Canistel: wat voor vrucht is het en welke voordelen heeft het?

Iedereen ervaart de exotische vrucht canistel anders: als dessert of als gerecht voor een volledige lunch. Sommigen vinden dat hij geschikt is voor pannenkoeken en cakes, anderen zien hem als bijgerecht bij vlees.

Wat voor fruit is het?

Canistel is een vrucht die in de tropen en subtropen groeit. Kenmerkend zijn het lage caloriegehalte en het geringe vetgehalte. U kunt hem alleen in het rijpingsseizoen kopen; hij is zeer betaalbaar. Een rijpe vrucht smaakt lekkerder dan een vrucht die tijdens het bewaren narijpt. Na het eten van de vrucht blijft er een melige nasmaak in de mond achter.

Hoe ziet het eruit

Voor de tropen, waar canistel oorspronkelijk vandaan komt, geldt deze groenblijvende boom als laag: hij wordt tot 8 m hoog. De schors is bruin en tamelijk kleverig, omdat hij latex bevat. De bladeren zijn glanzend en glad, alsof ze gelakt zijn; ze kunnen tot 28 cm lang en meer dan 7 cm breed worden.

De vrucht van de boom heeft verschillende vormen: van regelmatig rond of rondachtig met een zijwaarts gebogen puntje tot ovaal of spoelvormig. De onrijpe vrucht is groen en van binnen hard en kleverig; de rijpe vrucht is zowel van buiten als van binnen geel of oranje. Vanwege deze kleur kreeg canistel de naam 'eivrucht'. In de lengte kan hij 12–12,5 cm bereiken en in de breedte bijna 7,5 cm. In het midden van het vruchtvlees bevinden zich tamelijk grote zaden; het aantal kan variëren van 1 tot 6.

Het vruchtvlees van rijpe vruchten lijkt zowel qua uiterlijk als qua structuur op een hardgekookt ei; daarom kreeg de plant de naam 'eivrucht'.

Rijpe vruchten bederven zo snel dat ze noch per vrachtwagen, noch per vliegtuig vervoerd kunnen worden; daarom zult u deze exotische gast niet in Russische supermarkten aantreffen.

Waar groeit het

U kunt van canistel genieten op plaatsen waar de plant van nature groeit of wordt gekweekt – in Zuid-Mexico, Nicaragua, Costa Rica, El Salvador, Belize, Guatemala, Puerto Rico, Zuid-Florida en Panama, alsook op eilanden als Jamaica, Cuba en de Bahama's. Canistel wint steeds meer terrein op de Filipijnen, in Venezuela, Colombia en op de Seychellen en Hawaï.

Qua bodem geeft de plant de voorkeur aan arme, niet aan vruchtbare grond. Op gronden met een vrij hoog humusgehalte zal hij wel groeien, maar van zulke bomen hoeft u geen rijke oogst te verwachten.

Wat zijn de voordelen van canistel?

Canistel is in de eerste plaats een bron van vezels, die de darmen uitstekend reinigen en hun werking normaliseren: ze verhelpen constipatie, verbeteren de peristaltiek, bestrijden winderigheid en voeren afvalstoffen af.

1. Van de vitamines in de vrucht zijn er zoals B1 en B2, C, PP, A, caroteen; hun hoeveelheid is niet erg groot, met uitzondering van ascorbinezuur (vitamine C), dat de redoxprocessen in het lichaam reguleert, de immuniteit verhoogt en de opname van ijzer verbetert.
2. Maar wat betreft de samenstelling van sporenelementen is het een echte nuttige voorraadkamer. In de eerste plaats is het rijk aan kalium, dat de werking van het hart en de bloedvaten reguleert. Wanneer het lichaam er een tekort aan heeft, worden alle stofwisselingsprocessen verstoord, verschijnen er zweren die niet alleen de huid maar ook diepere weefsellagen aantasten, neemt de bloedingsneiging toe en ontstaan er oedeem.
3. Het magnesium in de vrucht helpt duizeligheid, spierkrampen en zenuwtrekjes te verhelpen en vermindert ook tachycardie.
4. Calcium is, zoals bekend, betrokken bij de opbouw van de botten van het skelet. Daarom is het mogelijk om met dit bestanddeel van de canistel het skelet te versterken, osteoporose te voorkomen, tandbederf te voorkomen en de conditie van haar en nagels te verbeteren.
5. Een ander bestanddeel van de vrucht is fosfor, dat actief deelneemt aan de eiwitstofwisseling en de synthese van enzymen en dat essentieel is voor kinderen, omdat bij een tekort hun mentale en fysieke ontwikkeling wordt vertraagd.
6. Bovendien bevat de vrucht een complex van aminozuren – lysine, tryptofaan en methionine. Ze zijn betrokken bij een reeks vitale processen, van de stofwisseling tot het ondersteunen van de immuniteit en de opbouw van spiermassa.

Mogelijke schade

Het vruchtvlees van de canistel is zeer uitgebalanceerd en kan over het algemeen geen schade toebrengen aan het lichaam – zelfs niet als iemand chronische spijsverteringsziekten heeft. Dat is natuurlijk als men niet overdrijft en te veel van de vrucht eet.

Mensen met een individuele intolerantie voor de vrucht als geheel of voor afzonderlijke ingrediënten ervan, kunnen de canistel beter niet eten. De vrucht wordt ook afgeraden voor patiënten met diabetes mellitus en verschillende aandoeningen van de alvleesklier, evenals voor kinderen jonger dan vijf jaar – voor hun spijsverteringsstelsel zou het een zware last zijn.

Als iemand nog niet gewend is deze exotische vrucht te eten, kan overeten braken, maagpijn en pijn in de maagstreek veroorzaken.

Hoe kunt u de vrucht canistel het beste eten?

U moet altijd een rijpe canistel kiezen, want onrijp is hij kleverig en smaakloos. De rijpe vrucht is zacht en zonnig geel van kleur. De schil is dun maar oneetbaar; het is gemakkelijk om de vrucht in stukken te breken. U kunt hem met een mes doormidden snijden.

Het vruchtvlees kan eenvoudig worden gegeten of met een lepel worden uitgeschept. Inwoners van Aziatische landen zouten of peperen het vruchtvlees, besprenkelen het met sauzen of dippen het erin, of mengen het met citroen- of limoensap. De oorspronkelijke bevolking van de Filipijnen besprenkelt de canistel met het zoetzure sap van een hybride van mandarijn en limoen, dat calamansi wordt genoemd.

Wat kunt u met canistel bereiden?

Van het vruchtvlees van de canistel worden jam en marmelade gemaakt; de vrucht wordt aan het beslag voor pannenkoeken of cake toegevoegd. In gepureerde vorm wordt hij in ijs verwerkt en gebruikt voor de bereiding van cocktails.

In de landen waar deze exotische vrucht vandaan komt, wordt hij zowel met zout en mayonaise als met toevoeging van limoensap gegeten, en hij dient als basis voor soepen of salades.

Voor culinaire doeleinden kunt u volledig gerijpte vruchten gebruiken; hun schil moet oranje of geel van kleur zijn.

Verfrissende drank

Meng in een blender een halve in stukjes gesneden canistel, 0,5 kopje melk, een theelepel suiker en een snufje kaneel. Voeg ijsblokjes toe.

IJs met canistel

In een kom met een bol ijs of roomijs ziet canistel er mooi uit en smaakt het interessant. Kies liever niet te zoet ijs. Snijd het vruchtvlees in middelgrote blokjes – als voor een salade, giet er citroensap over zodat het mengsel kan trekken. Na 30–40 minuten het ijs op smaak brengen met canistelsap en een snufje vanille toevoegen.

Banketbakkersroom

Snijd het vruchtvlees van een halve canistel in kleine blokjes en besprenkel met limoensap. Klop 2 kippeneieren met 30 g poedersuiker tot een stevig schuim, voeg 2 eetlepels maïsmeel toe. Verwarm anderhalf kopje room met 10% vet, maar niet koken. Zet de kom met room au bain-marie en voeg beetje bij beetje – per lepel – de geklopte eieren toe onder intensief roeren. Kook de crème tot hij dikker wordt; de vloeistof moet voor een kwart inkoken.

Vet siliconen cupcakevormpjes in met boter, doe er gesneden canistel in en daar bovenop de gekookte crème. Zet de vormpjes 15 minuten in een op 160–180 graden voorverwarmde oven. Haal na een kwartier het afgewerkte dessert uit de oven en bestrooi met noten. In plaats van de oven kunt u de vormpjes 5 minuten in de magnetron op 800W zetten.

Exotische salade

Snijd 1 kg canistelvruchtvlees in blokjes, tien cherrytomaatjes in kwartjes. Voeg naar keuze in stukjes gesneden paprika of sinaasappel toe. Meng de groenten in een kom.

Meng in een aparte kom een kopje olijfolie, een half kopje sinaasappelsap en een half kopje limoensap, en 3 eetlepels ahornsiroop. Besprenkel de gesneden groenten met de resulterende saus.

Marmelade

Neem 4 zeer rijpe canistels, schil ze, verwijder de pitten, snijd ze in blokjes en doe ze in een ruime geëmailleerde pan, bestrooi met een kopje suiker en giet er dezelfde hoeveelheid water bij. Zet op het vuur en kook tot de stukjes vruchtvlees bijna volledig uit elkaar vallen en de marmelade bijna dik is. Giet limoen- of citroensap naar smaak bij de afgewerkte massa, verdeel het over siliconenvormpjes, laat afkoelen tot lauwwarm en zet daarna in de koelkast.

Salade

Canistel combineert uitstekend met kaki, en op basis van deze twee vruchten kunt u verfrissende interessante salades maken. Bijvoorbeeld: schil een vrucht, snijd in blokjes: canistel, kaki, gekookte kip- of kalkoenfilet, avocado vruchtvlees. Voeg rode ui toe, in halve ringen gesneden. Meng alle ingrediënten en leg ze op een bord waar slablaadjes of spinazie waaierachtig zijn neergelegd. Maak in een aparte kom een dressing: sojasaus mengen met zout en peper. Besprenkel de salade met de dressing.

Ovengebakken canistel

U snijdt het fruit in partjes, besprenkelt het met citroensap en roostert het op de grill. Hierdoor verdwijnt de melige nasmaak en de bereide canistel is zeer geschikt als bijgerecht bij vleesgerechten of vleessalade.

Toepassing in de volksgeneeskunde

Bij diabetes mellitus

Omdat canistel een aanzienlijke hoeveelheid niacine (vitamine B3) bevat, dat de opname van bloedsuikerverlagende medicijnen bevordert, kunt u het gebruiken in de complexe behandeling van diabetes mellitus.

Hiervoor dient u de pulp van de vrucht in een blender te pureren, citroensap toe te voegen en ten minste drie keer per dag in te nemen – ten minste 2 eetlepels per keer.

Tegen bloedarmoede

U giet kokend water (2 kopjes) over de in stukken gesneden rauwe of gedroogde canistelvrucht en plaatst deze gedurende 25–30 minuten in een waterbad. Na afkoeling drinkt u de verkregen aftreksel gedurende de dag in 3 porties. Dit middel bevordert de bloedvorming, verlicht hoofdpijn en chronische vermoeidheid die verband houden met bloedarmoede.

Tegen maagzweren

Dit middel wordt door inwoners van Aziatische landen gebruikt om maagzweren of erosieve gastritis te bestrijden. U wrijft het vruchtvlees samen met de zaden fijn in een keukenmachine of blender. U eet de verkregen pap drie keer per dag na de maaltijd, telkens een eetlepel.

Tegen koorts

U neemt een eetlepel gemalen canistelboomschors. U giet er 300 ml water bij en kookt het 10-15 minuten. U laat afkoelen, filtert en drinkt 120-150 ml als de temperatuur is gestegen. Dit middel wordt actief gebruikt in Mexico. Naast de koortsverlagende werking verhoogt het aftreksel de immuniteit van de patiënt met een acute luchtweginfectie.

Toepassing in de cosmetologie

Bij huidproblemen

U maalt een eetlepel canistelschors fijn en kookt deze een kwartier in 300 ml water. U laat afkoelen, filtert en maakt kompressen bij roodheid en irritatie van de huid. Dit middel wordt gebruikt op Cuba.

Tegen pustels

U pureert het vruchtvlees met een blender en perst het sap uit met behulp van meerdere lagen kaasdoek. U behandelt met het sap etterende ontstekingsprocessen zoals langzaam genezende steenpuisten, abcessen, trofische zweren en diverse dermatologische aandoeningen.

Hoe u gandaria kweekt

Canistel is moeilijk thuis te kweken, maar echte plantenliefhebbers slagen erin. Het belangrijkste is dat het plantmateriaal van goede kwaliteit is. Omdat de zaden zeer snel hun kiemkracht verliezen, moet u ze letterlijk binnen enkele dagen nadat het fruit is gegeten planten.

De zaden ontkiemen meestal binnen 2 weken. Maar als er binnen die tijd geen scheuten verschijnen, moet u niet wanhopen – er kan vertraging optreden. Soms kan het bijna 5 maanden duren voordat de scheuten verschijnen. Maar deze traagheid compenseert canistel met een snelle en gelijkmatige groei van de zaailingen. Ze komen in de vruchtfase in het derde tot zesde jaar.

In de zuidelijke regio's van Rusland kan de boom zelfs in de volle grond groeien; hij is niet bang voor lichte vorst en verdraagt wind en droogte goed.

Voor de plant in huiselijke omstandigheden heeft u een grote pot nodig (minimaal 20 liter), maar liever nog een kuip. De grond moet zanderig of leemachtig zijn; kalksteen is ook geschikt. Botanici hebben vastgesteld: hoe armer de grond, hoe hoger de opbrengst van de boom. Extra bemesting is dus niet nodig. Het belangrijkste is dat het warm is. In de zomer, bij warm weer, kunt u de plant naar het balkon of het open terras brengen. In de winter moet u de plant beschermen tegen droge lucht, door dagelijks de bladeren met water te besproeien of een luchtbevochtiger naast de plant te plaatsen.

Interessante feiten over de vrucht

1. Canistel bederft vrij snel en kan al een week na de oogst ongeschikt zijn voor consumptie. Daarom, als u de vrucht na het koken wilt gebruiken, is het verstandig om het vruchtvlees in plakjes te kopen, zodat u de kwaliteit gemakkelijker kunt beoordelen.
2. Bij het doorsnijden van een canistel komt niet de zoetige, frisse geur vrij die typisch is voor fruit, maar een duidelijke geur van gebakken vleesbroodjes of belyashi. Overigens doet hij qua voedingswaarde niet onder voor belyashi. Sommigen vinden dat de vrucht naar een schoolkantine ruikt.
3. Inwoners van landen waar canistel groeit, beschouwen het niet als fruit maar als groente, en stoven of bakken het dan ook graag, rijkelijk gekruid met diverse specerijen.
4. Canistel wordt niet alleen voor consumptie gekweekt. Het hout is bijzonder waardevol: sterk en bestand tegen rotting. De lokale bevolking gebruikt het voor palen en maakt er dakspanten en meubels van. En omdat de kern van de stam ook nog zeer decoratief is, wordt het gebruikt voor souvenirs en als afwerkingsmateriaal.