Mangosteen: nuttige eigenschappen en contra-indicaties

Mangosteen is een exotische vrucht met vele namen. Soms wordt het mangosteen, mangostan of mangkoet genoemd. Het behoort tot de familie Clusiaceae en is een nauwe verwant van Garcinia cambogia, een vrucht die tegenwoordig actief wordt gebruikt in de diëtetiek om overgewicht te bestrijden.

Wat is mangosteen en hoe ziet het eruit

Deze vrucht is de vrucht van de mangosteenboom. In het wild groeit hij in Indonesië, maar zijn herkomst is onbekend. Tegenwoordig worden mangosteenbomen verbouwd in Thailand, Sri Lanka, Maleisië, dus voornamelijk in Zuidoost-Azië. Er zijn echter aanwijzingen dat hij ook in Honduras wordt geteeld.

Een kenmerk van de mangosteenboom is dat hij zeer langzaam groeit en gemiddeld pas in het negende levensjaar vruchten begint te dragen. Maar daarna levert hij twee oogsten per jaar. Hij wordt zeer hoog – tot 6–25 meter, heeft een rechte stam bedekt met donkerbruine, soms bijna zwarte schors met een schilferige structuur. De kroon is piramidaal.

Binnenin de schors zit een harsachtige bittere substantie die natuurlijke latex kan worden genoemd. Mangosteen is een groenblijvende plant waarvan de takken bedekt zijn met langwerpig-lancetvormige leerachtige bladeren. Interessant is dat oude bladeren donkergroen zijn, aan de basis licht glanzend, terwijl nieuwe bladeren vrijwel roze van kleur zijn.

De bloemen van de mangosteenboom zijn vrij groot, tot 5 cm in diameter, en groeien in groepen aan de uiteinden van takken. Ze hebben een vrij felle kleur met ovale bloemblaadjes – met rode, gele, groene vlekken en randen.

De bloemen vallen snel uit en aan de bomen verschijnen ronde vruchten. Ze zijn aan de buitenkant glad, met een diameter van 3,5–7,5 cm. De vruchten zijn bedekt met een dikke schil die meestal een zeer verzadigde tint heeft – van roodpaars tot donkerpaars. De schil is 6–10 mm dik. Het vruchtvlees is vanbinnen spierwit, soms licht roze, sappig, verdeeld in 4–8 partjes. Er kunnen geen zaden in zitten, maar soms zijn ze er wel – klein, langwerpig, enigszins afgeplat.

Het vruchtvlees heeft een subtiel aroma. Hoewel de smaak in alle naslagwerken als zoetzuur wordt beschreven, is deze in werkelijkheid complexer. Er zijn tonen van citrus, ananas, nectarines en aardbeien te proeven, waardoor het bijna onmogelijk is om die met één woord te beschrijven.

Samenstelling en caloriegehalte

Mangosteen heeft een betrekkelijk lage energetische waarde. Hij bevat slechts 73 kcal per 100 g.

Het vruchtvlees en de schil hebben een verschillende chemische samenstelling. De complexe zoetzure smaak van het vruchtvlees komt doordat het veel zuren bevat (de pH-waarde bedraagt ongeveer 3,5). Tegelijkertijd bevat het echter ook aanzienlijke hoeveelheden suikers: fructose maakt 2,4% van het volume uit, glucose iets minder, en sucrose voert de boventoon (ongeveer 10%).

Het vruchtvlees bevat de volgende stoffen:

1. B-vitaminen, waaronder foliumzuur, die betrokken zijn bij de stofwisseling en tegelijkertijd de werking van het zenuwstelsel normaliseren.
2. Ascorbinezuur, dat op zichzelf een sterke antioxidant is en ook de conditie van de bloedvaten verbetert.
3. Vitamine E, die ontstekingsremmende eigenschappen heeft en een gunstige invloed heeft op het voortplantingssysteem.
4. Mineralen: kalium, natrium, ijzer, jodium, zink, fluoride, enz.

Over het algemeen vormt het vruchtvlees slechts ongeveer 30% van de totale massa van de vrucht; de rest bestaat uit de stevige schil. Deze heeft een bittere smaak. De schil bevat flavonoïden (xanthonen), waarvan de antitumorale eigenschappen tegenwoordig op verschillende universiteiten actief worden onderzocht, en pectine. De tannines in de schil geven haar een bittere smaak en hebben een samentrekkende werking. Daarom wordt de schil van deze vrucht in Aziatische landen gebruikt bij diarree en diverse maagziekten.

Nuttige eigenschappen van de mangosteen

Algemene voordelen

De unieke samenstelling van de mangosteen, en het feit dat er vrijwel geen contra-indicaties voor consumptie zijn, maken het tot een zeer veelbelovende grondstof voor de farmaceutische industrie. Bovendien hebben niet alleen het vruchtvlees van de vrucht, maar ook de schil ervan gunstige eigenschappen. Vroeger werden preparaten op basis van de schil gebruikt om infectieziekten van de urinewegen te behandelen. Daarnaast worden de bladeren en de schors van de boom gebruikt in de farmacologie en de volksgeneeskunde.

De vrucht zelf heeft de volgende gunstige eigenschappen:

1. Antibacteriële werking. De xanthonen in de schil bieden bescherming tegen pathogene micro-organismen. Men neemt aan dat ze ook effectief zijn tegen bepaalde soorten schimmels.
2. Ontstekingsremmend effect. Dit wordt veroorzaakt door de aanwezigheid van een grote hoeveelheid flavonoïden; in dit geval zijn anthocyanen van bijzonder belang, omdat zij de schil een intense lila tint geven. Juist zij hebben de meest uitgesproken ontstekingsremmende eigenschappen. Hierdoor wordt het extract van de schil gebruikt voor de behandeling van artritis en andere vergelijkbare aandoeningen.
3. Versterking van het immuunsysteem dankzij het hoge gehalte aan vitaminen C en E.
4. Verbetering van de conditie van het hart- en vaatstelsel dankzij de aanwezigheid van ascorbinezuur en kalium.
5. Normalisering van de bloedcirculatie in de hersenen.
6. Verbetering van de spijsverteringsprocessen (bovendien helpt mangosteen ook bij het verlichten van maag-darmstoornissen).
7. Versnelling van de stofwisselingsprocessen.
8. Effectieve preventie van oncologische aandoeningen.

De stoffen in het vruchtvlees en de schil helpen bij het verlichten van hoofdpijn en helpen de slaap te normaliseren. Bovendien helpen xanthonen, die in grote hoeveelheden in de schil aanwezig zijn, de mentale activiteit te verbeteren en fungeren ze als adaptogenen, dat wil zeggen, ze helpen het lichaam zich aan te passen aan de omgevingsomstandigheden. Pectines, ook aanwezig in de schil, handhaven het microbiologische evenwicht in de darmen.

Voor vrouwen

Voor vrouwen is mangosteen nuttig vanwege zijn ontstekingsremmende eigenschappen – dit helpt bij het verlichten van verschillende aandoeningen van de bekkenorganen. Bovendien bevat het stoffen die bijdragen aan de normalisatie van de menstruatiecyclus. De grote hoeveelheid jodium helpt bij het bestrijden van bepaalde schildklieraandoeningen. Vitamine E is effectief bij de behandeling van aandoeningen van het voortplantingssysteem.

Er bestaan onderzoeken die aantonen dat mangosteen helpt bij het bestrijden van vroegtijdige veroudering. Extracten van het vruchtvlees en de schil van deze vrucht helpen vocht in de huid vast te houden en uitdroging te voorkomen. Bovendien hebben ze een mild antibacterieel effect en beschermen ze de huid tegen kolonisatie door pathogene microben.

In België zijn ook onderzoeken gedaan naar de herstellende eigenschappen van mangosteen. In het bijzonder is aangetoond dat de huid die werd behandeld met preparaten op basis van de extracten sneller herstelde dan na gebruik van gewone producten die plantaardige oliën en siliconen bevatten.

Voor mannen

Onder de xanthonen (waarvan er meer dan 60 in mangosteen zitten) is relatief recent een geïsoleerd dat alfa-mangostine wordt genoemd. Het is bewezen dat het niet alleen de bloedsuikerspiegel normaliseert, maar ook seksuele disfunctie behandelt door de kwaliteit te verbeteren en de activiteit en hoeveelheid sperma te verhogen. Dus mangosteen is nuttig bij mannelijke onvruchtbaarheid. Bovendien heeft een reeks onderzoeken aangetoond dat deze stof de bloeddruk kan reguleren.

Tot slot worden preparaten op basis van extracten van deze vrucht gebruikt bij de behandeling van prostatitis en ter preventie van prostaatkanker.

Tijdens de zwangerschap

Aanstaande moeders wordt afgeraden om exotisch fruit te eten. Zelfs als ze vóór de zwangerschap al mangosteen hebben geproefd en het geen bijwerkingen veroorzaakte, betekent dit niet dat de foetus bij zo'n ernstige hormonale verandering geen allergische reactie zal veroorzaken. Dus het is beter om tijdens de zwangerschap af te zien van het eten van deze vrucht.

Tijdens de borstvoeding

Gedurende de eerste twee maanden van borstvoeding mogen jonge moeders helemaal geen exotisch fruit eten om geen allergische reactie bij de baby te veroorzaken. Later kunnen ze echter in kleine hoeveelheden in het dieet worden opgenomen, maar alleen als de vrouw vóór de zwangerschap al mangosteen heeft geproefd en het geen allergie bij haar veroorzaakte.

Voor kinderen

Het wordt niet aangeraden om mangosteen te geven aan kinderen jonger dan drie jaar, omdat het risico op een allergische reactie groot is. Oudere kinderen kunnen het wel krijgen, maar u moet wel beginnen met een relatief kleine hoeveelheid.

Bij gewichtsverlies

De vrucht bevat hydroxycitroenzuur, wat aanleiding geeft om te veronderstellen dat de vruchten een vetverbrandend effect hebben. Als middel om af te vallen wordt meestal niet de vrucht zelf gebruikt, maar extracten gemaakt van het vruchtvlees en de schil, omdat het zuur in die vorm bijzonder actief is.

Helaas zijn er geen uitgebreide onderzoeken gedaan naar de eigenschappen van mangosteen. Wat betreft het hydroxycitroenzuur dat erin zit, hebben wetenschappers aangetoond dat het de activiteit remt van het enzym ATP-citraatlyase. Dit enzym is betrokken bij de biosynthese van lipiden. Wanneer de activiteit wordt geremd, worden de met voedsel opgenomen koolhydraten niet omgezet in vetreserves, maar in glycogeen. Deze veranderingen worden geregistreerd door de hersenen, die als reactie daarop grote hoeveelheden serotonine aanmaken. Een verhoogd niveau van dit gelukshormoon helpt de eetlust te verminderen, wat bijdraagt aan gewichtsverlies.

Daarnaast helpen mangosteen-extracten het lichaam om het energieverbruik te verhogen. Als gevolg hiervan wordt glycogeen afgebroken en wordt de vetstofwisseling versneld, wat helpt om overtollig gewicht te verliezen.

Maar u moet begrijpen dat deelnemers aan dergelijke onderzoeken niet altijd in staat waren om overtollig gewicht kwijt te raken. Het resultaat hing sterk af van de dosis van het extract en de duur van de inname; vaak was het effect niet erg langdurig. Bovendien is het probleem dat alle industrieel geproduceerde sappen en extracten van deze vrucht op dit moment voedingssupplementen zijn. Er is geen uniforme standaard en de dosis van de werkzame stof kan verschillen – zelfs binnen verschillende partijen van dezelfde fabrikant.

Bovendien is gebleken dat mangosteen beter helpt om overtollig gewicht te verliezen dat is verkregen door vet voedsel, dan door zoetigheden. De rol ervan bij gewichtsverlies wordt waarschijnlijk sterk overdreven door marketeers – althans op dit moment. Wetenschappers denken dat deze vrucht over het algemeen een veelbelovend product is en dat er in de toekomst op basis hiervan wellicht effectievere preparaten kunnen worden verkregen.

Voorlopig is het voldoende om gewoon mangosteenpulp toe te voegen aan yoghurt, smoothies of kefir om de spijsvertering te verbeteren, gifstoffen af te voeren en daarmee de stofwisseling tenminste enigszins te versnellen.

Mangosteen in de volksgeneeskunde

In de landen van Zuidoost-Azië wordt mangosteenpulp meestal alleen gebruikt in de keuken (en vaak gekoeld gegeten, geserveerd op een bedje van crushed ice). Hoe dan ook, de vrucht zelf is niet lang houdbaar. Maar de schil, die voor medische doeleinden wordt gebruikt, kan lang worden bewaard. Soms wordt het in kleine droge stukjes bewaard, maar meestal wordt het tot poeder vermalen.

Op basis hiervan worden de volgende middelen bereid:

1. Afkooksel. Voor 500 ml kokend water heeft u 1 theelepel poeder nodig. U brengt het middel aan de kook en zet het direct uit. Wanneer het is afgekoeld tot een aanvaardbare temperatuur, giet u het door een filter (bijv. papieren filter) en drinkt u het in kleine slokjes. De antibacteriële en antischimmelwerking van dit afkooksel maakt het effectief bij gonorroe, candidiasis, chronische urethritis, cystitis. Ook heeft het afkooksel duidelijke koortsverlagende eigenschappen.
2. Infusie. Voor 200 ml kokend water neemt u 1 theelepel poeder en laat u het een uur trekken. U verdeelt dit volume in 2 porties en drinkt het 's ochtends en 's avonds. De infusie helpt goed bij verschillende symptomen van darminfectie en dysenterie. Ook wordt het gebruikt als mondspoelmiddel bij stomatitis, ontsteking van de tong en andere soortgelijke aandoeningen van de mondholte.

Zowel de infusie als het afkooksel hebben een bittere smaak. Daarom kunt u er naar wens een beetje honing aan toevoegen.

De infusie en het afkooksel kunnen ook voor uitwendig gebruik worden gebruikt, maar in dat geval moet de concentratie van de werkzame stof worden verhoogd. Dat wil zeggen: in beide recepten neemt u voor dezelfde hoeveelheid kokend water 3 theelepels poeder. In dat geval kunt u van het afkooksel of de infusie kompressen maken tegen eczeem en verschillende soorten dermatitis, en toevoegen aan het water voor een medicinale bad.

Poeder van de mangosteenschil, mits het fijn genoeg is gemalen, kan worden gebruikt als toevoeging aan medicinale zalven tegen uitslag, schimmelinfecties en eczeem.

Toepassing in de cosmetologie

In Thailand wordt cosmetica op basis van mangosteen geproduceerd. U kunt het echter ook thuis maken. Meestal worden extracten van het vruchtvlees van de mangosteen of poeder van de schil aan cosmetica toegevoegd.

Dit ingrediënt wordt vaak gebruikt in maskers en crèmes voor de rijpere huid. Naarmate men ouder wordt, verslechteren de regeneratievermogens van de huid aanzienlijk, wat gepaard gaat met een verzwakking van de barrièrefunctie. Maar extracten van mangosteen kunnen de situatie verbeteren. De daarin aanwezige stoffen helpen de huidstructuur te egaliseren, de teint te verbeteren en fijne rimpels te verminderen. Bovendien helpt mangosteen irritatie en ontsteking te verminderen, roodheid te verhelpen en couperose (zichtbare vaatjes) te bestrijden.

Middelen op basis van de vrucht worden ook gebruikt voor huidherstel na een verwonding.

Meestal vindt u in winkels die ayurvedische producten en ingrediënten voor zelfgemaakte cosmetica verkopen, poeder van de mangosteenschil. Het wordt als volgt gebruikt:

1. Masker voor de probleemhuid van het gezicht – u mengt 1 theelepel poeder met kefir en versgeperst citroensap tot u een consistentie van dunne zure room krijgt. U brengt dit middel gedurende 15–20 minuten op het gezicht aan en spoelt het daarna af met water op kamertemperatuur. Het masker heeft een licht blekend effect.
2. Masker voor de vette huid van het gezicht – u mengt 1 theelepel poeder van de mangosteenschil met vloeibare bloemenhoning en versgeperst citroensap (een halve vrucht is voldoende). De consistentie moet hetzelfde zijn als bij het hierboven beschreven masker. U laat het middel 15 minuten op de huid zitten en spoelt het daarna af met koel water.
3. Een scrub voor een probleemhuid. Het poeder wordt gemengd met een lipidebasis, zoals yoghurt. Een homogeen mengsel wordt nooit verkregen, maar hier wordt juist deze eigenschap gebruikt, en de korrels fungeren als schuurmiddel. Zo'n scrub helpt niet alleen bij het verminderen van ontstekingen, maar ook bij het verwijderen van comedonen (mee-eters).

Op basis van het poeder kan men een lichaamsscrub maken door het te mengen met verschillende basisoliën, zoals perzik- of amandelolie. Voor een vette huid voegt men een beetje vers citroensap toe.

Een aftreksel of afkooksel van mangosteen kan aan het badwater worden toegevoegd – het verhoogt ook de huidtonus. Ook wordt het poeder van de vrucht door commerciële crèmes en maskers gemengd.

Culinair gebruik

In Zuidoost-Aziatische landen wordt mangosteen veel gebruikt in de keuken. Er worden salades mee bereid, ook met zeevruchten, evenals fruitsalades en desserts, lichte mousses en soufflés, pittige sauzen die perfect combineren met vlees en vis. Mangosteen levert ook een uitstekende vulling voor zoete taarten. Deze vrucht brengt frisse tonen en een lichte citrusachtige smaak.

Op basis van de vrucht kunnen verschillende gerechten worden bereid.

Fruitsalade

Het vruchtvlees van de mangosteen wordt in kleine stukjes gesneden en gemengd met gesneden ananas, aardbeien en andere Thaise vruchten.

Smoothie met mangosteen

Men neemt het vruchtvlees van 2–3 vruchten, snijdt het in stukjes en klopt het in een blender met magere yoghurt zonder toevoegingen. Men kan ook aardbeien of citrusvruchten aan de smoothie toevoegen.

Jam van mangosteen

Men neemt het witte vruchtvlees van de vrucht, maalt het, mengt het met een gelijke hoeveelheid bruine suiker en voegt een beetje kaneel toe. Na het koken wordt het mengsel slechts enkele minuten gekookt.

Saus op basis van mangosteen

Men neemt 5–6 vruchten (afhankelijk van hun grootte), ½ theelepel vers limoensap, 150 ml gekookt water, 1 theelepel maïszetmeel, een kerriekruidenmengsel – 1 theelepel, 3 snufjes zout, 1 snufje suiker. De mangosteens worden geschild. De pitjes hoeft men niet weg te gooien. Men kan ze licht roosteren in een pan zonder olie en toevoegen aan de saus of aan een salade. De saus wordt bereid in een wok of pan met antiaanbaklaag. De fijngesneden mangosteen wordt in deze container gedaan, samen met de genoemde kruiden en limoensap, en ½ glas water wordt toegevoegd. De container wordt op het vuur gezet en op laag vuur gehouden tot het vruchtvlees helemaal zacht is. Ondertussen wordt het maïszetmeel met water gemengd tot het egaal is, zonder klontjes. Het water moet koud zijn, anders lukt het niet. Wanneer het vruchtvlees met een vork kan worden gepureerd, gaat men verder met de laatste fase. De puree van fruit en kruiden wordt gemengd met het met water verdunde zetmeel en geroerd tot een homogene massa. Men kan het geheel nog een keer met een blender kloppen en op laag vuur laten indikken, maar niet laten koken.

Salade met mangosteendressing 'Drie smaken'

Dit is een traditioneel Thais gerecht dat ook aan de Russische omstandigheden kan worden aangepast. Voor de bereiding heeft u nodig: 100 g ananas (bij voorkeur vers, niet uit blik, omdat dat te zoet wordt gevonden), 10 stuks grote gekookte garnalen, ½ sjalot, een halve chilipeper, 7–8 cherrytomaten, 50 ml mangosteensaus bereid zoals hierboven beschreven, muntblaadjes, 100 g gekookte kipfilet. Het laatste ingrediënt wordt vaak vervangen door kalkoen, maar het vlees daarvan wordt als droger beschouwd, dus er kan meer saus nodig zijn.

Ontdooi de garnalen, verwijder de schaal en de harde rugader, kook ze vervolgens niet langer dan 2 minuten in kokend gezouten water. Kook de kipfilet of kalkoen ook vooraf. Snijd de chilipeper in dunne ringetjes en verwijder de zaadjes. Snijd de kip in blokjes. Pel de sjalot en snijd hem in ringen, verdeel deze vervolgens in kwarten. Halveer de cherrytomaten. Meng in een aparte kom de ui en chilipeper met de mangosteensaus. Voeg indien nodig wat limoensap toe en laat het even trekken.

Doe de stukjes kip, tomaten, de in blokjes gesneden ananas en de hele garnalen in een slakom. Giet er vervolgens de dressing overheen en meng alles. Garneer met muntblaadjes.

Thaise salade met mangosteen, garnalen en varkensvlees

Voor de bereiding heeft u nodig: 6–7 geschilde mangosteens, 100 g niet te vet varkensgehakt, 8–10 grote garnalen, 2–3 sjalotten. Voor deze salade is een complexe saus nodig, die wordt bereid op basis van vers limoensap (3 eetlepels), traditionele vissaus (20 ml), een beetje cayennepeper, 1 eetlepel suiker zonder kop en met toevoeging van een handvol muntblaadjes. Het gehakt wordt gemaakt van gekookt varkensvlees. De garnalen worden schoongemaakt en gekookt zoals hierboven beschreven.

Schil de mangosteens en verdeel ze in partjes. Snijd de ui in dunne reepjes en halve ringen. Bereid de dressing in een aparte kom door de ingrediënten te mengen tot de suiker volledig is opgelost. Doe alle ingrediënten in een slakom, giet de saus erover, meng goed en laat 15 minuten staan zodat zowel het vlees als de zeevruchten de smaken van het fruit en de dressing kunnen opnemen.

Sorbet van mangosteen

Hiervoor is alleen het vruchtvlees van deze vrucht nodig. Voor meerdere porties neemt u 500 g vruchtvlees. Houd er rekening mee dat er per 100 g 2–3 vruchten met schil nodig zijn. Schil deze vruchten, verwijder de pitten en pureer het vruchtvlees in een blender met een zeer kleine hoeveelheid zout. Zet het gepureerde vruchtvlees vervolgens 30–40 minuten in de koelkast, niet in de vriezer. Bereid ondertussen een suikersiroop zoals voor een gewone sorbet. Liefhebbers van exotische smaken kunnen deze maken met kokoswater in plaats van gewoon water, omdat dat gezonder is en veel mineralen bevat. Na een half uur wordt de fruitpuree met de siroop opgeklopt tot een homogene massa. Daarna zet u het in de vriezer gedurende 3 uur, waarbij u de puree ongeveer elke 20–30 minuten doorroert.

U kunt mangosteen in de keuken niet alleen op de bovengenoemde manieren gebruiken. Het sap uit het vruchtvlees van deze vrucht wordt bijvoorbeeld toegevoegd aan citrusgelei. Overigens heeft de schil van de mangosteen vanwege het pectinegehalte zelf geleigenschappen. Om de bitterheid te verwijderen is echter een warmtebehandeling nodig.

Nadelen en contra-indicaties

Mangosteen wordt beschouwd als een van de veiligste producten. Gedurende de hele observatieperiode zijn er inderdaad geen gevallen vastgesteld waarbij de consumptie ervan leidde tot negatieve gevolgen voor het spijsverteringsstelsel. Maar u moet het nog steeds met voorzichtigheid in uw dieet opnemen.

Net als elke andere exotische vrucht kan mangosteen een allergische reactie veroorzaken. Deze uit zich meestal in de vorm van huiduitslag, roodheid en jeuk. Als deze symptomen optreden, moet u de vrucht onmiddellijk uit uw menu schrappen. Om dezelfde reden wordt het afgeraden om het te consumeren tijdens zwangerschap en borstvoeding.

Er zijn ook andere beperkingen. Er wordt aangenomen dat consumptie van grote hoeveelheden mangosteen het bloedsuikergehalte kan verlagen. En hoewel het over het algemeen gunstig is voor diabetici, mag het om deze reden niet ongecontroleerd worden geconsumeerd. Het hierboven beschreven verband tussen hydroxycitroenzuur en serotonine leidt er ook toe dat deze vrucht niet mag worden gecombineerd met medicijnen die worden voorgeschreven bij de behandeling van depressie. Want paradoxaal genoeg kan een teveel aan serotonine vergiftiging veroorzaken, en een vrij ernstige.

Interessant is dat onderzoek heeft aangetoond dat, in tegenstelling tot zijn verwante, de Garcinia cambogia, mangosteen goed combineert met groene thee. Het wordt echter niet aanbevolen om het te consumeren met alcohol, bepaalde hormonale medicijnen, middelen die de viscositeit en stolling van het bloed beïnvloeden. Bovendien, vanwege het hoge gehalte aan fruitzuren, moet u het niet in uw menu opnemen bij reflux, pancreatitis, gastritis met verhoogde zuurgraad – vooral als deze ziekten in een acute fase zijn.

Hoe te kiezen en te bewaren

Het is niet zo moeilijk om een verse mangosteen te kiezen. Hij moet een vrij grote omvang hebben (het vruchtvlees neemt immers slechts een derde van het volume in beslag) en veerkrachtig aanvoelen. De schil moet glad zijn, zonder gebreken en niet te hard.

De kleur van de schil moet uniform paars zijn, zonder vlekjes. Als ze verschijnen, kan dat erop wijzen dat de vrucht al te lang wordt bewaard. Ook de bruine tint van de bovenste blaadjes wijst hierop - ideaal zijn ze donkergroen. Als de schil barsten vertoont, duidt dat erop dat de vrucht bedorven is. Bovendien kunnen via de barsten bittere stoffen uit de schil in het vruchtvlees doordringen, waardoor het simpelweg smaakloos wordt.

In de koelkast kan de vrucht twee weken worden bewaard – als hij nog in de schil zit. Het vruchtvlees van de mangostan mag niet worden ingevroren – het verliest al zijn heilzame eigenschappen. Om het langer dan 2 weken te bewaren, kunt u er hooguit siroop van maken. Sommige specialisten adviseren ook om het voorzichtig te conserveren – de vruchten niet langer dan 10 minuten steriliseren, anders verliezen ze niet alleen hun heilzame eigenschappen, maar ook smaak en aroma. Ook kan traditionele mangostanjam enkele maanden worden bewaard.

Hoe zorgt u ervoor dat de mangistan rijpt
Deze vrucht rijpt alleen aan de boom, dus u moet uitsluitend reeds rijpe vruchten kiezen.

Hoe mangosteen correct te schillen en te eten

Deze vrucht eet u het beste vers. Daartoe verwijdert u eerst de schil. De bovenste blaadjes van de vrucht opent u met de handen. Als de vrucht rijp is, drukt u met twee vingers aan weerszijden. Dan barst hij open en kunt u gemakkelijk de schil verwijderen, waaronder zich het smakelijke vruchtvlees bevindt.

Het kan gebeuren dat de schil niet barst onder de druk. Dan maakt u met een mes enkele inkepingen, waarbij u erop let dat ze niet te diep zijn en het vruchtvlees niet beschadigen. En u moet voorzichtig te werk gaan, want op de gladde schil van de mangistan glijdt het mes gemakkelijk weg. Daarna wrikt u voorzichtig de schil los met een mes of vork en verwijdert u deze geheel of half. Uit de ontstane helft haalt u het vruchtvlees met een lepeltje.

Kunt u de pitten eten

De pitten van de mangistan zijn de zaden. Rauw worden ze niet gegeten. Maar in geroosterde vorm zijn ze een populaire smaakmaker uit de Thaise keuken.

Interessante feiten

Over de mangistan bestaan veel legenden. Sommige verklaren op eigen wijze de naam. Een legende vertelt bijvoorbeeld dat de vrucht aanvankelijk 'mangkoet' heette. Maar later hoorde een buitenlander op een markt de naam verkeerd en vroeg hij: 'Is dat mango?' De verkoper zou hebben geantwoord: 'mango son-tin', wat ongeveer te vertalen is als 'wat voor mango, in godsnaam?' Maar 'mango son-tin' veranderde in 'mangistan', en de naam verspreidde zich verder. Het lijkt een toeristenverhaal, maar wel een amusant.

Nog een legende vertelt dat Boeddha tijdens een van zijn omzwervingen voor het eerst op de mangistan stuitte. De verfrissende smaak van de vrucht beviel hem zo goed dat Boeddha deze vruchten zegende en ze aan de mensen bracht – als een ongekende gave uit de hemel. In dit verhaal zit een kern van waarheid: de mangistan is in Zuidoost-Azië al sinds de oudheid bekend.

Maar de boom waar deze vruchten aan groeien, is werkelijk uniek. Theoretisch behoort de mangistanboom tot de tweehuizige planten, wat betekent dat sommige bomen vrouwelijke bloemen hebben, andere mannelijke. Maar de laatste komen in de natuur vrijwel niet voor. Daarom moeten de vrouwelijke exemplaren het zonder bestuiving stellen, en verschijnen de vruchten als gevolg van een proces dat agamospermie wordt genoemd. Uit de zaden van zulke vruchten groeien bomen die exacte kopieën zijn van het moederexemplaar.

De zaden van de mangosteenboom worden als zeer grillig beschouwd; bij het uitdrogen sterven ze snel, daarom kunnen ze alleen in vochtige omstandigheden worden bewaard. Het zal echter in Rusland waarschijnlijk niet lukken om mangosteen te kweken – zelfs bij een temperatuur van +20 graden vertragen de bomen hun groei, en bij +5–6 graden sterven ze, laat staan bij vorst!

In Europa werd de mangosteen voor het eerst geïntroduceerd in de 17e eeuw, maar gedurende lange tijd bleef het een curiositeit, omdat het destijds erg moeilijk was om het tijdens het transport te bewaren en de zeereis van Indonesië naar Groot-Brittannië enkele maanden duurde. Daarom werd het letterlijk als zaailingen vervoerd, en daarvoor moesten aan boord van schepen speciale kassen worden ingericht en bijzondere omstandigheden worden gewaarborgd. Dit was duur en de vrucht kreeg weinig verspreiding – tot voor kort, toen het vliegverkeer de levering ervan goed mogelijk maakte. En dat is geweldig, want de vruchten van de plant zijn zeer gezond – het volstaat te vermelden dat van de 200 door de wetenschap bekende xanthonen een derde juist in de mangosteen zit!

Foto van mangosteen