlies

Het vervangen van gewoon zout door zwart zout in verschillende gerechten helpt al om de spijsvertering te normaliseren, gifstoffen en overtollig vocht af te voeren en overtollige kilo's kwijt te raken. Voor deze doeleinden kan echter ook een zoutoplossing worden gebruikt. Het beste is om Himalayazout te gebruiken, omdat het meer mineralen bevat, maar donderdagzout is ook geschikt.

Maak een vrij sterke 25-26% zoutoplossing – 1 theelepel fijn zout op een glas water. Van deze zoutoplossing neemt u 1 theelepel per glas water en drinkt u het op een lege maag om de stofwisseling te stimuleren, de spijsvertering te verbeteren en gifstoffen af te voeren. In het begin kan het lijken alsof het middel negatief werkt – de eerste paar dagen hebben sommige mensen last van spijsverteringsproblemen. Maar dit geeft alleen aan dat gifstoffen actief worden uitgescheiden. Deze ongemakken verdwijnen snel. De duur van de kuur is één maand. U kunt deze kuur maximaal drie keer per jaar herhalen.

Zwart zout in de geneeskunde

In de volksgeneeskunde wordt zwart Himalayazout gebruikt in de vorm van een oplossing. U kunt deze thuis bereiden. Neem een glas, doe 1 theelepel zout op de bodem (of leg er enkele blokjes van 2–3 cm in), vul het glas met water en laat het een etmaal staan. Als het zout na deze tijd niet volledig is opgelost, ontstaat een oplossing van ongeveer 26–27%, wat overeenkomt met het zoutgehalte van oceaanwater. Als er geen zout op de bodem zichtbaar is, moet u nog wat toevoegen; na een etmaal is de oplossing klaar. In een pot met gesloten deksel blijft deze vrij lang houdbaar.

Deze zoutoplossing kan voor verschillende doeleinden worden gebruikt:

1. Om zwelling van de benen te verminderen, kunt u kompressen van de oplossing maken: leg stukken katoenen stof op de probleemgebieden en zet deze 20–30 minuten vast. U kunt ook een voetbad met de zoutoplossing nemen om zwelling van de voet te verminderen.
2. Voor de behandeling van luchtwegaandoeningen die gepaard gaan met hoesten en overvloedige slijmproductie, giet u de zoutoplossing in een theepot, brengt u deze aan de kook en laat u deze 5 minuten afkoelen. In de tuit van de theepot steekt u een tot een kegel gevouwen vel papier en ademt u de stoom erboven in.
3. Voor de behandeling van gewrichtspijn neemt u baden met de zoutoplossing. De watertemperatuur mag niet lager zijn dan 37 graden.
4. Bij ontsteking van de keelamandelen en bij een onaangename mondgeur moet u de keel 3–4 keer per dag met de zoutoplossing gorgelen.

Voor de gezondheid van tanden en tandvlees gebruikt u echter een ander recept. Meng olijfolie met fijn gemalen Himalayazout; met het verkregen mengsel poetst u de tanden en masseert u het tandvlees om cariës en ontstekingsziekten te voorkomen. Voor een groter effect wordt aanbevolen een paar druppels etherische olie van eucalyptus of munt aan het mengsel toe te voegen; u kunt ook citroenolie gebruiken.

Tegen parodontose en bloedend tandvlees gebruikt u ook donderdagzout. Neem hiervoor 2 delen bloemenhoning en 1 deel zwart zout, meng deze en gebruik de verkregen pasta voor het masseren van het tandvlees.

Toepassing van zwart zout in de cosmetologie

Voor het gezicht

U kunt de volgende gezichtsmaskers op basis van zwart zout (donderdagzout) maken:

1. Voor een stevige huid. Meng 1 eetlepel zure room met 1 theelepel zwart zout. Breng het mengsel 10–15 minuten op de gezichtshuid aan en spoel het daarna met water af. Als u er wat citroensap aan toevoegt, krijgt het ook een blekend effect.
2. Voor de verzorging van een verouderende huid. Neem 2 eetlepels bloem naar keuze, een rauwe eidooier, 1 theelepel donderdagzout, een beetje bloemenhoning en karnemelk. Meng dit alles, breng het op het gezicht aan en laat het 10 minuten intrekken; spoel het daarna met lauw water af.
3. Zwart Himalayazout kan voor de volgende maskers worden gebruikt:
4. Vitamine. Voor 1 theelepel zout neemt u 1 eetlepel dikke, vette room en 2 eetlepels puree van kiwi of aardbei. Mengt u dit, brengt u het 5–10 minuten op de gezichtshuid aan, spoelt u het met koel water af en hydrateert u de huid met een gewone crème.
5. Verjongend. U neemt 1 theelepel Himalayazout en evenveel honing, en tweemaal zoveel kefir, mengt dit, voegt 1 eetlepel magere kwark toe (bij voorkeur niet-korrelig). Vervolgens brengt u het mengsel aan op de gezichtshuid, masseert u zachtjes, laat u het 10–15 minuten intrekken, spoelt u het daarna af met koud water en brengt u een vochtinbrengende crème aan.
6. Reinigend. U neemt 1 eetlepel Himalayazout van middelmatige maling en evenveel natuurlijke koffie, die u van tevoren moet malen en mengen met slechts een halve theelepel water om een dikke pasta te verkrijgen. U brengt het masker voorzichtig aan om de gezichtshuid niet te beschadigen. Vervolgens masseert u het oppervlak zachtjes en spoelt u af met warm water.

U mag geen maskers op basis van zout maken als u open wondjes, schrammen of irritatie op de huid heeft.

Voor het haar

In de volksgeneeskunde wordt zwart Himalayazout gebruikt voor haarverzorging. Het helpt bij het verwijderen van seborroische korstjes en roos. U kunt eenvoudig een kleine hoeveelheid zout op vochtig haar aanbrengen en zachtjes masseren, en na 20 minuten uitspoelen zonder shampoo. Daarna wordt aanbevolen om een kant-en-klare vochtinbrengende masker of conditioner aan te brengen. Vervolgens laat u het haar op natuurlijke wijze drogen, zonder gebruik van een föhn.

U kunt een zoutoplossing voor het haar gebruiken – 1 eetlepel zout op een glas heet water. In deze oplossing bevochtigt u een stuk fijn linnen doek en masseert u daarmee de hoofdhuid gedurende een half uur. Daarna spoelt u het haar met warm water.

Ten slotte kunt u Himalayazout toevoegen aan een voedend masker – een halve theelepel wordt gemengd met 1 theelepel honing, 1 eetlepel mosterdpoeder, een rauwe dooier en 3 theelepels olijfolie. Als het haar vettig is, voegt u ook citroensap toe. U laat het masker 15–20 minuten intrekken en spoelt het daarna af met warm water.

Zwart zout in de keuken

Zwart donderdagzout was altijd een onderdeel van het paasontbijt. Gekookte eieren worden erin gedoopt, en dat is werkelijk heel lekker. Goed bereid in een houtoven ruikt het zout naar brandhout en een heel klein beetje naar waterstofsulfide, net als mineraalwater, dus de geur schrikt niet af. Het zout combineert ook goed met gekookte aardappelen, omdat het losse vruchtvlees snel de zoutkristallen absorbeert en hun smaak en aroma verzacht. Het combineert ook met groente- en paddenstoelengerechten.

U kunt bijvoorbeeld een salade maken met gezouten champignons, rijpe tomaten en rode ui. Voor 4 porties salade neemt u 3–5 tomaten (afhankelijk van de grootte), 250–300 g gezouten champignons (bij voorkeur russula's), 2 teentjes knoflook, een halve rode ui, tot 1 theelepel donderdagzout, peper naar smaak. De salade wordt aangekleed met plantaardige olie, bij voorkeur ongeraffineerde, met geur. U wast de tomaten en snijdt ze in plakjes, de knoflook in plakjes, en de ui in dunne halve ringen. De champignons hoeft u niet te snijden, maar het wordt aanbevolen om ze koud af te spoelen om de pekel en overtollig zout te verwijderen. Vervolgens mengt u alle ingrediënten en kleedt u aan met zonnebloemolie en donderdagzout.

Nadelen en contra-indicaties

Hoewel alle soorten zwart zout als gezond worden beschouwd, hebben ze toch een aantal contra-indicaties. Zo helpt dit zout bij hypertensie de bloeddruk te verlagen, maar bij ernstige hypertensie zal natriumchloride alsnog een negatief effect hebben, dus kunt u het product beter uit het dieet weren. Dit geldt ook voor chronische nierziekten en hartfalen – bij deze aandoeningen is zwart zout gecontra-indiceerd.

Hoe zwart zout te kiezen en te bewaren

Het zogenaamde zwarte Himalayazout (of Indiase zout) is eigenlijk niet zwart. Er zijn in het algemeen twee soorten. Ten eerste is er het zwarte Himalayazout, dat eigenlijk een donkerroze tint heeft. Het wordt rechtstreeks gewonnen in de Himalaya, noordelijke regio's van India, enz. De kleur is te danken aan het hoge gehalte aan ijzersulfiet. Dit zout kan worden gebruikt in de keuken, maar het heeft een specifieke geur die samenhangt met de adsorptie van waterstofsulfide op het oppervlak van de kristallen. Velen vinden deze geur niet prettig. Maar als het Himalayazout een tijdje open staat, verdwijnt de geur.

Ten tweede is er het zwarte Indiase zout Kala Namak. Ook dit heeft in droge vorm een donkerroze tint, maar als er vloeistof op komt, wordt het donker. Ondanks de specifieke zwavelachtige smaak en geur, wordt het in India veel gebruikt in de keuken. Het wordt vaak toegevoegd aan kant-en-klare kruidenmengsels, zoals 'garam masala'.

Het is duidelijk dat er genoeg vervalsingen op de markt zijn. Daarom kunt u Himalaya- en Indiase zout alleen kopen bij betrouwbare verkopers. Het natuurlijke product wordt alleen geproduceerd in India, Nepal en Pakistan. Op de verpakking moet de samenstelling staan vermeld. In echt Indiaas zout zitten geen toevoegingen. Voor de zekerheid kunt u een proefmonster kopen, controleren of het een zwavelgeur heeft, en het ook in water oplossen en na een dag kijken of er bezinksel verschijnt.

Wat betreft opslag: Himalayazout moet u bewaren in een glazen pot met een goed sluitend deksel om te voorkomen dat er water binnendringt. Het beste is dat de pot van dik glas is, omdat zonlicht de nuttige componenten in de kristallen afbreekt. Ook moet u temperatuurwisselingen vermijden.

Donderdags zwart zout hoeft u niet zelf te maken; u kunt kant-en-klaar kopen, maar dan moet u wel de samenstelling goed lezen. Een van de voordelen van een kwalitatief kant-en-klaar product is dat het wordt gebakken in een houtoven, wat thuis niet altijd mogelijk is.

Na de zegening van het donderdagzout wordt het een jaar lang bewaard, tot de volgende Pasen. Hiervoor is een linnen zak of een ondoorzichtige pot met een goed sluitend deksel nodig. Het zout moet niet alleen worden beschermd tegen zonlicht en vocht, maar ook tegen nieuwsgierige blikken.

Hoe zwart zout thuis te maken

Hoewel u tegenwoordig gemakkelijk donderdagzout kunt vinden, geven veel huisvrouwen er de voorkeur aan het zelf te bereiden. Hiervoor worden verschillende methoden gebruikt.

Recept voor donderdagzout met kruiden

U kunt donderdagzout maken met kruiden en roggebrood. Voor 1 kg grof, ongejodeerd zout neemt u 5–6 eetlepels gemalen droge kruiden (oregano of marjolein, rozemarijn, bonenkruid, munt, dille, enz.) en ook 4 broden roggebrood. Het wordt aanbevolen om het brood vooraf in water te weken. Meng alle ingrediënten met het zout, doe het in een gietijzeren vorm en verhit het in de oven tot het mengsel verkoolt. Laat het vervolgens afkoelen, maal het fijn en zeef het zwarte stof eruit. Doe het afgewerkte zout in een glazen bak en sluit het goed af met een deksel.

Recept voor zwart zout met kvasdik

De klassieke variant is zwart zout met kwasdik; dit werd het vaakst gemaakt door Russische huisvrouwen. In moderne omstandigheden moet u als volgt te werk gaan. U moet grof zout kopen (maar niet gejodeerd) en het mengen met kwasdik – deze massa blijft over nadat het wort is bereid. De verhoudingen zijn: zout moet 4 keer minder zijn dan het wort, bijv. 100 g op 400 g. Meng het zout en de dik grondig en plaats het in een grote metalen koekenpan (alleen zonder plastic handvat) of in een keteltje en verhit het in de oven tot deze massa verkoolt. Laat het product vervolgens afkoelen, maal het fijn en zeef het fijne zwarte stof eruit.

Doe het eindproduct in een droge glazen bak met een goed sluitende deksel. Dit zout kan desgewenst worden gebruikt in plaats van gewoon keukenzout.

Recept voor donderdagzout met meel

Strooi een pak grof steenzout en 1,5 kopjes roggemeel in een koekenpan, roer met een houten lepel en verhit het mengsel geleidelijk tot het zwart wordt. Er komt geen bijzondere rook bij, maar het zout wordt niet helemaal zwart, eerder donkergrijs. Maar het is gemakkelijk tot poeder te vermalen.

Interessante feiten over zout

Velen denken dat zout alleen een eigen smaak heeft, maar dat is niet helemaal waar. Om dit te begrijpen, moet u het toevoegen aan andere producten met een uitgesproken smaak, en u zult merken dat zout deze kan versterken of verzachten. Bijvoorbeeld, als u het toevoegt aan versgeperst grapefruitsap, wordt het minder bitter. Als u een beetje zout in een bananenmilkshake doet, wordt de smaak dieper. Bovendien versterkt zout alle andere aroma's. Het kan ook als conserveermiddel worden gebruikt, omdat het een omgeving creëert waarin ziekteverwekkende bacteriën niet kunnen overleven. Terwijl nuttige micro-organismen, zoals lactobacillen, juist goed gedijen in zo'n omgeving.

Het is interessant dat zout niet alleen zwart van kleur is. Het hangt ervan af welke toevoegingen het bevat. Zo wordt roze zout gewonnen in Polen, Chili, Bolivia, Australië en zelfs in Rusland, om precies te zijn op de Krim. Daar, in het Sasyk-Sivashmeer, zijn unieke natuurlijke omstandigheden ontstaan – onder invloed van micro-organismen en algen krijgt het zout een koraalroze tint. In de zoutmeren in de benedenloop van de Wolga werd ooit ook roze zout gewonnen, dat zijn ongewone kleur aan micro-organismen te danken had. Maar dit product had bovendien een fijn viooltjesaroma. Dit zout werd aan het hof van Catharina de Grote geleverd.

Het rode Hawaïaanse zout daarentegen dankt zijn tint aan ijzerdeeltjes in vulkanische klei. Vroeger werd het gebruikt voor verschillende rituelen – bijvoorbeeld om kano’s te behandelen zodat ze niet zouden zinken. Tegenwoordig wordt het vooral voor culinaire doeleinden gebruikt.

Er bestaan ook zeer mooie zoutkristallen die eruitzien als donkerpaarse edelstenen. Deze komen bijvoorbeeld voor in Oostenrijk, Duitsland en Spanje. De kleur is ongelijkmatig en lijkt meer op strepen. Wanneer het echter in water wordt opgelost, ontstaat een volkomen heldere vloeistof. Wetenschappers denken dat dit niet te wijten is aan chemische toevoegingen, maar aan radioactieve bestraling, temeer omdat dit zout alleen in bepaalde streken voorkomt en buiten Europa helemaal niet wordt aangetroffen.

Hoewel zwart zout in de kerk wordt gezegend, heeft dit eigenlijk niets te maken met echte orthodoxe rituelen. Bovendien probeerde de kerk er vroeger juist tegen op te treden. Met name toen in 1551 het Stoglav-concilie werd bijeengeroepen, werd bij besluit verboden zwart zout te wijden, omdat dit als heidendom en ketterij werd beschouwd. Overtreders werden streng gestraft – zij werden uit hun ambt gezet. Dit had echter geen enkele invloed op het volksbijgeloof.

In de meeste gevallen is wetenschappelijk niet bewezen dat rode, roze en gele gekleurde zouten in iets nuttiger zijn dan gewoon zout. Behalve dan dat zwart zout, dat kool bevat, daadwerkelijk als enterosorbens kan worden gebruikt en bovendien de bovengenoemde eigenschappen heeft. Men moet echter bedenken dat de gekleurde zouten die in winkels worden verkocht vaak kunstmatige toevoegingen bevatten.

Foto van zwart zout