Sleedoornenjam: 8 recepten om te bereiden

De struiken van de stekelige sleedoorn vestigen zich snel op open plekken en langs bermen. Velen beschouwen de sleedoorn als een waardeloze bes en vergissen zich daarin deerlijk. In volksrecepten uit verschillende landen, en vooral in de Kozakkenkeuken, worden deze vruchten buitengewoon gewaardeerd om hun unieke samenstelling en heilzame werking op het lichaam. Op tafel is er zeker plaats voor sleedoornlikeur, geweekte sleedoorn, gelei, compote en jam van deze nuttige en geurige bes.

Geheim van de sleedoornstruik

Interessante zaken beginnen al bij het bepalen van de plantensoort. Het kan een dichte struik zijn, waarbij uit één wortel meerdere bijna even dikke stammetjes groeien, of een boom van 3 tot 6 meter hoog. Aan de bloemen en vruchten is het vrijwel onmogelijk te onderscheiden van welke soort ze afkomstig zijn. Beide soorten hebben een bruine of donkerrode stam, een goed vertakte kroon, en kleine, schaarse doornen aan de takken. Jonge scheuten hebben een flexibele, licht behaarde stengel die eindigt in een stekelige punt.

Eind april begint de bloei. De knoppen komen gelijktijdig open, de boom staat in een witte schuim van kleine geurige bloemen. De plant is een populaire drachtplant. Er zijn veel vruchtbeginsels, de vruchten rijpen tegen het einde van de zomer en blijven goed aan de takken hangen tot de eerste vorst.

Interessant: De sleedoorn is zeer winterhard, verdraagt gemakkelijk strenge vorst en langdurige droogte.

De vruchten zijn klein, met een scherpe, zure smaak; in onrijpe toestand is er een lichte bitterheid voelbaar. Zoetheid krijgen ze pas vlak voor de vorst; na de eerste nachtvorst worden ze zacht en vallen snel van de boom.

De plant komt overal voor in Europa, Azië, West-Siberië, de Kaukasus, Wit-Rusland, Moldavië, Finland en Tunesië.

Samenstelling en voordelen van sleedoorn

Sleedoorn wordt gebruikt in de keuken en de volksgeneeskunde, waarbij de vruchten, schors en jonge bladeren worden toegepast. De samenstelling omvat:

• pectinen;
• organische zuren;
• vezels;
• aminozuren;
• looi- en aromatische stoffen;
• catechinen;
• amygdaline;
• coumarinen;
• flavonoïden;
• vitaminen A, C, E, K, PP, B-groep;
• fruitsuikers.

Sleedoorn staat op de officiële lijst van medicinale planten. Ondanks de populariteit zijn de heilzame eigenschappen nog niet volledig onderzocht. Voor de behandeling worden sap, verse vruchten, bladeren en bloemen gebruikt. De plant wordt toegepast ter preventie van vitaminegebrek, ter stimulatie van de stofwisseling, en bij aandoeningen van lever, nieren, maag en trage darmperistaltiek. Vers sap kan parasieten verwijderen, diarree stoppen en schadelijke bacteriën onschadelijk maken. Preparaten met extract van sleedoorn worden aanbevolen als een betrouwbaar slijmoplossend middel; de ontstekingsremmende eigenschappen van de plant worden gebruikt bij keelpijn, prostaatadenoom en huidontstekingen. Het milde vochtafdrijvende en koortswerende effect van de vruchten en bladeren wordt gewaardeerd.

De calorieën van verse bessen overschrijden niet 54 kcal per 100 g. Bij warmtebehandeling blijft het grootste deel van de voedingsstoffen behouden, vooral wanneer de lekkernij door kortstondig verhitten wordt bereid.

Waarom is sleedoornenjam gezond?

In gematigde hoeveelheden kan de lekkernij de darmwerking stabiliseren, het slijmvlies beschermen tegen beschadiging en het risico op gastritis en maagzweren verminderen. De wrang smakende bessen verminderen gasvorming, wat belangrijk is voor wie last heeft van winderigheid. De vruchten in verse en gekookte vorm hebben krachtige antioxiderende eigenschappen, verwijderen afvalstoffen en gifstoffen, en verhogen de weerstand van het lichaam tegen schadelijke microben en schimmelinfecties.

Voor mensen met hoge bloeddruk is het raadzaam om altijd een potje jam of sleedoornconfituur bij de hand te hebben. Een paar lepels 's ochtends verlagen de bloeddruk, verbeteren het welzijn en voorkomen hoofdpijn. De organische zuren en het hoge kaliumgehalte ondersteunen de hartspier, herstellen de elasticiteit van de gewrichten en verlichten krampen.

De jam werkt als een ontstekingsremmend en koortswerend middel. Het kan alleen niet omgaan met hoge koorts, maar in het kader van een combinatietherapie versnelt en versterkt het de werking van medicijnen. De antiseptische eigenschappen versnellen het herstel na een verkoudheid en ondersteunen de krachten tijdens de revalidatie na langdurige ziekten. Het samentrekkende effect helpt diarree te stoppen en de maag-darmfuncties te stabiliseren.

Houd rekening met: personen die vatbaar zijn voor chronische verstopping moeten voorzichtig zijn met het eten van sleedoorn.

Sleedoornjam, gekookt met een zoetstof, wordt opgenomen in afslankprogramma's, omdat de bessen de stofwisseling kunnen versnellen, terwijl ze het lichaam reinigen en overtollig water afvoeren. De vruchten stimuleren de werking van de nieren en de lever en normaliseren de hormonale balans.

Voor mannen
De zurig-wrange smaak van het dessert onderscheidt zich gunstig van zoetere of weeïge soorten fruit- en bessenjam. Het combineert uitstekend met sterke thee en ondersteunt de mannelijke kracht, werkt als preventie van ontstekingen, stimuleert de stofwisseling, vermindert angst en verbetert de conditie van de bloedvaten.

Voor vrouwen
Tijdens de zwangerschap verlicht een lepel van het vijf-minuten-snoepje de symptomen van toxicose, beschermt u tegen wagenziekte, helpt u een optimaal gewicht te behouden en vermindert zwellingen. Bij genetische aanleg voor tumoren in de borst dient sleepruim als een doeltreffend preventief middel. Het is nuttig bij pijnlijke menstruaties en herstelt het emotionele evenwicht tijdens de menopauze.

Gevaarlijke eigenschappen

De sterke vochtafdrijvende werking beperkt uw mogelijkheid tot consumptie als u aan nierziekten lijdt. U wordt afgeraden sleepruim te gebruiken bij sterke allergische reacties en individuele intolerantie.

Interessant: In de samenstelling van de jam kunnen de vruchten door het lichaam neutraal worden ervaren.

U moet voorzichtig zijn met het nuttigen van het dessert als bij u gastritis of een maagzweer is vastgesteld. Tijdens een verergering wordt het product volledig uit het dieet verwijderd. Bij het volgen van programma's voor gewichtsverlies kunt u de jam wel eten, maar u moet rekening houden met de calorieën; die zijn vrij hoog, 283 kcal per 100 g product.

Hoe kiest u sleedoorn voor jam

De bessen beginnen te rijpen in augustus, het proces is onregelmatig. Aan de takken bevinden zich vaak al volledig rijpe en halfgroene vruchten. Voor het verzamelen van grondstoffen voor jam kunt u beter wachten op de massale oogstgolf in september. Als u op pad gaat om te oogsten, neem dan stoffen handschoenen mee, anders kunt u uw vingers en handen gemakkelijk prikken aan de doornen en dunne takjes.

Belangrijk: De sleepruim groeit goed langs autowegen, maar de vruchten mogen niet worden gegeten; de bessen hopen snel giftige stoffen uit auto-uitlaatgassen op.

Als u geen tijd en kracht heeft om zelf te oogsten, let dan bij aankoop op de uiterlijke staat van de vruchten. Ze moeten heel zijn, zonder deuken, beschadigingen van de schil en wormgaten. Er kunnen steeltjes aanwezig zijn. Bij verwerking laten ze gemakkelijk los en tijdens transport voorkomen ze sapverlies. De kleur van rijpe bessen is donkerblauw, bijna zwart met een waasje. Het is voordeliger om sleepruim per emmer te kopen; tijdens het koken verliezen de bessen aanzienlijk in volume, en de vruchten die overblijven na het bereiden van het dessert kunt u gebruiken voor bereidingen in eigen sap zonder suiker of voor likeur.

Hoe maakt u sleedoornenjam: recepten

De scherpe noot in verse bessen die nog niet de eerste vorst hebben gehad, bevalt niet iedereen, maar tijdens het koken verdwijnt deze bijna, en het toevoegen van extra ingrediënten geeft nieuwe smaaknuances.

Klassiek

Voor de bereiding gebruikt u suiker en sleepruim in gelijke delen. Soms is toevoeging van water nodig, omdat de bessen wat droog kunnen zijn. De pitten worden meestal niet verwijderd. Ze bevatten geen schadelijke stoffen, maar de jam zal beter geleren. U kunt het op 2 manieren bereiden: door het overgieten met hete suikersiroop of door het eenmalig koken van de gehele massa. Om sap te verkrijgen prikt u elke bes aan met een houten tandenstoker, bestrooit u de voorbereide massa met suiker en laat u deze 10–12 uur op een warme plaats onder een handdoek staan.

Beoordeel voor het koken de hoeveelheid verkregen vloeistof. Als deze onvoldoende is, voeg dan 250 ml water toe per 1 kg bessen. Afhankelijk van de rijpheid van het fruit bedraagt de bereidingstijd van het lekkers bij een enkele kookbeurt 40–45 minuten. De richtlijn is de dikte van de massa; de gereedheid wordt gecontroleerd door een druppel op een schoteltje. Als het zijn vorm behoudt en niet uitspreidt, haal dan de pan van het vuur en verdeel de hete massa over potjes.

Bij het gieten van siroop zijn 3 keer met pauzes nodig om het nagerecht volledig te laten afkoelen.

Met walnoot

Het lekkers wordt bereid volgens het klassieke recept met een enkele kookbeurt. Het bijzondere is de toevoeging van een glas gepelde walnoten per 1 kg fruit. De ingrediënten worden tegelijkertijd toegevoegd; de bessen moeten sap afgeven, dus het mengsel wordt 12 uur op een warme plaats gehouden. De mate van knapperigheid van de walnoten wordt geregeld door het moment van toevoegen aan het mengsel. Als ze meteen worden toegevoegd, zuigen ze zich vol sap en krijgen een verfijnde smaak. Wanneer de pitten 5–10 minuten voor de gereedheid aan de kokende jam worden toegevoegd, behouden ze hun stevigheid en knappen ze tijdens het eten.

Met appel

Kies voor de tweede component van de jam herfstige sappige appelsoorten. Schil ze en verwijder de zaden, snijd in blokjes, leg in lagen beginnend met sleebessen en bestrooi rijkelijk met suiker. Verhoudingen:

• sleebessen – 1 kg;
• appels – 1 kg;
• suiker – 2 kg.

Meng het mengsel voor het koken voorzichtig en zet op laag vuur. Voor het koken is 40–45 minuten nodig. Kook in 1 keer, giet in kokende toestand in potten, sluit luchtdicht af. Wikkel de container in een warme doek of oude deken tot het volledig is afgekoeld.

Chocoladejam

Voor de bereiding heeft u nodig:

• sleebessen en suiker – elk 1 kg;
• cacao – 3 eetlepels;
• gesmolten boter – 100 g;
• water – 1/2 kopje.

Giet de bessen in kokend water en kook ze 5 minuten, wrijf ze dan door een zeef. De schone massa zonder schillen en pitten wordt 1 uur bedekt met kristalsuiker en vervolgens een half uur op zeer laag vuur gekookt. Voeg voorzichtig het mengsel van boter en cacao toe aan de kokende massa, kook 5 minuten en verdeel direct over kleine potjes. Nadat de pot is geopend, moet de jam binnen 2–3 dagen worden gegeten, anders kan hij bederven.

Sinaasappelstemming

Sleebessen combineren uitstekend met citrusvruchten; ze verrijken de smaak en geven het eindproduct de eigenschap om de stemming te verbeteren en kracht te herstellen na mentale en fysieke inspanning. Citroen is hiervoor te zuur; sinaasappel is ideaal. Neem op 1 kg bessen en dezelfde hoeveelheid suiker 2 grote sinaasappels.

Rasp de schil tot fijne krullen, verwijder de pitten en vliezen van de partjes, snijd ze in kleine blokjes. Leg de ingrediënten in lagen, afgewisseld met suiker; de bovenste laag bestaat ook uit kristalsuiker. Laat het mengsel 24 uur op een warme en rustige plaats staan. Kook het lekkers 40 minuten onder voortdurend roeren; schep het schuim eraf om het esthetische uiterlijk van het eindproduct niet te bederven. Verdeel in potjes terwijl het heet is; bewaar na volledig afkoelen op een koele plaats.

Vijfminutenjam

Dit recept behoudt de gezonde eigenschappen van de bessen optimaal. De verhoudingen zijn klassiek, het bijzondere zit in de kooktijd. Nadat de bessen sap hebben gegeven, wordt de massa geroerd, op middelhoog vuur gezet en na het koken exact 5 minuten gekookt. Direct in gesteriliseerde potten verdelen, luchtdicht afsluiten, bewaren in een kelder of koelkast. U kunt het met of zonder pit bereiden door het vruchtvlees door een vleesmolen te halen.

Met kerspruim

Ondanks de verwantschap van de planten, is de smaak van de vruchten specifiek en gemakkelijk te onderscheiden. Maar als u de ingrediënten combineert en peren en hazelnoten toevoegt, krijgt u een ongebruikelijke lekkernij met een verfijnde smaak. Verhoudingen:

• cherrypruim en sleedoorn – elk 1 kg;
• suiker – 1,5 kg;
• peren – 450 g;
• notenkernen – 500 g.

Na het mengen van de bessen, peren, suiker en het verkrijgen van sap, wordt de massa op het fornuis gezet gedurende 20 minuten onder voortdurend roeren. De noten worden halverwege het koken toegevoegd en nog een kwartier onder continu koken gehouden. De in potten uitgestorte lekkernij wordt afgesloten met nylon deksels; het blijft 12 maanden goed.

Met kaneel en gember

Het dessert met specerijen heeft een uitstekende immuniteitsstimulerende eigenschap, helpt u niet ziek te worden tijdens seizoensepidemieën, verbetert de stemming en verwarmt u op lange winteravonden. Voor een gelijke hoeveelheid sleedoorn en suiker neemt u elk 6 g gedroogde specerijen. De lekkernij wordt bereid volgens het klassieke recept, kaneel en gember worden 5 minuten voor het einde toegevoegd.

Geheimen voor een smakelijke conservering

Om ervoor te zorgen dat de jam aromatisch wordt en de smaak volledig tot zijn recht komt, is het de moeite waard om op een paar belangrijke punten te letten.

1. De bessen moeten volledig rijp zijn, maar nog niet door de vorst aangetast. Voor de bereiding van jam en marmelade wordt aanbevolen om ze eerst niet langer dan 5 minuten in kokend water voor te koken.
2. Om de hoeveelheid sap te vergroten, moet u elke bes op 2-3 plaatsen doorprikken. De integriteit van de vruchten kan alleen worden behouden door ze op een zeer laag vuur te koken; bij hogere temperatuur worden ze snel pap.
3. Bewaar de lekkernij het beste op een koele plaats, omdat sleedoorn een hoog zuurgehalte heeft en de gisting snel begint als de potten niet luchtdicht zijn.

Interessante feiten over sleedoorn

1. Het gewas wordt vrijwel niet op industriële schaal verbouwd.
2. De plant heeft een zeer hoog overlevingsvermogen en verdraagt gemakkelijk lange droogte en langdurige vorst tot -40 graden.
3. De jonge bladeren van de struik vervangen met succes thee.
4. In olie gemarineerde bessen smaken sterk naar olijven.
5. Bij de volkeren van de Kaukasus wordt de plant beschouwd als een symbool van levenskracht, en in het oude Judea van verlatenheid.